Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 stycznia 1994 r., V SA 2174/93

Teza

Organ paszportowy, na tle okoliczności konkretnej sprawy i w granicach ustanowionych przez art. 80 Kpa, ocenia czy utrata paszportu nastąpiła "z przyczyn zawinionych".

Zagubienie paszportu jest przyczyną zawinioną uzasadniającą podwyższoną opłatę za wydanie nowego paszportu /par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 marca 1991 r. w sprawie opłat paszportowych/.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie zwolnienia od opłaty paszportowej.

Uzasadnienie

Minister Spraw Wewnętrznych z powołaniem się na przepisy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 marca 1991 r. w sprawie opłat paszportowych /Dz.U. nr 26 poz. 107 ze zm./ - po rozpatrzeniu odwołania Anny K. od decyzji Wojewody - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje. W uzasadnieniu tej decyzji podano, iż Wojewoda nie uznał prośby Anny K. o zwolnienie z dodatkowej opłaty za wydanie nowego paszportu w związku z zagubieniem posiadanego i zobowiązał ją do uiszczenia opłaty paszportowej określonej w par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 marca 1991 r. w sprawie opłat paszportowych w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Jednocześnie stwierdził, że po tym terminie w przypadku nie uiszczenia dodatkowej opłaty podanie wraz z załącznikiem zostanie zwrócone bez rozpatrzenia zgodnie z art. 261 par. 2 Kpa. Minister Spraw Wewnętrznych uznał, iż pismo Wojewody jest decyzją, bowiem zawiera istotne jej elementy: oznaczenie organu administracji państwowej, adresata, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy i podpis osoby podejmującej rozstrzygnięcie. Odnośnie zawartego w piśmie organu paszportowego stwierdzenia, iż podanie zostanie zwrócone bez rozpatrzenia, wyjaśnienia, że przytoczony przepis art. 262 par. 2 Kpa odnosi się do opłat skarbowych, którym zgodnie z ustawą z dnia 31 stycznia 1989 r. o opłacie skarbowej /Dz.U. nr 4 poz. 232 ze zm./ podlegają podania, załączniki do podań, czynności urzędowe, a na postanowienie w sprawie zwrotu podania z przyczyn określonych w art. 261 par. 1 Kpa służy zażalenie.

Wyjaśniając merytoryczną stronę rozstrzygnięcia powołanego oświadczenia Anny K., złożone przez nią w Wydziale Konsularnym Rzeczypospolitej Polskiej w Pradze oraz wniosku do polskiego organu paszportowego w Pradze, że paszport zagubiła w czasie pobytu w Pradze. Zagubienie paszportu przez posiadacza jest zawinioną jego utrata. Podany przez Annę K. w odwołaniu argument, że paszport został jej skradziony, jest późniejszy i nie zawiera wiarygodnego uzasadnienia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Anna K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej niezgodność z prawem - par. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 marca 1991 r. przez uznanie, że utrata paszportu nastąpiła z przyczyn przez nią zawinionych. Skarżąca podnosi, że paszport został jej skradziony. Jest osobą młodą, studentką, pojechała do Pragi w celu zwiedzania miasta, uczestniczenia w zabawie sylwestrowej i powrotu do kraju w tej samej grupie osób. Ujawnienie braku paszportu w takich okolicznościach wprawiło ją w zdenerwowanie - nie przywiązywała wagi do używanych przez nią w pismach określeń. Dopiero po powrocie do kraju i bezskutecznym oczekiwaniu na zwrot utraconego paszportu była w stanie ocenić przebieg wydarzeń i doszło do wniosku, że musiała to być kradzież. Na terenie Pragi jedynym momentem, w którym skarżąca posługiwała się paszportem /obok zameldowania w hotelu/ - wyjmowała go z torebki - była wymiana waluty. Skoro w torebce pozostały pieniądze polskie, czeskie i inne dokumenty, to nie można mówić o niczym innym jak o kradzieży paszportu, a kradzieże takie na terenie Pragi były nagminne.

W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wnosił o jej oddalenie z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji. Dodał nadto, iż za zawinione przyczyny utraty paszportu należy uznać takie, które są następstwem nie zachowania przez osobę posiadającą paszport należytej ostrożności w ochronie tego dokumentu przed utratą. Decydującego znaczenia nie ma tu więc fakt, czy paszport został przez posiadacza zagubiony, czy tez został mu skradziony. Elementem istotnym jest stwierdzenie, że posiadacz nie dołożył należytej staranności w celu uchronienia dokumentu przed utratą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest niezasadna.

Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje sądowej kontroli zgodności z prawem - i ten zakres jego uprawnień kształtuje przepis art. 196 par. 1 Kpa. Kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ administracji dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania stosownej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował, czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione i wreszcie, czy z ustalonych faktów wyciągnął na gruncie stosownej normy właściwe konsekwencje. Skarga bowiem może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy zostanie stwierdzone istnienie naruszeń prawa wymienionych w art. 207 Kpa. Spór między stronami w sprawie niniejszej sprowadza się do oceny przeprowadzonych dowodów, która to ocena dokonana przez organy obu instancji skutkowała odmowę zwolnienia skarżącej od uiszczenia opłaty paszportowej.

Art. 80 Kpa stanowi, iż organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis art. 80 Kpa wyraża zasadę prawdy obiektywnej, jak i też swobodnej oceny dowodów. Organ prowadzący postępowanie musi dążyć do ustalenia prawdy materialnej i według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania oceniać wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych, wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne. Organy obu instancji stwierdziły, iż najbardziej wiarygodne jest oświadczenie Anny K. złożone w Konsulacie Rzeczypospolitej w Pradze, w którym stwierdziła, iż "zagubiła", "zaginął" jej paszport najprawdopodobniej w czasie zwiedzania praskiego Starego Miasta, tuż po wymianie waluty w biurze turystycznym.

Oświadczenie to było bezpośrednie i spontaniczne, dlatego w ocenie tego dowodu nie można dopatrzyć się błędów i sprzeczności z okolicznościami sprawy.

Organy obu instancji ustosunkowały się również do późniejszych twierdzeń strony i zgłoszonych oświadczeń co do kradzieży paszportu skarżącej i ocena ta jest zgodna z okolicznościami sprawy, nie wykazuje błędu logicznego w rozumowaniu.

Ocena dowodów należy do organu prowadzącego sprawę i nie może być skutecznie kwestionowana, jeżeli jest zgodna z okolicznościami sprawy i nie wykazuje błędu logicznego w rozumowaniu.

Uznając zatem, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszonego prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.