Uzasadnienie
Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia 11 sierpnia 1999 r. (...) wydaną na podstawie art. 69 i art. 42 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 114 poz. 739 ze zm./ oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa utrzymała w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 listopada 1998 r. (...) odmawiającą nadania Jemik H., obywatelce Armenii statusu uchodźcy w Rzeczypospolitej Polskiej. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że zainteresowana nie spełnia przesłanek uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców, sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. /Dz.U. 1991 nr 119 poz. 515 i 517/.
W trakcie prowadzonego postępowania o nadanie statusu uchodźcy nie podała żadnych istotnych okoliczności o których mowa w Konwencji Genewskiej, natomiast stwierdziła, że powróci do Armenii, jeżeli wróci tam jej córka z rodziną.
Wskazana przez wnioskodawczynię przynależność do wyznawców Świadków Jehowy nie uzasadnia obawy prześladowań jej z powodu religii w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
W ocenie organu odwoławczego sytuacja polityczna w Armenii jest ustabilizowana i nie są rejestrowane akty naruszania praw człowieka. Świadkowie Jehowy są wyznaniem nie zarejestrowanym ale i nie są wyznawcami prześladowanymi przez władze państwowe. W opublikowanym roczniku Świadków Jehowy na 1999 r. "Sprawozdaniu z działalności Świadków Jehowy na całym świecie w roku służbowym 1998 r." podano, że w Armenii istnieje 36 zborów, w 1998 r. ochrzczono 351 osób, a na Pamiątce obecnych było 13.410 osób. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że opinia Departamentu Konsularnego Ministerstwa Spraw Zagranicznych z dnia 4 listopada 1998 r. jest wadliwa z punktu widzenia art. 106 Kpa. Nie została ona uzasadniona ani doręczona stronie, nie zawiera także pouczenia o przysługujących cudzoziemce środkach zaskarżenia.
Jednakże uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z tego powodu, że opinia organu współdziałającego wydana została z naruszeniem art. 106 Kpa nie byłoby celowe, bowiem w obecnym stanie prawnym nie istnieje już obowiązek zasięgania opinii MSZ w sprawach o nadanie statusu uchodźcy.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jemik H. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa. Podniosła, że wolność religijna w Armenii ograniczona jest do tradycyjnych konfesji, zaś przedstawiciele grup wyznaniowych o charakterze nieapostolskim w tym Świadkowie Jehowy są ograniczeni w ich swobodach religijnych, co przejawia się m.in. w aktach przemocy wobec wiernych przy jednoczesnym braku ochrony ze strony państwa. W związku z odmową zarejestrowania Świadków Jehowy, udział w nim traktowany jest jak udział w nielegalnym związku, za co grozi karna odpowiedzialność i konfiskata wydawnictw religijnych.
Wyraża obawę prześladowania jej w wypadku powrotu do Armenii z powodu przynależności do wyznawców Świadków Jehowy.
W odpowiedzi na skargę Rada do Spraw Uchodźców wniosła o jej oddalenie z argumentacją podobną, do zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji a ponadto podano, że skarżąca w wywiadzie statusowym jako przyczynę wyjazdu z Armenii wskazała trudne warunki ekonomiczne i brak możliwości kształcenia wnuków oraz oświadczyła, że nie miała żadnych osobistych powodów opuszczenia kraju pochodzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna.
Stosownie do art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30/ cudzoziemcowi może być nadany status uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców, sporządzonej w Genewie dnia 28 lipca 1951 r. oraz protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. /Dz.U. 1991 nr 119 poz. 515 i 517/. W myśl art. 1 ust. A pkt 2 uchodźcą jest osoba która "na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa."
Skarżąca we wniosku o nadanie statusu uchodźcy wskazała, że powodem opuszczenia Armenii był wcześniejszy przyjazd do Polski córek i zięciów z rodzinami, sprzedaż mieszkania, ciężkie warunki materialne i niemożność kształcenia się wnuków oraz jej przynależność do wyznania Świadków Jehowy, co w Armenii jest zabronione, natomiast w wywiadzie statusowym podała, że nie miała żadnych osobistych przyczyn wyjazdu z kraju pochodzenia, powróci tam gdy uczyni to jej córka, jest wyznania gregoriańskiego.
Rację mają organy orzekające w sprawie, że wskazane przez skarżącą przyczyny opuszczenia kraju pochodzenia a sprowadzające się w swojej istocie do warunków materialnych, nie stanowią przesłanek uzasadniających nadanie jej statusu uchodźcy w rozumieniu Konwencji Genewskiej. Nie przytoczyła żadnych faktów lub okoliczności prześladowania jej przez władze państwowe Armenii z powodu rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Nic nie wskazuje także na to; aby istniała uzasadniona obawa prześladowania jej przez władze z powodów wymienionych w Konwencji a zwłaszcza z powodu religii w przypadku powrotu do kraju pochodzenia. Skarżąca pierwotnie zadeklarowała przynależność do wyznania Świadków Jehowy a następnie oświadczyła, że jest wyznania gregoriańskiego. Nie twierdziła, by doznała jakichkolwiek prześladowań ze strony państwa i jego organów z powodu przynależności do Świadków Jehowy.
Z raportów UNHCR wynika, że ustawa Republiki Armenii o religii uchwalona w 1991 r. zapewnia wolność sumienia i prawo wyznawania swojej wiary. Ustanawia ona oddzielenie państwa od Kościoła, ale uznaje Ormiański Kościół Apostolski /Gregoriański/ obejmujący większość społeczeństwa za dominujące wyznanie.
Świadkowie Jehowy z powodu odmawiania służby wojskowej są wyznaniem nie zarejestrowanym, ale nie są wyznaniem prześladowanym przez władze państwowe, o czym świadczą dane dotyczące Armenii zawarte w "Sprawozdaniu z działalności Świadków Jehowy na całym świecie w roku służbowym 1998", które przytoczone zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pozwala to na stwierdzenie, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca byłaby narażona na prześladowania z powodu religii w przypadku powrotu do kraju pochodzenia.
Zgodzić się także należy z organem odwoławczym, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 10 listopada 1998 r. o odmowie nadania skarżącej statusu uchodźcy została wydana bez zachowania współdziałania z Ministrem Spraw Zagranicznych o jakim mowa w art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach. Niewątpliwa opinia MSZ z dnia 4 listopada 1998 r. nie odpowiada warunkom przewidzianym w art. 106 Kpa, lecz w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego była ona zbędna w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739/ postępowanie w sprawach o nadanie lub pozbawienie statusu uchodźcy, wszczęte przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zakończone do tego dnia, toczą się do zakończenia w danej instancji według przepisów dotychczasowych. Ustawa ta weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia czyli z dniem 27 grudnia 1997 r. z wyjątkiem m.in. art. 85 ust. 1, który wszedł w życie już po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia a zatem z dniem 11 października 1997 r.
Według cyt. art. 85 ust. 1 wydawani, decyzji w sprawach o nadanie statusu uchodźcy należy do kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Oznacza to, że od dnia 11 października 1997 r. przepis art. 10 ust. 4 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach utracił moc prawną w zakresie obowiązku porozumiewania się Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z Ministrem Spraw Zagranicznych w sprawach o nadanie statusu uchodźcy a zatem w chwili wejścia w życie nowej ustawy /27 grudnia 1997 r./ przepisy ustawy dotychczasowej nie zawierały już obowiązku omawianego współdziałania organów.
Skoro decyzja organu I instancji w przedmiocie odmowy nadania skarżącej statusu uchodźcy wydana została w dniu 10 listopada 1998 r. nie zachodziła już potrzeba zasięgania opinii Ministra Spraw Zagranicznych.
Inaczej sytuację tę należałoby ocenić gdyby postępowanie w I instancji bez współdziałania organów uległo zakończeniu przed dniem wejścia w życie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach czyli przed dniem 11 października 1997 r.
Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, należało skargę oddalić.