Wyrok WSA w Warszawie z 29 stycznia 2004 r., V SA 2497/02

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

Rozpoznanie

w dniu 29 stycznia 2004 r.

Sprawa

sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA del do WSA Stanisław Kaliński, Sędziowie NSA del do WSA Maria Myślińska, Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.)
Elżbieta Winiarska protokolant

Uzasadnienie

Decyzją z dnia [...] września 2000r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 z późn. zm.), pozbawił R. Z. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w W. decyzją z dnia [...].03. 1982 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie luty 1946 – grudzień 1947 r.

Decyzją z dnia [...].07.2001 r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy powyższą decyzję. Organ wskazał, że R.Z. nabył uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej – w okresie zaliczonym jako działalność kombatancka pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Milicja Obywatelska stanowiła zaś organ chroniący bezpieczeństwo i porządek publiczny, bezpieczeństwo obywateli i ich mienia. Nie była zatem służbą zmilitaryzowaną. Jakiekolwiek zadania wykonywane podczas zatrudnienia w Milicji Obywatelskiej, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe, nie mogą być więc uznane jako działalność kombatancka. Na poparcie swojego stanowiska Kierownik powołał się na Uchwałę NSA z dnia 12 czerwca 2000 r. sygn. akt OPS 5/00. Wobec powyższego Kierownik Urzędu uznał, że R. Z. winien być na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy 24.01.1991 r. pozbawiony uprawnień kombatanckich. Nadto Kierownik Urzędu zwrócił uwagę na fakt, iż nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określanej w art. l ust 2, art. 2 i art. 4 cyt. ustawy.

Od powyższego rozstrzygnięcia R. Z. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazał na okoliczności życiowe, które sprawiły że podjął pracę w organach MO. Ponadto podnosił, iż pełniąc służbę w Batalionie Operacyjnym przy Komendzie Głównej MO zajmował się zabezpieczaniem obiektów i imprez oraz konwojowaniem transportów. W żaden sposób nie przyczyniał się do stosowania represji wobec ludzi czy organizacji politycznych.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr l53, poz. 1270) oraz ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) na podstawie art. 97 ustawy z dnia sierpnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Jak wynika ze złożonych przez Kierownika Urzędu akt administracyjnych skarżący uprawnienia kombatanckie otrzymał z tytułu walki o utrwalanie władzy ludowej od lutego 1946 r. do grudnia 1947 r. na podstawie zaświadczenia MSW z którego wynikało, że w tym okresie brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem. W toku postępowania weryfikacyjnego skarżący oświadczył, że od lutego 1946 r. do `1949r. pełnił służbę w Batalionie Operacyjnym Komendy Głównej MO. Była to jednostka zmilitaryzowana i skoszarowana. Służba polegała na ochronie placówek dyplomatycznych, zakładów użyteczności publicznej i transportów żywności do różnych regionów kraju. Ponadto w latach 1946-1947 brali udział w walkach z bandami UPA na terenie R. R.Z. dodał, że szczegółowy opis walk oraz poległych kolegów znajduje się w archiwum Komendy Głównej MO.

Nadto skarżący złożył zaświadczenie z Komendy Stołecznej Policji potwierdzające przebieg służby w organach MO. W zaświadczeniu tym znajduje się zapis, że "w aktach osobowych brak jest informacji, czy funkcje zajmowane przez ww. były związane ze stosowaniem represji wobec osób i organizacji działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, jak również o udziale w walkach z formacjami zbrojnego podziemia w okresie służby w MO".

Na rozprawie w dniu [...].01.2004 r. skarżący wyjaśnił, iż w walkach z bandami UPA nie walczył w ramach struktur wojskowych, tylko w ramach batalionu operacyjnego MO i podlegał rozkazom dowódców tegoż batalionu. Udział skarżącego w walkach z bandami trwał jednorazowo od 3 do 4 dni (tyle trwały wyjazdy w teren).

Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" zostają pozbawione uprawnień kombatanckich lub z innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art.

4. W toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podnosił twierdzenia, które wymagały sprawdzenia, gdyż ich prawdziwość mogłaby doprowadzić do ustalenia, że R.Z. zachowuje uprawnienia kombatanckie wobec spełnienia wymogów określonych w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24.01.1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 25.04.1997 r. (Dz. U. Nr 68, poz. 436) który stanowi, iż: "Za działalność kombatancką uznaje się uczestniczenie w walkach w jednostkach Wojska Polskiego oraz zmilitaryzowanych służbach państwowych z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz grupami Wehrwolfu". W tym miejscu należy nadto zauważyć, że nie ma racji organ stwierdzając, iż nie jest obowiązany do dokonywania innych ustaleń, w szczególności, czy istnieją przesłanki do przyznania uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust.2, art.2 i art. 4 cyt. ustawy.

Wniosek (zarzut) osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich(tak uchwała 7 sędziów NSA z 4.03.2002 r. OPS 13/01 publ. ONSA 2002/4/132).

W odpowiedzi na skargę organ podniósł także, iż skarżący nie spełnia wymogów ustawy z 24.01.1991 r., gdyż służył w strukturach Milicji Obywatelskiej, które to struktury nie były formacjami zmilitaryzowanymi. Powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z 9.04.1999 r. sygn. akt III RN 168/99.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela to stanowisko. Jednak należy zwrócić uwagę na fakt, iż orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego przyjęło, iż w niektórych przypadkach wymóg pełnienia służby w formacjach zmilitaryzowanych jest spełniony także w przypadku funkcjonariuszy MO pod warunkiem jednak, że osoby te zostaną poddane rozkazom wojskowym np. działając w ramach struktur Wojska Polskiego (tak wyrok NSA z 22.08.2000 r. sygn. akt V SA 1756/99 LEX nr 49298, wyrok SN z 29.08.2001 r. sygn. akt III RN 132/00 publ. OSNP 2002/5/101).

Jak już wspomniano Kierownik Urzędu błędnie przyjął, iż nie ma obowiązku poczynienia ustaleń w powyższych kwestiach – mimo twierdzeń skarżącego, iż uczestniczył w walkach z bandami UPA – i dlatego też żadnych ustaleń nie przeprowadził. Jednak ostatecznie rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odpowiada prawu, gdyż w świetle oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie należy uznać, iż jego służby w Batalionie Operacyjnym MO nie można uznać za służbę w jednostce zmilitaryzowanej w rozumieniu przedstawionym powyżej. Skarżący podał bowiem, iż w walkach z bandami UPA uczestniczył w ramach swojej jednostki milicyjnej, był nadal poddany rozkazom dowódcy tejże jednostki, nie był wcielony do struktur wojskowych.

W tej sytuacji należy uznać, iż skarżący nie spełnia wymogów określonych w art. 1ust. 2 pkt 6 ustawy z 24.01.1991 r. i na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić.