Uzasadnienie
- P. w dniu 10 grudnia 2002 r. złożył do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 1994 r. wydanej przez Prezydenta Miasta S. o wymeldowaniu z pobytu stałego przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że decyzja ta doręczona mu została w dniu 6 grudnia 2002 r.
Zakwestionował doręczenie wskazanej decyzji kuratorowi ustanowionemu postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] września 1994 r. sygn. akt [...].
Powołując się na postanowienie z dnia [...] marca 1996 r. sygn. akt [...], podał, że wniosek o ustanowienie kuratora, na skutek jego rewizji został oddalony.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] listopada 1994 r. na podstawie art. 157 § 3 w związku z art. 156 § 1 kpa.
Organ podniósł, że wskazana przez C. P. we wniosku wada tego postępowania nie jest przyczyną uzasadniającą wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 kpa, a w szczególności wymieniona w pkt 1, 2, 4, 7 tego przepisu.
Podano, że decyzja została skierowana do osoby będącej stroną i wydana przez organ właściwy do załatwienia sprawy wymeldowania C. P. Ponadto wyjaśniono, że przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. nr 87, poz. 960 ze zm.) nie przewidują przypadku, w którym decyzja meldunkowa byłaby nieważna. Wobec tego decyzja ta nie może zawierać wady powodującej jej nieważność z mocy przepisu szczególnego.
Zdaniem organu, przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie obowiązujących przepisów prawa albowiem wymeldowanie nastąpiło na podstawie art. 15 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
Organ uznał, że nie ma także podstaw do zakwalifikowania podanych przez C. P. faktów jako rażącego naruszenia prawa.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania C. P., decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta S. z dnia [...] listopada 1994 r.
W uzasadnieniu tej decyzji Minister wskazał, że organ I instancji prawidłowo pod względem formalnym i przedmiotowym ocenił wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego. C. P. bowiem nie powołał żadnej z okoliczności, o których mowa w art. 156 § 1 kpa uprawniających organ do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Wyjaśniono, że nieuczestniczenie strony w postępowaniu o wymeldowanie, nie jest podstawą do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, a może jedynie stanowić przesłankę do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Organ odwoławczy uznał zatem, że wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta S. z dnia [...] listopada 1994 r. orzekającej o wymeldowaniu C. P. z pobytu stałego przy ul. [...] w S. jest niedopuszczalne ze względów przedmiotowych.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego C. P. wniósł o wnikliwe rozpatrzenie żądania stwierdzenia nieważności decyzji o jego wymeldowaniu na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutów skargi, co do naruszenia przepisu art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy wyjaśniono, że przedmiotowa decyzja o wymeldowaniu była poddana kontroli przez Wojewodę [...], który rozpatrywał wniosek o stwierdzenie nieważności tego rozstrzygnięcia. Jednakże po przeprowadzeniu wstępnego postępowania organ nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymeldowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – art. 13 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga okazała się zasadna.
W osnowie zaskarżonej decyzji organ administracji odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 kpa. Takie rozstrzygnięcie ma charakter formalny i może być wydane stosownie do art. 157 § 2 kpa tylko wówczas, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. Wówczas organ nie powinien badać zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, a ograniczyć postępowanie do badania, czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem o stwierdzenie ich nieważności, bądź nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji.
Podstawą przeprowadzenia postępowania administracyjnego, w toku którego organ kontroluje decyzje wskazane we wniosku o stwierdzenie ich nieważności i ocenia podstawy z art. 156 § 1 kpa, jest wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji.
Tymczasem organ odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, a przy tym badał zasadność wniosku pod kątem przesłanek z art. 156 § 1 kpa i dał temu wyraz w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 156 § 1 kpa.
O ile nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, a wniosek pochodzi od strony, organ w myśl art. 157 § 2 kpa, ma obowiązek wszcząć postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji i zbadać zasadność wniosku, a gdy jest on bezpodstawny, odmówić stwierdzenia nieważności decyzji.
Z przyczyn wyżej omówionych, zachodzi sprzeczność pomiędzy zaskarżonym rozstrzygnięciem zawartym w osnowie decyzji a jego uzasadnieniem.
Ponadto zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 157 § 2 kpa, bowiem skarżący był stroną postępowania, w którym została wydana decyzja opisana we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, decyzja ta dotyczyła jego praw i obowiązków, zatem organ nie miał prawa odmówić wszczęcia na jego żądanie postępowania o stwierdzenie jej nieważności.
Natomiast stwierdzić należy, że odrębną kwestią, jest sposób merytorycznego załatwienia wniosku.
Stanowisko takie jest ugruntowane zarówno w piśmiennictwie (por. glosa do wyroku NSA z 21 lutego 1994 r. sygn. akt I SAB 54/93, Orzecznictwo Sądów Polskich 1995/11/222) jak i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z dnia 27 stycznia 1999 r. sygn. akt I SA 114/98 LEX nr 479964, wyrok z dnia 15 grudnia 1998 r. sygn. akt I SA 651/98 LEX nr 45662).
Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 powołanej ustawy. Natomiast o kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy w związku z § 18 ust. pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).