Tezy
Stosownie do brzmienia art. 139 Kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Przewidziana w końcowej części cytowanego przepisu możliwość odstąpienia od zawartego w tym przepisie zakazu reformationis in peius ma charakter wyjątkowy i stanowi odstępstwo od generalnej zasady nie pogarszania sytuacji prawnej odwołującej się strony.
Skorzystanie przez organ z tej instytucji winno ograniczać się do absolutnie wyjątkowych sytuacji.
Rozstrzygając sprawę na niekorzyść odwołującego się, organ odwoławczy zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu swej decyzji, że w sprawie wystąpił stan, o którym mowa w art. 139 in fine.
Zakaz reformationis in peius w postępowaniu odwoławczym dotyczy szczególnie istotnych wartości, wynikających wprost z art. 1 Konstytucji.
Oznacza to, że "posługiwanie się w praktyce art. 139 Kpa winno być również poddawane wnikliwej kontroli sądów i ograniczone do sytuacji absolutnie wyjątkowych z punktu widzenia praworządności" /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1993 r. - III ARN 33/93/.