Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 2 stycznia 2002 r., V SA 235/01

Sprawa

sprawy ze skargi Hanny P. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 listopada 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji - oddala skargę.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 22.11.1999 r. (...) wydano, no podstawie art. 233 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, art. 4 ust. 1 i art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, par. 1, par. 2 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i par. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. nr 151 poz. 737/ oraz pkt 4 i 6 Zasad do Porozumienia o ujednoliceniu zasad określa pochodzenie towarów z krajów rozwijających się w celu udzielenia preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji sporządzonego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. nr 15 poz. 116 i poz. 117/ utrzymał w mocy decyzję własna, z dnia 20.04.1999 r. (...) odmawiająca, uchylenia decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26.05.1998 r. (...) o wymiarze cła. Ustalono, że dyrektor Urzędu Celnego w G. decyzją ostateczną z dnia 1.03.1996 r. zawartą, w dokumencie SAD (...) dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym banany sprowadzone przez firmę PPHU "L." Hanna P. d. K. z Ekwadoru stosując do wymiaru preferencyjna, stawkę celna, w wysokości "0" procent.

Preferencje celne udzielone zostały na podstawie przedłożonego przez importera świadectwa pochodzenia towaru na formularzu A z dnia 23.02.1996 r.

Prowadzone na wniosek polskich władz celnych dochodzenie przez władze ekwadorskie wykazało, że świadectwo pochodzenia Form A z dnia 23.02.1996 r. nie jest autentyczne gdyż figurujące na nim odcisk pieczęci i podpis nie pochodzą, od uprawnionego organu tj. Podsekretariatu Regionalnego Ministerstwa Przemysłu, Handlu, Integracji i Rybołóstwa na Wybrzerzu Guayaquil - Ekwador.

Postanowieniem z dnia 23.07.1997 r. (...) dyrektor Urzędu Celnego w G., na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 Kpa wznowił z urzędu postępowanie celne zaś decyzją z dnia 15.09.1997 r. /nr jak wyżej/ uchylił swoja decyzję z dnia 1.03.1996 r. zawartą w dokumencie SAD (...) w części dotyczącej zastosowania stawki preferencyjnej i od sprowadzonego towaru wymierzył cło w kwocie 119.204 zł.

Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją, z dnia 26.05.1998 r. (...) nie uwzględnił odwołania wniesionego przez właściciela firmy "L." w części dotyczącej zastosowania stawki celnej przyjmując jedynie art. 145 par. 1 pkt 1 i art. 151 par. 1 pkt 2 Kpa jako podstawę prawna rozstrzygnięcia.

Wskazano, że weryfikacja przeprowadzona przez władze ekwadorskie świadectwo Form A, stanowiącego podstawę zastosowania preferencyjnej stawki celnej w wysokości "0" procent wykazała, że dokument ten jest fałszywy.

Pismem z dnia 19.01.1999 r. Strona wnosiła o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzji ostatecznej Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 26.05.1998 r. z uwagi na uzyskanie nowego dowodu, jakim jest świadectwo pochodzenia na formularzu A (...) z dnia 27.01.1999 r., wystawione retrospektywnie w zamian za świadectwo Form A (...), które okazało się fałszywe.

Postanowieniem z dnia 8.04.1999 r. (...) Prezes GUC na podstawie art. 243 par. 1 i 2 w związku z art. 240 par. 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 26.05.1999 r. natomiast decyzją z dnia 20.04.1999 r. /nr jak wyżej/ na podstawie art. 245 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 26.05.1998 r. (...).

W uzasadnieniu tej decyzji podano, że preferencyjne stawki celne są. wyjątkiem od generalnej zasady powszechności cła. Stosowanie tego wyjątku zostało uzależnione od spełnienia szczególnych warunków określonych przepisami umowy międzynarodowej - Porozumienia o ujednolicenie zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji sporządzonego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 r. /Dz.U. 1982 nr 15 poz. 116 i 117/.

Jednym z warunków udzielenia preferencji celnych jest udowodnienie pochodzenia towaru z krajów i regionów rozwijających się lub najmniej rozwiniętych świadectwem sporządzonym na formularzu "A".

Stosownie do pkt 6 zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się, stanowiących załącznik do powyższego Porozumienia świadectwo pochodzenia towaru powinno być przedstawione łącznie z innymi dokumentami towarzyszącymi towarowi, wymaganymi przy kontroli celnej, nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towaru.

W dniu zgłoszenia towaru do odprawy celnej dla udokumentowania pochodzenia bananów z Ekwadoru Strona przedłożyła świadectwo na formularzu A z dnia 29.02.1996 r.

Organ celny pierwszej instancji uwzględnił przedłożony dowód pochodzenia jako podstawę do zastosowania preferencji celnych i dopuścił towar do obrotu na polskim obszarze celnym stosując preferencyjna, stawkę celna, w wysokości "0" procent wartości celnej towaru.

Okazało się jednak, że przedłożone świadectwo pochodzenia towaru jest fałszywe. Skutkowało to wznowieniem postępowania celnego z urzędu, dokonanie wymiaru cła, bowiem strona składając sfałszowane świadectwo pochodzenia towaru nie spełniła wymogu wynikającego z pkt 6 Zasad do Porozumienia moskiewskiego.

Wymogów tych nie spełni także załączone do wniosku o wznowienie postępowania świadectwo pochodzenia Form A z dnia 27.01.1999 r., które przedłożone zostało po upływie terminu określonego w pkt 6 cyt. Zasad.

Złożono je w dniu 3.03.1999 r. a zatem po upływie aż 3 lat od daty dostawy towaru. Zdaniem Prezesa GUC przedłożone świadectwo pochodzenia towaru z dnia 27.01.1999 r. uniemożliwia polskiemu importerowi skorzystanie z przywileju celnego w postaci preferencyjnej z stawki celnej a tym samym uchylenia ostatecznej decyzji o wymiarze cła.

Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją, z dnia 22.11.1999 r. /wymieniona, na wstępie/ utrzymał w mocy decyzję własna, z dnia 20.04.1999 r. W uzasadnieniu powtórzono argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji a ponadto podkreślono, że w myśl pkt 6 Zasad do Porozumienia moskiewskiego jedynym dokumentem określającym pochodzenie towaru z krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych jest świadectwo na formularzu A, które oprócz innych przesłanek stanowi podstawę do uzyskania preferencji celnych o ile łącznie z dokumentami towarzyszącymi towarowi, wymienionymi przy Kontroli celnej zostanie przedłożone nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towaru.

Świadectwo Form A z dnia 27.01.1999 r. złożone po upływie 3 lat od dnia dostawy towaru nie spełnia wymienionych w umowie międzynarodowej warunków złożenia go i nie może stanowić podstawy do zastosowania preferencji celnych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Hanna P. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa GUC z dnia 20.04.1999 r. Zarzuciła obrazę prawa materialnego poprzez niewłaściwa, interpretację i błędne zastosowanie pkt 6 Zasad określenia pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielenia preferencji celnych stanowiących załącznik do Porozumienia moskiewskiego.

Zdaniem skarżącej, twierdzenie organów celnych, że świadectwo pochodzenia Form A jest sfałszowane, nie zostało poparte żadnymi dowodami a w szczególności żaden sąd ani też inny właściwy organ nie stwierdził popełnienia takiego przestępstwa, co winno skutkować stwierdzenie nieważności decyzji, których odmówiono uchylenia mimo wznowienia postępowania.

Ponadto skarżąca podnosiła, że w przedmiotowej sprawie nie może mieć zastosowania pkt 6 Zasad do Porozumienia moskiewskiego o przedstawieniu świadectwa pochodzenia łącznie z innymi dokumentami wymaganymi przy kontroli celnej, nie później niż w dogu roku od dnia dostawy towaru, bowiem obowiązek ten został spełniony w chwili zgłoszenia celnego i przedłożone świadectwo przyjęto bez zastrzeżeń. Dopiero po upływie roku od dnia dostawy towaru uznano pierwotne świadectwo za niewłaściwe, co uniemożliwiło skarżącej złożenie w terminie nowego świadectwa. Poza tym cyt. przepis pkt 6 Zasad ogranicza termin złożenia świadectwa pochodzenia do jednego roku wyłącznie w sytuacji, gdy nie złożono go razem z innymi dokumentami niezbędnymi do kontroli celnej, to w przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest zasadna.

Oceniając stan faktyczny i dowody w sprawie należy wziąć pod uwagę przepisy ustawy Prawo celne oraz akty wykonawcze wydawane na mocy tej ustawy, a także ratyfikowana, przez Polskę umowę międzynarodowa, w tym wypadku rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1995 r. w sprawie ceł na towary przywożone z zagranicy /Dz.U. 1995 nr 151 poz. 737/ oraz Zasady do Porozumienia o ujednolicaniu zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogółu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji sporządzonego w Moskwie dnia 5 czerwca 1980 /Dz.U. 1982 nr 1 poz. 116 i poz. 117/. Towary przywożone z zagranicy podlegają cłu. Obowiązek zgłoszenia towaru do odprawy celnej spoczywa na konkretnym podmiocie dokonującym obrotu towarowego z zagranicą.

Przepisy wprowadzające możliwość skorzystania z ulgi celnej w postaci stawki preferencyjnej, jako wyjątki od generalnej zasady podlegania cłu towarów przywożonych z zagranicy, stosowane są na wniosek strony pod warunkiem spełnienia przez ten podmiot przesłanek określonych przepisem prawa. Zgodnie z treścią art. 3 i 4 Porozumienia o ujednolicaniu zasad pochodzenia towarów z krajów rozwijających się (...) stanowi, że umawiające się strony automatycznie określają wykaz krojów uprawnionych do preferencyjnego traktowania oraz, że żadne postanowienie tego porozumienia nie narusza zasady, iż preferencji celnych wobec towarów pochodzących z krajów rozwijających się udziela autonomicznie każda z umawiających się stron.

Integralną częścią Porozumienia moskiewskiego są Zasady określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się i najmniej rozwiniętych, zawierające szczegółowe kryteria ekonomiczno-technologiczne.

W myśl przepisów rozporządzenia Rady Ministrów i Zasad do Porozumienia moskiewskiego na importerze spoczywa obowiązek udokumentowania, iż spełnił on warunki, od których uzależnione jest stosowanie preferencji celnych. Warunki te to mianowicie:

1. bezpośredni zakup towaru w firmie zarejestrowanej w kraju lub regionie oraz w filiach tych firm znajdujących się w innych krajach lub regionach, wobec których stosuje się preferencję;
2. bezpośredni przywóz towaru z kraju uprawnionego do preferencji;
3. udokumentowanie statusu pochodzenia towaru prawidłowo sporządzonym świadectwem pochodzenia na formularzu A. Bezspornym jest w sprawie, że Ekwador, z którego sprowadzono towar w niniejszej sprawie jest krajem korzystającym z preferencyjnego traktowania w ramach ogólnego systemu preferencji celnych.

W dniu zgłoszenia towaru do odprawy celnej, strona przedłożyła świadectwo pochodzenia na formularzu A z dnia 23.02.1996 r. (...), na podstawie którego towar przewieziony przez stronę został dopuszczony do obrotu na polskim obszarze celnym ze stawka, preferencyjna, w wysokości "0" procent od jego wartości celnej.

W wyniku weryfikacji przeprowadzonej przez władze kraju eksportującego, okazało się że przedłożone przez skarżąca, świadectwo na formularzu A (...) jest fałszywe, gdyż nie zostało wystawione i zalegalizowane przez upoważniony do tego organ administracyjny kraju eksportującego. Była to dla polskich organów celnych wystarczająca przesłanka odmowy uwzględnienia tego dokumentu jako dowodu w sprawie, a w efekcie wznowienia postępowania celnego i wydania nowej decyzji, dopuszczającej towar ponownie do obrotu, lecz ze stawką celną w wysokości 20 procent.

Punkt 6 Zasad do Porozumienia moskiewskiego jednoznacznie zobowiązuje importera do udokumentowania pochodzenia towaru świadectwem pochodzenia, które powinno być przedstawione łącznie z innymi dokumentami towarzyszącymi towarowi, wymaganymi przy kontroli celnej nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy towaru. Nie może mieć wpływu zarzut skarżącej, że weryfikacje przedłożonego do odprawy celnej formularza A, zakończono wydaniem nowej decyzji dopuszczającej towar do obrotu, została nieprzeprowadzona przez władze celne po upływie roku od daty odprawy celnej towaru.

W tym zakresie organy celne działały zgodnie z obowiązującą procedurą i jej czynności były następstwem ustaleń władz ekwadorskich. Przepisy zasad do Porozumienia moskiewskiego jedynie precyzują termin przedłożenia świadectwa przez importera.

Złożone przez skarżącą świadectwo Form A z dnia 27 stycznia 1999 r. (...), dotyczące pochodzenia towaru, którego odprawa celna miała miejsce w dniu 21.02.1996 r. wydana retrospektywnie przez właściwe władze, stanowiło podstawę do wznowienia postępowanie w sprawie, na podstawie art. 243 par. 1 i par. 2 w zw. z art. 240 par. 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej/.

Dokument w postaci świadectwa pochodzenia Form A skarżąca złożyła po upływie 3 lat od daty dostawy towaru, podczas gdy żaden zapis Porozumienia moskiewskiego ani stanowiących jego załącznik Zasad określania pochodzenia towarów z krajów rozwijających się w celu udzielania preferencji celnych w ramach ogólnego systemu preferencji nie przewiduje możliwości przedłożenia tego dokumentu w innym terminie "nie później niż w ciągu roku od dnia dostawy" /punkt 6 zasad/. Zatem organy celne nie mogły wydać innej decyzji niż decyzja w swej istocie odpowiadająca decyzji dotychczasowej zgodnie z treścią, art. 245 par. 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Mając na uwadze powyższe, należało uznać, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza i skargę jako nieuzasadnioną, oddalić na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.