Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 5 stycznia 1994 r., V SA 1713/93

Teza

Obowiązek uiszczenia cła ze strony osoby władającej towarem powstaje wówczas, gdy zaistnieją łącznie przesłanki wymienione w art. 48 w związku z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

Uzasadnienie

Postanowieniem wydanym na podstawie art. 61 par. 4 Kpa Dyrektor Urzędu Celnego wszczął z urzędu postępowanie o wymiar należności celnych od samochodu osobowego i wezwał M. K., w którego posiadaniu znajduje się przedmiotowy samochód, do dostarczenia dokumentu potwierdzającego dokonanie odprawy celnej na ten samochód.

Na podstawie art. 4, art. 23-24, art. 46a, art. 76-77 ustawy - Prawo celne Dyrektor Urzędu Celnego wymierzył cło i naliczył podatek obrotowy od przedmiotowego samochodu oraz zobowiązał do uiszczenia należności z tego tytułu M. K., będącego stroną skarżącą w niniejszym postępowaniu. W uzasadnieniu decyzji podano, że wbrew obowiązującym przepisom przedmiotowy samochód nie został zgłoszony do odprawy celnej i należności celne nie zostały uregulowane. Został on dopuszczony do ruchu w oparciu o fałszywy dowód odprawy celnej.

Od decyzji tej M. K. wniósł odwołanie do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, podając, co następuje: przedmiotowy samochód skarżący nabył 6.5.1992 r. od J. D. w dobrej wierze, na podstawie umowy, z której wynikało, że samochód jest wolny od wad prawnych, a z okazanych dokumentów i oświadczenia sprzedającego wynikało, że w sposób prawidłowy został dopuszczony do ruchu na polskim obszarze celnym. Zdaniem skarżącego, adresatem decyzji celnej powinien być M. Ś., który sprowadził przedmiotowy samochód na polski obszar celny, a więc dokonał obrotu towarowego z zagranicą bez uiszczenia wymaganych przepisami należności celnych. Następnie samochód ten odsprzedał J. D. Prezes GUC utrzymał zaskarżoną decyzję podając w uzasadnieniu, co następuje: w wyniku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego ustalono, że przywieziony z zagranicy samochód, będący obecnie w posiadaniu skarżącego, został usunięty spod kontroli celnej, a dowód odprawy celnej tego samochodu uzyskano w drodze przestępstwa. Ponieważ samochód ten nadal pozostaje towarem celnym i ciążą na nim należności celne, orzeczono jak w sentencji.

Na decyzję tę skarżący złożył skargę do NSA, wnosząc o jej uchylenie z przyczyn podanych w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Kontrola NSA obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. W zakresie tak określonej kognicji NSA, Sąd dopatrzył się uchybień w postępowaniu organów celnych I i II instancji w niniejszej sprawie, a także błędnej interpretacji i zastosowania przepisów Prawa celnego.

Jak wynika z akt sprawy, M. K. kupił przedmiotowy samochód z drugich lub nawet trzecich rąk licząc od wprowadzenia tego samochodu na polski obszar celny, na podstawie dokumentów świadczących o tym, że pojazd ten został zarejestrowany i dopuszczony do ruchu bez żadnych zastrzeżeń. Trudno w tej sytuacji zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych, że to właśnie skarżący jest tą osobą, która dokonała obrotu towarowego z zagranicą w rozumieniu art. 48 Prawa celnego i w konsekwencji zobowiązaną do uiszczenia opłat celnych od przedmiotowego samochodu. To ustalenie organów celnych w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest całkowicie dowolne i sprzeczne z cyt. wyżej przepisem, z którego wynika, że "osobę fizyczną uważa się za dokonującą obrotu towarowego z zagranicą towarami, którymi bezpośrednio włada podczas kontroli celnej, chyba że odpowiednimi dokumentami wykaże, że obrotu tymi towarami dokonuje inny podmiot". Zasadę tę należy interpretować łącznie z art. 2 pkt 6 Prawa celnego definiującego pojęcie podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą. Z przepisu tego wynika, że podmiot taki obowiązany jest to czynić na własny rachunek i we własnym imieniu. Dopiero łączne spełnienie wymienionych wyżej przesłanek powoduje powstanie obowiązków, które Prawo celne wiąże z dokonaniem obrotu towarowego z zagranicą, a wśród nich konieczność wykonania decyzji organu celnego o wymiarze należności celnych.

Z ustaleń faktycznych dokonanych w toku postępowania administracyjnego, znajdujących potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, wynika, że organy celne błędnie zinterpretowały i zastosowały przepisy Prawa celnego, przyjmując, że osobą, która dokonała obrotu towarowego z zagranicą przedmiotowym samochodem był skarżący, wbrew oczywistym faktom wynikającym z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie.

Nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy samochód sprowadził na polski obszar celny M. Ś., przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne za sfałszowanie dowodu odprawy celnej tego samochodu. W szczególności z pisma Komendy Rejonowej Policji do Generalnego Inspektoratu Celnego w W. o wszczęcie postępowania celnego wynika, że samochód, którego obecnym właścicielem jest skarżący M. K., zarejestrowano po raz pierwszy na podstawie fałszywego dowodu odprawy celnej na nazwisko M. S. Wyżej wymienione okoliczności sprawy, udokumentowane w aktach sprawy, organy celne pominęły w toku postępowania wyjaśniającego sprawę, jak też nie ustosunkowały się do twierdzeń strony przeciwnej, powołującej się na te okoliczności sprawy.

W sentencji zaskarżonej decyzji nie powołano art. 48 Prawa celnego, który w świetle okoliczności sprawy stanowić powinien podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Zważywszy, że w toku postępowania celnego naruszone zostały zarówno przepisy postępowania administracyjnego, jak też wadliwie zastosowano przepisy prawa materialnego Prawa celnego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 i 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję.