Uzasadnienie
Prezes Głównego Urzędu Cel decyzją z 27 września 1999 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W., którą wymierzono Spółce z o.o. opłatę manipulacyjną dodatkową za wykonanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego.
Jako podstawę wykonania powyższego rozstrzygnięcia powołano art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ w związku z art. 262 oraz 275 par. 4 pkt 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny /Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm./ oraz par. 7 pkt 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. 139 poz. 937 ze zm./.
Powyższą decyzję zaskarżyła Spółka wnosząc o jej uchylenie, bowiem organ celny wbrew powołanym przepisom nie uznał siedziby spółki za "miejsce uznane", mimo że dostarczyła tam towary w celu przedstawienia ich temu organowi. Według strony skarżącej, żaden przepis ustawy - Kodeks celny nie stanowi, że czynności przewidziane w przepisach prawa celnego dokonywane w miejscu "wyznaczonym" lub w "miejscu uznanym" przez organy celne wykonywane są na wniosek osoby zainteresowanej. O błędnej interpretacji przepisów prawa materialnego świadczy, zdaniem skarżącej, fakt utworzenia do dnia dzisiejszego kilkudziesięciu "miejsc uznanych", w których pobiera się wymuszone opłaty manipulacyjne dodatkowe oraz brak chociażby jednego "miejsca wyznaczonego", w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Ustawa Kodeks celny wprowadziła obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej dodatkowej za wykonywanie na wniosek osoby zainteresowanej czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego /art. 275 par. 4 pkt 5/. Podnieść należy, że opłata ta nie jest związana z czynnościami kontroli celnej, gdyż podlegają one z mocy art. 275 par. 3 pkt 1 Kodeksu celnego - opłatom manipulacyjnym.
Uregulowanie zawarte w art. 275 par. 4 pkt 5 wymaga więc spełnienia następujących przesłanek:
- wniosku osoby zainteresowanej,
- wykonania czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 14 listopada 1997 r. w sprawie opłat pobieranych przez organy celne /Dz.U. nr 139 poz. 937 ze zm./ określa w par. 7 pkt 5, że przy wykonywaniu na wniosek strony zainteresowanej czynności służbowych poza siedzibą lub czasem pracy urzędu celnego stawka manipulacyjna dodatkowa wynosi 30 zł za każdą rozpoczętą godzinę pracy funkcjonariusza urzędu celnego, w tym za czas niezbędny na dojazd oraz za opóźnienia i przerwy w ich wykonywaniu niezawinione przez funkcjonariusza celnego.
Środki finansowe uzyskane z tytułu opłat manipulacyjnych dodatkowych przeznaczone są na usprawnienie funkcjonowania organów celnych, premie dla funkcjonariuszy i pracowników, w szczególności dla tych, którzy przyczynili się bezpośrednio do wykrycia przestępstw lub wykroczeń celnych i dewizowych /art. 276 par. 3/.
Przepis art. 275 par. 4 pkt 5 Kodeksu celnego stanowi, że opłatę manipulacyjną dodatkową pobiera się za wykonanie czynności służbowych poza siedzibą urzędu celnego. Definicja zawarta w art. 3 par. 1 pkt 2 wyjaśnia, że urząd celny jest to jednostka organizacyjna administracji celnej, w której mogą zostać dokonane czynności przewidziane w przepisach prawa celnego.
Z treści więc powyższych przepisów wynika zdaniem organów celnych, że jeżeli czynności celne są dokonywane poza urzędem celnym lub poza czasem pracy a w urzędzie celnym, to pobiera się za nie opłaty manipulacyjne dodatkowe również wówczas, gdy czynności te są dokonywane w miejscu wyznaczonym lub w miejscu uznanym w myśl definicji zawartej w art. 3 par. 1 pkt 7 ustawy - Kodeks celny Zarządzenie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 8 października 1997 r. w sprawie warunków jakie musi spełniać miejsce wyznaczone lub uznane przez organ celny oraz wypadków, w których czynności przewidziane przepisami prawa celnego mogą być dokonywane w tym miejscu /M.P. nr 76 poz. 720/, określa warunki i tryb w jakim organ celny z urzędu lub na wniosek osoby może wyznaczyć lub uznać miejsce, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa. Zgodnie z tym zarządzeniem - strona skarżąca uzyskała decyzję z 25 czerwca 1998 r., w której Urząd Celny w W. uznał proponowane miejsce za spełniające wymagania do dokonywania czynności przewidzianych przepisami prawa.
Zgodnie z tym zarządzeniem - strona skarżąca uzyskała decyzję z 25 czerwca 1998 r., w której Urząd Celny w W. uznał proponowane miejsce za spełniające wymagania do dokonywania czynności przewidzianych przepisami Kodeksu celnego.
W tym stanie prawnym, obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, uznano, że stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję art. 275 par. 4 pkt 5 ustawy Kodeks celny, co uzasadnia wymierzenie opłaty manipulacyjnej dodatkowej.
Powyższe stanowisko budzi zasadnicze wątpliwości co do jego prawidłowości. Przede wszystkim należy podnieść, że art. 275 par. 4 pkt 5 ustawy - Kodeks celny używa pojęcia "siedziba urzędu celnego". Natomiast definicja zawarta w art. 3 par. 1 pkt 21 określa, co to jest "urząd celny".
Wydaje się, że pojęcie użyte w art. 275 par. 4 pkt 5 ma szerszy zakres niż przytoczona definicja. Wskazywać na to może treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1997 r. w sprawie utworzenia urzędów celnych oraz określenia ich siedzib /Dz.U. nr 162 poz. 1122/. Tym aktem prawnym utworzono Urząd Celny w W., co należy wykładać, że siedzibą tego urzędu jest Warszawa według podziału administracyjnego kraju.
Określenie użyte w art. 275 par. 4 ustawy - "poza siedzibą urzędu celnego" wykracza poza rozumienie tego przepisu jako adresu urzędu celnego mieszczącego się w Warszawie. A taka interpretacja zaważyła na treści zaskarżonej decyzji. Jeżeli więc miejsce wyznaczone lub uznane mieści się na terenie siedziby urzędu celnego określonej w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 31 grudnia 1996 r. /Dz.U. nr 162 poz. 1122/ brak jest podstaw, aby na podstawie art. 275 par. 4 pkt 5 Kodeksu celnego wymierzyć opłaty manipulacyjne dodatkowe. Należy również rozważyć, że niezbędną przesłanką zastosowania art. 275 par. 4 pkt 5 Kodeksu celnego jest wniosek osoby zainteresowanej. Wniosek ten powinien być wynikiem uzewnętrznienia swobodnej woli i autentycznego interesu klienta.
Tymczasem w tym przypadku, jak twierdzi skarżący, wniosek ten był wywołany faktem, że pod adresem, w którym mieści się urząd celny nie ma możliwości technicznych dokonania sprawnej odprawy celnej, a ponadto nie ma dotychczas zorganizowanych miejsc wyznaczonych, w których mogłyby zostać dokonane określone czynności. Ta sytuacja naraża stronę na dodatkowe koszty nie mające nic wspólnego z kosztami związanymi z odprawą celną.
Określenie dodatkowej opłaty manipulacyjnej w kwocie stałej określonej godzinowo musi dotyczyć dodatkowej korzyści za usługę ponadstandardową dla składającego wniosek klienta, nie zaś stanowić wyłączną rekompensatę dla funkcjonariuszy celnych za wykonywanie czynności służbowych poza miejscem urzędowania.
Usługa, aby opłata za nią była dozwolona, musi być zindywidualizowana, skierowana do konkretnego importera i jakości wykonanej usługi, a nie zgeneralizowana, ryczałtowa /sprawa Ford Espana v. Hiszpania 170/88 Europejski Trybunał Sprawiedliwości 1989, 2305/.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 czerwca 1995 r. o NSA uchylił zaskarżoną decyzję.