Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 31 grudnia 1998 r. (...) wydaną na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 144 poz. 739 ze zm./ oraz art. 127 par. 2 i art. 138 par. 1 ust. 1 Kpa utrzymał w mocy decyzję Wojewody P. z dnia 7 października 1998 r. (...) o odmowie udzielenia Rabia E., obywatelce Maroka wizy pobytowej z ważnością na okres 6 miesięcy.
W uzasadnieniu decyzji podano m.in. że Rabia E. w związku ze studiami na Akademii Medycznej w P. i stażem podyplomowym przebywa w Polsce od ponad 8 lat i kilkakrotnie legalizowała swój pobyt. Ostatnią wizę pobytową (...) z terminem ważności do dnia 31 marca 1998 r. otrzymała w dniu 17 kwietnia 1997 r. Dnia 24 kwietnia 1998 r. zainteresowana złożyła wniosek o udzielenie jej wizy na okres 6 miesięcy w związku z zamiarem odbycia stażu specjalizacyjnego. W ocenie organu, jej pobyt od 1 kwietnia 1998 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był nielegalny, co stanowi naruszenie porządku prawnego, a w szczególności art. 5 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że wniosek z dnia 24 kwietnia 1998 r. o udzielenie kolejnej wizy pobytowej złożony został po upływie terminu określonego w art. 8 ust. 3 cyt. ustawy, tj. po okresie ważności wizy poprzedniej.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Rabia E. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zdaniem skarżącej, złożenie wniosku po upływie terminu ważności poprzedniej wizy pobytowej, a tym samym niezalegalizowanie pobytu do 24 kwietnia 1998 r. wadliwie zostało ocenione jako zagrożenie dla ładu i porządku publicznego w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.
W okresie ponad 9-cioletniego pobytu w Polsce przestrzegała obowiązujących przepisów, a fakt niezawinionego spóźnienia wniosku o przyznanie wizy pobytowej nie mógł zaszkodzić porządkowi i ładowi społecznemu. Wniosek ten złożyła po uzyskaniu w dniu 8 kwietnia 1998 r. stypendium Rządu RP w celu odbycia szkolenia specjalizacyjnego w zakresie ginekologii i położnictwa.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej odrzucenie, na podstawie art. 19 pkt 5 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, wskazując, że skarżąca zarówno w dacie złożenia wniosku wizowego jak i wniesienia skargi przebywała nielegalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i skarga jej nie przysługuje.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Podstawowym zagadnieniem wymagającym rozważenia w pierwszej kolejności a wiążącym się z dopuszczalnością skargi i powodem odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy w Rzeczypospolitej Polskiej jest kwestia złożenia przez nią wniosku wizowego po upływie terminu określonego w art. 8 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, a tym samym nielegalnego pobytu przez okres 24 dni.
Nie ulega wątpliwości, że skarżąca w związku z ubieganiem się o odbycie szkolenia specjalistycznego w zakresie ginekologii i położnictwa wniosek wizowy złożyła dnia 24 kwietnia 1998 r., a więc po terminie ważności ostatniej wizy pobytowej, który upłynął dnia 31 marca 1998 r. i zbiegł się z zakończeniem przez nią stażu podyplomowego. Nie wyjaśniono jednak i nie rozważono w toku postępowania administracyjnego czy złożenie wniosku z uchybieniem terminu wynikało z lekceważącego stosunku skarżącej do obowiązującego porządku prawnego, czy było następstwem błędnego jej pouczenia w biurze paszportowym, że wniosek taki winna złożyć dopiero po uzyskaniu niezbędnych dokumentów uprawniających do odbycia stażu specjalistycznego.
Organ orzekający kwestionując twierdzenia skarżącej zawarte w odwołaniu, powołał się na fakt uzyskania przez skarżącą niezbędnych dokumentów stażowych po dacie złożenia wniosku wizowego, lecz okoliczność ta wcale nie oznacza, że wcześniej nie została ona błędnie pouczona o terminie złożenia wniosku.
Stosownie do art. 9 Kpa organy administracji państwowej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a ponadto czuwają nad tym aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Wiąże się to także z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
Skarżąca w okresie od 1992 r. do 1997 r. dziewięciokrotnie legalizowała swój pobyt w Polsce, w tym sześciokrotnie wnioski wizowe składała z opóźnieniem (...). Przepisy ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 15 poz. 77/ /art. 4 i art. 5/ i rozporządzenia Ministrów Spraw Wewnętrznych i Spraw Zagranicznych z dnia 1 października 1963 r. o szczegółowych zasadach i trybie postępowania w sprawach cudzoziemców oraz o wzorach dokumentów dla cudzoziemców /Dz.U. nr 43 poz. 242 ze zm./ nie przewidywały obowiązku, odmiennie niż w ustawie z dnia 25 czerwca 1997 r., składania wniosku o wydanie wizy przed upływem ważności wizy poprzedniej. Zmiana stanu prawnego obowiązująca zaledwie od 3 miesięcy obligowała organ administracji państwowej do udzielenia cudzoziemce odpowiednich wyjaśnień i wskazówek co do terminu złożenia wniosku wizowego bez względu na to czy posiadała już dokumenty dotyczące stażu specjalistycznego. Brak takiego pouczenia lub pouczenie błędne, co wynika z treści odwołania i skargi, nie może powodować ujemnych dla niej następstw zarówno w zakresie dopuszczalności skargi jak i rozstrzygnięcia wniosku o udzielenie wizy.
Zdaniem Sądu, przedstawione okoliczności przemawiają za tym, że spóźnione złożenie wniosku nie wynikało z lekceważącego stosunku skarżącej do porządku prawnego i nie można faktu tego oceniać w kategoriach zagrożenia ładu i porządku publicznego. Przyjąć należy, że było ono wynikiem nieświadomości zmienionego stanu prawnego oraz nie udzielenia jej niezbędnych wskazówek przez organ I instancji o terminie złożenia wniosku wizowego, co mogłoby uchronić skarżącą od zarzutu nielegalnego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 i art. 55 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało ją uchylić i orzec o kosztach postępowania sądowego.