Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 3 marca 1999 r., V SA 1772/98

Teza

Postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/.

W postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności przyznania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia organu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, które skutkują pozbawieniem uprawnień kombatanckich.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Władysława D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 lipca 1998 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich i na podstawie art. 22 ust. 3 i art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji tego organu z dnia 12 stycznia 1998 r., a także - na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy - zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz Władysława D. dziesięć złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 lipca 1998 r. nr (...), opartą na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 12 stycznia 1998 r. (...) o pozbawieniu Władysława D. uprawnień kombatanckich, przyznanych decyzją Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację /ZBoWiD/ z dnia 30 czerwca 1977 r. z tytułu: "Zweryfikowany działacz ruchu robotniczego: PPR 1943-1944 i 1945-1948, od 1948 PZPR oraz działalność w ruchu oporu od maja 1943 r. do 17 stycznia 1945 r., łącznie rok i 9 miesięcy".

Jako podstawę prawną decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich powołano art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający stwierdził, że Władysław D. nie prowadził żadnej działalności kombatanckiej w rozumieniu art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, a uprawnienia te uzyskał wyłącznie z tytułu niewymienionego w tej ustawie. W szczególności nie działał w ruchu oporu, polegającym na pełnieniu służby w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Natomiast działalność w partii politycznej, o jakiej mowa w zaświadczeniu K.W. PZPR z dnia 29 czerwca 1977 r., nie stanowi "pełnienia służby", a w odniesieniu do Polskiej Partii Robotniczej nie ma mowy o polskiej organizacji: PPR była organizacją komunistyczną, wypełniającą polecenia ZSRR.

W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Władysław D. kwestionuje zasadność pozbawienia go uprawnień kombatanckich i zwraca uwagę na całkowite zignorowanie argumentów zawartych we wniosku z dnia 30 stycznia 1998 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym zarzucił, że organ orzekający ograniczył badanie tytułu uzyskania uprawnień kombatanckich wyłącznie do działalności w ruchu robotniczym /PPR i PZPR/, która rzeczywiście nie jest zaliczona w ustawie do działalności kombatanckiej. Jednakże uprawnienia kombatanckie zostały mu przyznane z tytułu działalności w ruchu oporu, który jest tytułem uzyskania statusu kombatanta przewidzianym w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy kombatanckiej, i brak jest zarówno podstawy faktycznej, jak i prawnej do zastosowania art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950/ pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4.

Jak wynika z decyzji Komisji Weryfikacyjnej Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD z dnia 30 czerwca 1997 r., uprawnienia kombatanckie, wbrew twierdzeniom organu, przyznano skarżącemu z tytułu: "Ruch oporu /AL I GL/ od V.1943 do 17.I.1945, łącznie rok i 10 miesięcy", a zatem z tytułu działalności wymienionej w art. 1 ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.

Żaden z przepisów tej ustawy, w tym także art. 25 ust. 2 pkt 2 powołany w zaskarżonej decyzji, nie daje podstaw do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich, które zostały mu przyznane z tytułu działalności w ruchu oporu /GL, AL./ w okresie wojny 1939-1945, chyba że w wyniku postępowania weryfikacyjnego zostałyby mu wykazane czyny, o których mowa w art. 21 ust.

2. Okoliczności takich nie ustalono i organ orzekający ich nie powołuje. W tej sytuacji należy stwierdzić, że decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich, przyznanych mu ostateczną decyzją Z.W. ZBoWiD z dnia 30 czerwca 1977 r., została wydana z rażącym naruszeniem art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. i z tego względu należało stwierdzić jej nieważność na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

Postępowanie o pozbawienie uprawnień kombatanckich jest nowym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiot i zakres określają przepisy ustawy o kombatantach, co oznacza, że w postępowaniu tym organ orzekający nie jest uprawniony do kwestionowania zasadności przyznania uprawnień kombatanckich. Uprawnienia organu w tym postępowaniu sprowadzają się wyłącznie do wyjaśnienia, czy zachodzą okoliczności wymienione w ustawie, których skutkiem jest pozbawienie uprawnień kombatanckich. Uchylenie zaś lub zmiana decyzji ostatecznej o przyznaniu uprawnień kombatanckich, stwierdzenie jej nieważności albo wznowienie postępowania może nastąpić tylko w wypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego /art. 16 par. 1/. Nieuzasadnione zatem było w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie działał w ruchu oporu, uprawnienia zaś uzyskał z innych tytułów niż przewidziane w ustawie, choć zupełnie co innego wynika z decyzji ostatecznej z dnia 30 czerwca 1977 r.

Z powyższych względów na podstawie art. 22 ust. 3, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji z dnia 12 stycznia 1998 r. oraz orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego.