Uzasadnienie
Postanowieniami z dnia 4 lipca 1997 r. i 28 sierpnia 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. oraz Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. wznowili postępowania zakończone ostatecznymi decyzjami tych organów orzekającymi o odprawie celnej nadwozia do samochodu marki Opel Omega oraz silnika wraz z pozostałymi podzespołami do tego samochodu sprowadzonymi z zagranicy przez Barbarę R. i Marka B. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania powołano art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, ponieważ zdaniem organów celnych przywieziony został z zagranicy samochód importowany w częściach, w stanie rozmontowanym /zdemontowanym/, który godnie z regułą 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./ winien być zaklasyfikowany do poz. 8703 taryfy celnej importowej, bowiem samochód ten jako tzw. "składak" został złożony i zarejestrowany w Urzędzie Rejonowym w W. na nazwisko Barbary R. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. decyzją z dnia 16.10.1997 r. uchylił decyzję własną z dnia 18.11.1995 r. (...) o odprawie celnej ostatecznej silnika wraz z pozostałymi podzespołami do samochodu Opel Omega wydaną na wniosek działającego z upoważnienia Marka B. - Marka R. i przekazał sprawę w trybie art. 45 ust. 5 prawa celnego Dyrektorowi Urzędu Celnego w W. Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją z dnia 27.10.1997 r. (...) uchylił decyzję własną zawartą w dowodzie odprawy celnej z dnia 20 listopada 1995 r., dotyczącą wymiaru cła od nadwozia do samochodu Opel Omega sprowadzonego z zagranicy na Barbarę R. i orzekł o wymiarze cła od samochodu marki Opel Omega, adresując decyzję do Barbary R. i Marka B. W uzasadnieniu decyzji podano, że z dokonanych ustaleń wynika, iż w dniu 18.11.1995 r. w Urzędzie Celnym w Rz. Oddział Celny w Ś. Marek R., działając z upoważnienia Marka B., zgłosił do odprawy celnej silnik z podzespołami do samochodu Opel Omega i uzyskał decyzję zawartą w dowodzie celnym (...) oraz że w tym samym dniu Zbigniew D., działając z upoważnienia Barbary R., zgłosił do odprawy celnej również w Oddziale Celnym w Ś. nadwozie do tego samochodu otrzymując postanowienie o przekazaniu sprawy do Urzędu Celnego w W. a Dyrektor tego ostatniego urzędu decyzją z dnia 20.11.1995 r. zawartą w dowodzie odprawy celnej (...) wymierzył Barbarze R. cło za karoserię do przedmiotowego samochodu.
W dniu 30.02.1996 r. Barbara R. nabyła od Marka B. silnik i pozostałe podzespoły do samochodu a następnie zarejestrowała samochód marki Opel Omega jako "składak".
Podniesiono, że powyższe okoliczności uzasadniają wznowienie postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.
Wskazano, że sposób sprowadzenia samochodu czy to w częściach, czy w postaci zmontowanej stanowi wybór importera, nie wpływa jednak na fakt, że do Polski sprowadzono towar o cechach samochodu.
Przedmiotowy towar jako sprowadzony w stanie rozmontowanym podlega zaklasyfikowaniu do kodu 8703 22 9 09 taryfy celnej.
Podkreślono, że osoby działające z upoważnienia Barbary R. i Marka B. nabyły w tym samym dniu 17.11.1995 r. i w tej samej firmie karoserię, silnik, zawieszenie kompletne, skrzynię biegów, koła jezdne, lecz z załączonych do odprawy celnej dokumentów rejestracyjnych niemieckich Fahrzeugbriet wynika, że kupiono pojazd marki Opel Omega zarejestrowany uprzednio na Olafa S. Po rozpatrzeniu odwołania Barbary R., Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 20.09.1999 r. (...) utrzymał w mocy ww. decyzję I instancji, kierując swą decyzję do Barbary R. i Marka B. W uzasadnieniu decyzji podano, że przedmiotem przywozu na polski obszar celny w jednym dniu przez dwa podmioty był samochód w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/ i z mocy art. 4 ust. 1 prawa celnego na towarze tym wwiezionym przez Barbarę R. i Marka B. ciąży cło.
Materialnoprawną podstawę klasyfikacji samochodu jako towar w stanie niezmontowanym /rozmontowany/ stanowi reguła nr 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej zawarta w taryfie celnej. Wskazano, że w postępowaniu celnym nie jest istotne udowodnienie faktu sprowadzenia samochodu w całości. Warunkiem istnienia wyrobu gotowego w rozumieniu reguły 2a jest bowiem nie tylko rozmontowanie przed przekroczeniem granicy, ale także sprowadzenie takiej ilości części, z których można skompletować gotowy wyrób. Obojętne jest zatem czy istniał wcześniej samochód, który następnie rozłożono na części, czy też zakupiono części w celu zmontowania samochodu w Polsce. Podkreślono, że podstawę prawną wznowienia postępowania stanowi art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, gdyż istotny jest rzeczywisty stan towaru wwiezionego do Polski w dniu 18.11.1995 r., a okoliczność wwiezienia samochodu nie była wówczas znana organom celnym. Towar wwieziono na podstawie indywidualnych dokumentów, a uznanie, iż jest to samochód w stanie niezmontowanym wymagało przeprowadzenia dowodu z zarejestrowania auta.
Uwzględniając, że podmioty dokonujące obrotu towarowego z zagranicą dokonały zakupu uzupełniających się podzespołów samochodu marki Opel Omega, dostarczyły towar do granicy jednego dnia oraz to, że zarejestrowano samochód marki Opel Omega, należało w ocenie organu odwoławczego wymierzyć cło od samochodu według pozycji 8703 22 9 09 taryfy celnej a nie od części.
W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Barbara R. zarzuciła naruszenie art. 156 par. 1 pkt 1, 3 i 4, art. 7, art. 77 par. 1, art. 75, art. 80, art. 136, art. 138 par. 2, art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa w zw. z art. 151 par. 1 pkt 2 i art. 169 par. 1 Kpa.
Według skargi naruszone zostały przepisy o właściwości rzeczowej, decyzję skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie, pominięto fakt, że w sprawie była wydana ostateczna decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Rz., pominięto większości istotnych dowodów, brak było podstaw prawnych do skierowania decyzji do dwóch osób fizycznych a także brak podstaw do stosowania reguły 2a Ogólnych Reguł (...), gdyż części samochodowe objęte pozycjami 8701 do 8705 przywiezione do montażu nieprzemysłowego nie podlegały tej regule, bowiem podpadały w pozycjach 8706, 8707, 8708 pod pozycje "pozostałe".
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji zaskarżonej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Podstawowym problemem merytorycznym wymagającym odniesienia jest to czy przedmiotem importu dokonanego przez Barbarę R. i Marka B-ckiego /w zaskarżonej decyzji zapewne błędnie zapisano to nazwisko jako B-ński, skoro na dowodach doręczenia i pełnomocnictwie figuruje podpis "B-cki/ są części samochodowe do auta marki Opel Omega, czy też samochód tej marki w częściach, tj. w stanie zdemontowanym /rozmontowanym/.
Jak wynika z niewadliwych, bo znajdujących oparcie w aktach sprawy ustaleń organów celnych, w dniu 17.11.1995 r. zakupione zostały za granicą w firmie Auto-import H. Lutgens bv, według faktury (...) wystawionej na nazwisko Marka B. następujące elementy do samochodu marki Opel Omega: silnik niskoprężny, komplet zawieszeń, skrzynia biegów, koła jezdne i według faktury (...) nadwozie do samochodu tej marki na nazwisko Barbary R. Towary objęte ww. fakturami dostarczone zostały w dniu 18.11.1995 r. do posterunku granicznego w Świecku Urzędu Celnego w Rz.
Elementy samochodu nabyte przez Marka B. w ww. dniu zostały zgłoszone do odprawy celnej przez jego pełnomocnika Marka R., domownika Barbary R. /ten sam adres/ i odprawione. Na nadwozie na wniosek pełnomocnika Barbary R., Zbigniewa D., wystawione zostało w tym samym dniu postanowienie o przekazaniu sprawy do Urzędu Celnego w W. W dniu 20.11.1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją (...) dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył cło od nadwozia samochodu Opel Omega.
Z elementów objętych omawianymi wyżej fakturami zmontowany został samochód Opel Omega i jako "składak" zarejestrowany na Barbarę R. W powyższych okolicznościach ocena organów celnych, iż przedmiotem wymiaru cła winien być jednostkowy wyrób /samochód/, gdyż sprowadzone przez dwie osoby części mogły posłużyć /i posłużyły/ do skompletowania pojazdu nie nasuwa zastrzeżeń.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie znajduje zastosowanie reguła nr 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej zawarta w Taryfie celnej stanowiącej załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 72 poz. 357 ze zm./. Według tej reguły wszelkie informacje o wyrobie zawarte w treści tej pozycji dotyczą wyrobu niekompletnego lub niegotowego pod warunkiem, że posiada on zasadniczy charakter wyrobu kompletnego lub gotowego, a także wyrobu kompletnego lub gotowego /oraz wyrobu uważanego za taki w myśl postanowień niniejszej reguły/ znajdującego się w stanie niezmontowanym lub rozmontowanym.
Treść powołanej Reguły 2a uzasadnia stanowisko organów celnych, iż w sytuacji gdy do odprawy celnej zgłoszono odrębnie elementy /części/ samochodu, z których połączenia po dokonaniu odpraw celny powstał i został zarejestrowany samochód, za przedmiot importu /przez dwie osoby/ uznać należy samochód znajdujący się w stanie niezmontowanym /rozmontowany/.
Tym samym nie są zasadne argumenty skargi, iż przedmiotowy towar winien być klasyfikowany w pozycjach 8706-8 jako części do montażu nieprzemysłowego.
Wskazać należy, że powyższe stanowisko znajduje oparcie w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. III RN 18/99 /OSNAPU 2000 nr 11 poz. 412/ zapadłym w sprawie, w której z odprawionych w dwóch różnych urzędach celnych i przez dwie różne osoby części samochodowych, po dokonaniu tych odpraw złożono samochód zarejestrowany następnie na nazwisko jednego z importerów.
W wyroku tym Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd, iż reguła 2a Ogólnych Reguł Interpretacji Nomenklatury Scalonej ma zastosowanie do sytuacji, w której z części sprowadzonych przez dwóch lub więcej importerów po dopuszczeniu towaru do obrotu na polskim obszarze celnym zmontowano następnie samochód i zarejestrowano na nazwisko jednego z nich.
Za nietrafną uznać należy także argumentację skargi dotyczącą naruszenia art. 145 par. 1 pkt 5 i art. 151 Kpa, bowiem ujawnienie, po dokonanych odprawach części samochodowych i po zmontowaniu z nich auta, faktu, że przedmiotem importu był w istocie samochód w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/ stanowi nową okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji, lecz nie znaną wówczas organom celnym.
Jeśli chodzi o zarzuty skargi dotyczące decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 16.10.1997 r., to nie mogą być one przedmiotem rozpatrywania, gdyż decyzja ta nie jest objęta sądową kontrolą w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi jest bowiem decyzja Prezesa Głównego Urzędu Ceł utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W., mocą której organ ten działając w trybie wznowienia postępowania uchylił własną decyzję z dnia 20.11.1995 r. w sprawie wymiaru cła od nadwozia samochodu Opel Omega i orzekł o wymiarze cła od samochodu tej marki.
W ocenie składu orzekającego w sprawie ze skargi na decyzję nadzorczą uprawnienia Sądu określone w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ realizowane być mogą w odniesieniu do decyzji podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, wyznaczonych zakresem orzeczenia nadzorczego i sięgać w głąb aż do decyzji wydanych w trybie zwykłym, ale tylko do tych decyzji, do których decyzja nadzorcza odnosi się procesowo /uchyla, odmawia uchylenia itp./.
W niniejszej sprawie prócz decyzji zaskarżonej w grę wchodzi także decyzja utrzymana nią w mocy oraz decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 20.11.1995 r.
Decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. z dnia 16.10.1997 r. nie była przedmiotem postępowania nadzorczego zakończonego decyzją zaskarżoną i w związku z tym uchyla się spod sądowej kontroli w niniejszej sprawie.
Nawiasowo wskazać należy, że ww. decyzja Dyrektora Urzędu Celnego w Rz. nie została przez żadną ze stron zakwestionowana w jakimkolwiek procesowym trybie i w związku z tym zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych korzysta z domniemania legalności.
Nie podzielając zarzutu skargi co do braku prawnych możliwości skierowania zaskarżonej decyzji do dwóch osób fizycznych wskazać należy, że skoro dwie osoby uczestniczyły w imporcie samochodu w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/ to obie są zobowiązane do uiszczenia cła od samochodu a nie cła za poszczególne elementy samochodu.
Wskazać należy, że w wyroku z dnia 28 czerwca 2000 r., III RN 197/99 /nie publ./ Sąd Najwyższy wypowiedział pogląd aktualny również na tle niniejszej sprawy, iż w takiej jak wyżej przedstawiona sytuacji obaj importerzy samochodu w stanie niezmontowanym /rozmontowanym/ odpowiadają z tytułu nie uiszczonej należności celnej nie solidarnie ale in solidum, a według tej zasady, do której odpowiednie zastosowanie mają art. 376 i art. 378 Kc spełnienie świadczenia przez jednego z nich czyni bezprzedmiotowym zobowiązanie drugiego.
Biorąc pod uwagę to, że zarzuty skargi, jak wskazano wyżej, nie są uzasadnione oraz to że kontrola sądowa nie wykazała innych naruszeń prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.