Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 września 1998 r. nr SO.V.5110/390/98 Wojewoda (...) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Gminy W.-U. z dnia 12 sierpnia 1998 r. nr OS/511/70/98 w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące małżonków B. H. Ch. i K. H. Ch. wraz z dziećmi w lokalu nr 8 przy ul. D. nr 12 w W. Z uzasadnienia decyzji wnika, że lokal ten, o powierzchni użytkowej 152,70 m2, należy do zasobów Spółdzielni Mieszkaniowej "N. F." i decyzją z dnia 23 listopada 1996 r. został przyznany jako własnościowy Iwonie M. Na podstawie umowy najmu zawartej z właścicielką lokalu od 1 kwietnia 1998 r. w mieszkaniu przebywa rodzina Ch. Najemcy oraz ich dzieci mają ważne wizy zezwalające na pobyt w Polsce. Zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "N. F." w W., właściciela budynku przy ul. D. nr 12, odmówił najemcom potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu. Stanowisko uzasadnił nierozliczeniem się Iwony M. z kosztów budowy lokalu. Wojewoda (...) uznał, iż spełnione zostały niezbędne do zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące przesłanki określone w przepisach ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./. Małżonkowie Ch. z dziećmi faktycznie mieszkają w lokalu, którego dotyczy wniosek o zameldowanie /art. 10 ust. 1 ustawy/, a także wykazują się uprawnieniem do przebywania w tym mieszkaniu /art. 9 ust. 2 ustawy/. Powinność stwierdzenia, czy osobie ubiegającej się o zameldowanie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, obciąża zarządcę lub właściciela lokalu /art. 29 ust. 1 ustawy/, przy czym jego stanowisko w tym przedmiocie nie jest dla organu meldunkowego bezwzględnie wiążące. Iwona M. wykazuje się niekwestionowanym własnościowym prawem do opisanego lokalu, a zatem mocą oświadczenia woli skutecznie nadała rodzinie obcokrajowców uprawnienie do pobytu w nim. W takim wypadku Spółdzielnia miała obowiązek stwierdzić, że rodzina ubiegająca się o zameldowanie ma uprawnienie do pobytu w lokalu. (...) Podnoszone przez Spółdzielnię okoliczności, dotyczące rozliczeń finansowych z Iwoną M., nie są przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego o zameldowanie i nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcie.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Spółdzielnia Mieszkaniowa "N. F." wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 9 ust. 2 i art. 29 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 217 par. 2 ustawy - Prawo spółdzielcze. Podała, że wynajęcie całego lokalu cudzoziemcom nie zostało poprzedzone uzyskaniem zgody Spółdzielni na dokonanie tej czynności. W tej sytuacji odmowa potwierdzenia uprawnienia do pobytu w lokalu była ze strony Spółdzielni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponownie podkreślił, że roszczenia finansowe Spółdzielni wobec Iwony M. nie mają związku z wykonywaniem obowiązku meldunkowego, nie mogą zatem stanowić podstawy odmowy potwierdzenia uprawnienia do pobytu najemców w lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ do zameldowania na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące niezbędne jest faktyczne przebywanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 1/, a także wykazanie się uprawnieniem do przebywania w tym lokalu /art. 9 ust. 2/.
Przepis art. 29 ust. 1 tej ustawy statuuje obowiązek osoby, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu, potwierdzenie /podpisem na formularzu meldunkowym/ faktu pobytu osoby zgłaszającej przebywanie stałe lub czasowe trwające ponad 2 miesiące. Natomiast obowiązek wskazania, czy takiej osobie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu, spoczywa jedynie na właścicielu /zarządcy/ budynku. Dokonując zatem /lub odmawiając/ "potwierdzenia" uprawnień, właściciel /zarządca/ budynku przeprowadza w istocie ocenę stanu faktycznego na tle obowiązującego stanu prawnego po to, aby stwierdzić uprawnienia osoby zobowiązanej do zameldowania. Jeżeli ocena ta budzi wątpliwości, właściwy organ administracji państwowej rozstrzygający o zameldowaniu na podstawie art. 47 ust. 2 omawianej ustawy musi ją weryfikować zgodnie z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą prawdy obiektywnej /art. 7 Kpa/, tym bardziej że art. 50 tej ustawy upoważnia organ do sprawowania nadzoru nad wykonywaniem obowiązków określonych w ustawie, a więc także obowiązku potwierdzania przez właścicieli /zarządców/ budynków uprawnień do przebywania w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie /wyrok NSA z dnia 21 stycznia 1985 r. SA/Wr 773/84/.
Właścicielem budynku, w którym znajduje się lokal, jest skarżąca Spółdzielnia. Do Zarządu Spółdzielni zatem należała ocena uprawnienia do przebywania w lokalu w znaczeniu art. 9 ust. 2 ustawy, która musiała wynikać z ważnego tytułu prawnego i pozostawać z nim w łączności.
Przepis art. 217 par. 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze /Dz.U. 1995 nr 54 poz. 288 ze zm./, który ma zastosowanie do lokali spółdzielczych zarówno typu lokatorskiego, jak i własnościowego, uzależnia wynajęcie lub oddanie w bezpłatne używanie całego lokalu mieszkalnego od zgody spółdzielni. Iwona M. uzyskała zgodę skarżącej na wynajęcie lokalu w dniu 31 maja 1997 r. Zgoda ta jednak została w grudniu 1997 r. cofnięta przez uprawniony organ Spółdzielni. Na zgodę tę zatem nie można się powoływać w odniesieniu do pobytu w lokalu małżonków Ch., który rozpoczął się dopiero w kwietniu 1998 r. Niezależnie od tego należy podkreślić, że zgoda spółdzielni nie może być blankietowa, lecz powinna dotyczyć konkretnej osoby /wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 1963 r. I CR 19/63 - OSNCP 1965 nr 2 poz. 26/.
Warunek uzyskania zgody spółdzielni stanowi przesłankę ustawową, wobec czego umowa najmu lub użyczenia zawarta bez jej spełnienia nie wywołuje skutków także względem osoby kontrahenta członka spółdzielni. Taką osobę należy traktować jako korzystającą z lokalu spółdzielczego bez tytułu prawnego /Prawo spółdzielcze. Komentarz pod red. M. Gersdorfa i J. Ignatowicza, Warszawa 1985 r. str. 414; także wyrok NSA z dnia 25 lutego 1987 r. SA/Gd 1241/86/. Skarżąca Spółdzielnia zatem miała prawną podstawę do stwierdzenia, że małżonkom Ch. nie przysługuje uprawnienie do przebywania w lokalu Iwony M., albowiem zawarta umowa najmu była sprzeczna z przepisami prawa spółdzielczego i statutem Spółdzielni "N. F.". Do oceny zasadności odmowy wyrażenia zgody na najem, czyli oceny sporu o charakterze cywilnoprawnym, nie jest upoważniony organ właściwy w sprawach ewidencji ludności, ale sąd powszechny /uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1993 r. III AZP 28/92 - OSNC 1993 nr 7-8 poz. 117/.
Zawarcie umowy najmu całego spółdzielczego lokalu mieszkaniowego bez wymaganej przez art. 217 par. 2 prawa spółdzielczego zgody Spółdzielni nie dawało biorącym lokal w najem uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym miało nastąpić zameldowanie. W tej sytuacji uwzględnienie wniosku małżonków Ch. stanowiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Należało zatem na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 2 pkt 1 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji wyroku.