- Sprawa
- sprawy ze skargi Teresy B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 września 1999 r. (...) w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na nabycie nieruchomości - uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją z 24 sierpnia 1999 r. (...) wydaną przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji; (...).
Teza
Okoliczność, że wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości ma rzeczywiście charakter uznaniowy nie może oznaczać dowolności rozstrzygnięcia, wewnętrznej sprzeczności podawanych argumentów, a także nie może nie odnosić się do okoliczności konkretnego wypadku, poprzestając na wskazaniu przepisów prawnych, które umożliwiają legalizacje korzystania z nieruchomości przez cudzoziemca. Nie jest więc uprawniony pogląd, że w wypadku decyzji uznaniowej, każde rozstrzygnięcie jest legalne. Odnosi się to tylko do rozstrzygnięcia umotywowanego w sposób pełny, logiczny i konsekwentny.
Zadaniem organu jest rozstrzygnięcie sprawy w granicach złożonego wniosku; to, że można złożyć wniosek inny, inaczej motywowany, oparty na innych przesłankach samo w sobie nie jest argumentem przemawiającym przeciwko wnioskowi i za decyzją o jego nie uwzględnieniu.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny
Uzasadnienie
Skarżąca, Teresa B., obywatelka niemiecka, zaskarżyła decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 28 września 1999 r., (...), utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu administracji z 24 sierpnia 1999 r., (...), mocą której odmówiono jej zezwolenia na nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w J.-G. Nieruchomość ta, o powierzchni 1 ha 57 arów i 18 m2 jest działką o numerze 327/2, położoną w (...). Wieczystym użytkownikiem tej działki, wraz z jej zabudową /drewniany domek kempingowy/ jest siostra skarżącej, Zofia W. Nieruchomość jest częściowo zalesiona. Teresa B. urodziła się Polsce, tu się kształciła, następnie wyszła za mąż za obywatela Niemiec. Po jego śmierci uzyskała prawo zamieszkania w Polsce na czas oznaczony. Wedle wniosku o zezwolenie na nabycie, Skarżąca chciałaby prowadzić na działce uprawę kwiatów, krzewów i sadzonek drzew, do czego ma przygotowanie zawodowe. Nabycie działki przez Skarżącą dopomogłoby utrzymaniu nieruchomości we władaniu tej samej rodziny.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmawiając wyrażenia zgody szeroko przedstawił ogólne zasady wyrażania zgody przez ten organ na kupno nieruchomości przez cudzoziemca. W szczególności wskazał, iż okolicznością przemawiającą za udzieleniem zgody jest polskie pochodzenie i narodowość cudzoziemca, utrzymywanie związków z Polską W decyzjach pierwszej i drugiej instancji wyrażono wątpliwość jakoby rozmiar działki uzasadnia zaspakajanie potrzeb życiowych Skarżącej; zazwyczaj bowiem zezwala się na zakup działki do ok. 50 arów. W związku z zamiarem prowadzenia przez Skarżącą działalności gospodarczej na nieruchomości, organ administracji wyraził organ administracji wskazał na istnienie przepisów pozwalających podmiotom zagranicznym na uzyskanie nieruchomości na potrzeby takiej działalności.
W zaskarżonej decyzji podano przy tym, iż ustawa reglamentująca nabywanie nieruchomości przez cudzoziemców nie zawiera przepisów określających, jakimi kryteriami, ma kierować się Minister Spraw wewnętrznych i Administracji przy wydawaniu zezwoleń, pozostawiając to uznaniu organu i polityce Państwa w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono też, iż "powierzchnia nieruchomości (...) nie wskazuje, by miała ona służyć potrzebom życiowym wnioskodawczyni.", a nadto, iż może ona, bez uzyskiwania zgody uzyskać możliwość korzystania z nieruchomości w drodze dzierżawy lub najmu.
W skardze zarzucono, iż motywy zaskarżonej decyzji nie biorą pod uwagę, iż Skarżąca odpowiada preferencjom ustalonym w oficjalnych dokumentach MSWiA, z uwagi na pochodzenie, narodowość i stabilne związki z Polską, a także, iż obie decyzje odmowne nie odnoszą się do argumentacji dotyczącej Skarżącej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważy, co następuje:
Skargą jest uzasadniona. Okoliczność, iż wyrażenie zgody na nabycie nieruchomości /tu: w postaci prawa użytkowania wieczystego/ ma rzeczywiście charakter uznaniowy, nie może oznaczać dowolności rozstrzygnięcia, wewnętrznej sprzeczności podawanych argumentów, a także nie może nie odnosić się do okoliczności konkretnego wypadku, poprzestając na wskazaniu przepisów prawnych, które umożliwiają legalizacje korzystania z nieruchomości przez cudzoziemca. Nie można zatem podzielić poglądu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, jakoby w wypadku decyzji uznaniowej, każde rozstrzygnięcie było legalne. Odnosi to tylko do rozstrzygnięcia umotywowanego w sposób pełny, logiczny, konsekwentny. Tych zaś cech zabrakło w zaskarżonej decyzji.
Jeżeli zgodnie z poglądem przytoczonym przez organ odmawiający wyrażenia zgody, preferencje przy jej wyrażaniu dotyczyć mają osób pochodzenia polskiego, polskiej narodowości, związanych z Polską i mających prawo do zamieszkiwania w Polsce, to odmawiając Skarżącej zgody organ powinien wyjaśnić dlaczego akurat w wypadku Skarżącej spełniającej te wszystkie kryteria i dokumentującej ich istnienie stosowanymi dokumentami, te waśnie nie stanowią dostatecznego motywu i z jakich przyczyn, mimo polskiego pochodzenia, narodowości, wykazanych związków rodzinnych z Polską /wyrażających się m. in. w chęci nabycia nieruchomości obecnie częściowo należącej do siostry Skarżącej, co wskazuje na zamiar trwałego przebywania w pobliżu rodziny/ konieczne jest udzielenie odmowy. Jedynym argumentem, powołanym w tym zakresie jest zastrzeżenie co do rozmiarów działki trzykrotnie przekraczającej rutynowy wymiar nieruchomości na zakup której cudzoziemcowi wyraża się zazwyczaj zgodę. Jednakże w tym wypadku należało - w decyzji podobnych rozważań w ogóle brak - rozważyć okoliczność, iż: Skarżąca chce zakupić konkretną działkę od siostry, aby być razem z rodziną: może więc konfiguracja nieruchomości czyni nie możliwym zakupienie mniejszej działki; iż chce tam prowadzić gospodarstwo ogrodniczo-szkółkarskie; tego rodzaju działalność z natury wymaga działki większej, niż np. zakupienie działki w celu czysto rekreacyjnym czy mieszkaniowym. Pojęcie "potrzeb życiowych" wymaga konkretyzacji i indywidualizacji. Zaskarżona decyzja podając argument nie prawdziwy w sferze faktów, jakoby rozmiar działki przesądzał o tym, iż nie może ona służyć potrzebom życiowym Skarżącej jest całkowicie gołosłowny.
Uznaniowość decyzji nie oznacza wyjęcia takiej decyzji spod kontroli sądowoadministracyjnej. W szczególności w takim wypadku sąd bada, jakie fakty i zdarzenia przyjął organ za przesłanki swych ocen, weryfikuje poprawność rozumowania w zakresie konsekwencji i logiki. Zaskarżona decyzji wykazuje w tym zakresie braki: podając przepisy reglamentujące legalizację nabywania nieruchomości przez cudzoziemców i podając ogólne zasady preferencji co do wyrażania zgody na zakup nieruchomości przez cudzoziemca, nie ocenia podanych przez Skarżącą argumentów i faktów z punktu widzenia ich odniesienia do powołanych przepisów, a ponadto nie wskazuje, dlaczego to, co prima facie wydaje się pełną zgodnością sytuacji Skarżącej z honorowanymi przez administrację preferencjami, w ostatecznej decyzji nie zostało zaaprobowane jako zgodność z preferowanymi kryteriami. Kwestii pochodzenia, narodowości, związków Skarżącej z Polską nie poświęcono w zaskarżonej decyzji żadnej analizy mogącej wskazywać na to, dlaczego wobec niej tych preferencji nie zastosowano.
Orzekając o wniosku Skarżącej ubiegającej się o zgodę na nabycie prawa użytkowania wieczystego organ administracji nie może odmawiać rozstrzygnięcia korzystnego dla strony, sugerując iż może ona uzyskać nieruchomość jako dzierżawca, najemca lub podmiot zagraniczny prowadzący działalność gospodarczą. Zadaniem organu jest rozstrzygnięcie sprawy w granicach złożonego wniosku; to, że można złożyć wniosek inny, inaczej motywowany, oparty na innych przesłankach - samo w sobie nie jest argumentem przemawiającym przeciw wnioskowi i za decyzją o jego nie uwzględnieniu.
W tej sytuacji, na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy.