Uzasadnienie
Syndyk masy upadłości (...) Zakładu Przemysłu Skórzanego "R." w R. S.A. /w upadłości/ zaskarżył decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 27 października 1999 r. (...), utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z 22 czerwca 1999 r. (...), w sprawie powstania długu celnego i wymiaru cła.
Zakłady "R." sprowadziły do Polski skóry oraz inne towary z Niemiec, po to, aby u siebie wytworzyć z nich cholewki i wyściółki do butów, które następnie wyeksportowały na Węgry. Towary te pochodziły, jak wynika z wpisu w rubryce 16 dokumentu SAD (...). Przywóz towaru do Polski nastąpił w ramach procedury celnej uszlachetniania czynnego, w systemie zawieszenia cła /art. 121 par. 1 pkt 1 Kodeksu celnego./. Ponieważ towar miał być na terenie Polski uszlachetniony i był przeznaczony do wywozu jako produkt kompensacyjny /cholewki i wyściółki/, powołany przepis Kodeksu Celnego pozwalał na wywiezienie tego rodzaju towaru z Polski, bez powstania długu celnego. Zakłady "R." były zobowiązane przedstawić produkty kompensacyjne do powrotnego wywozu do 28 listopada 1998 r. Uczyniły to 4 września 1998 r., wystawiając zarazem dokument EUR-1. Dyrektor Urzędu Celnego w W., decyzją z 22 czerwca 1999 r. (...) uznał, iż spełniły się warunki do wymiaru dotychczas zawieszonego cła i wymierzył je od towarów przywiezionych, poddanych uszlachetnieniu czynnemu, z których wyprodukowano następnie wywiezione towary kompensacyjne. Przyczyną wydania decyzji była okoliczność, że dokumenty wystawione przez Skarżącego obejmowały produkty kompensacyjne do wykonania których użyto towarów pochodzących z krajów trzecich. Organy administracji celnej bowiem uznały, iż w tym wypadku zachodzi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 121 par. 1 pkt 1 Kodeksu Celnego przewidującej bezcłowy przywóz towarów poddanych uszlachetnieniu czynnemu, przeznaczonych do ponownego wywozu z polski. Wyjątek, o którym mowa, wynika z art. 224 Kodeksu celnego, przewidującego powstanie długu celnego przy spełnieniu czterech przesłanek: istnienie umowy międzynarodowej przewidującej zastosowania preferencyjnych środków taryfowych dla towarów polskiego pochodzenia, przywożonych do innego kraju; towary przywiezione do kraju były poddane uszlachetnieniu i podlegały wcześniej należnościom celnym przywozowym; towary po uszlachetnieniu są wywożone z Polski jako produkty kompensacyjne uzyskane pod procedura uszlachetniania czynnego; dla produktów kompensacyjnych wywożonych z kraju wystawiono dokument niezbędne w celu zastosowania w innym kraju środków preferencyjnych. Zdaniem administracji celnej opisana sytuacja obejmuje sobą spełnienie wszystkich przesłanek. Umową międzynarodową, o której mowa w art. 224 Kodeksu celnego jest art. 15 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego ustanawiający stowarzyszenie między Rzecząpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi. Przepis ten przewiduje wykluczenie zwrotu lub zwolnienia z cła w Polsce lub we wspólnocie, jeżeli na materiały niepochodzące użyte do wytworzenia produktów pochodzących ze wspólnoty lub państw wymienionych w art. 4 wystawiono na świadectwo pochodzenia. Zdaniem organów administracji celnej przesłanki te zostały spełnione.
Skarżący zarzucał, iż przepisy międzynarodowe uzasadniające decyzje obowiązywały od 1 stycznia 1999 r., podczas gdy zgłoszenie celne nastąpiło 12 sierpnia 1998 r. nadto, że zgłoszenia celnego dokonała agencja celna, nie "R.", który następnie postawiony został w stan upadłości, a zatem, zdaniem Skarżącego "roszczenie Urzędu Celnego winno być zgłoszone zgodnie z wymogami prawa upadłościowego".
W odpowiedzi na skargę Prezes GUC podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji podnosząc zarazem, iż zamiana treści przepisów międzynarodowych, o której mowa w skardze, nie dotyczyła samej zasady, która istniała także w dacie dokonania zgłoszenia celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona, jakkolwiek nie z przyczyn, które przedstawiono w jej treści; przyczyny te NSA może uwzględnić rozpatrując sprawę, na zasadzie art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Zarzuty podniesione przez Skarżącego nie uzasadniają wniosku o wadliwości zaskarżonej decyzji. Zarzut dotyczący odpowiedzialności agencji celnej "EMP" jest nieuzasadniony, ponieważ udzielając pełnomocnictwa bezpośredniego (...) Skarżący upoważnił agencję do działania w imieniu Skarżącego i na Skarżącego rachunek. Takie ujęcie relacji między mocodawcą i pełnomocnikiem bezpośrednim wynika z konstrukcji przedstawicielstwa bezpośredniego. Dlatego brak jest podstaw do dopatrywania się odpowiedzialności agencji w miejsce Skarżącego w zakresie odpowiedzialności za dług celny, którego dotyczy sprawa.
Kolejny zarzut Skarżącego odnosi się do związania go treścią aktu powołanego jako jedna z prawnych podstaw rozstrzygnięcia, a mianowicie Oświadczenia Rządowego z 20 marca 1999 r. w sprawie wejścia w życie Decyzji nr 1/199 Rady Stowarzyszenia między Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z jednej strony a Rzecząpospolitą Polską z drugiej strony, z dnia 25 stycznia 1999 r. wprowadzającej zmiany w Protokole nr 4 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi, z jednej strony, a Rzecząpospolitą Polską, z drugiej strony /Dz.U. nr 30 poz. 288/. Akt ten /decyzja Rady Stowarzyszenia/, wchodząca w życie "z dniem jej podjęcia z mocą obowiązująca od dnia 1 stycznia 1999 r." /co oznacza wejście w życie z data wsteczną/ nie jest przez Skarżącego kwestionowany z punktu widzenia zgodności z konstytucyjnym systemem źródeł prawa. Te kwestię można zatem pozostawić poza rozważaniami. Jednakże Skarżący zarzuca nieprawidłowość powołania się na ten akt w sytuacji, gdy dług celny, o który w sprawie chodzi, powstaje, co jest nie kwestionowane przez organ administracji /odpowiedź na skargę/, z momentem zgłoszenia towaru do wywozu. To zaś nastąpiło w dniu 2 września 1998 r., a więc przed datą wejścia w życie aktu o nazwie "decyzja Rady Stowarzyszenia". Jak wynika jednak i z treści decyzji, i z wyjaśnień organu administracji, zmiana Protokołu 4 dotyczyła okoliczności nie decydujących o zastosowaniu wobec Skarżącego art. 224 Kodeksu Celnego.
Trzeci zarzut Skarżącego dotyczy faktu, iż pozostaje w upadłości i że w związku z tym dług celny powinien być realizowany w ramach prawa upadłościowego. Postanowienie o upadłości nosi datę 25 lutego 1999 r., a więc jest wcześniejsze niż zaskarżona decyzja, natomiast dług celny powstał wraz ze zdarzeniem poprzedzającym upadłość. Jednakże wymiar cła dotyczy należności publicznoprawnej; ponadto trafnie wskazano w odpowiedzi na skargę kwestie zgłaszania roszczeń i kolejności ich zaspokojenia mogą być przedmiotem badania w innym trybie, niż ocena sądowa kontrola decyzji administracyjnych sprawowana przez NSA.
Mimo, iż zarzuty Skarżącego skierowane przeciw zaskarżonej decyzji nie uzasadniają oceny, iż jest ona niezgodna z prawem, jest ona wadliwa z innych przyczyn.
Zgodnie z zasadami prawidłowo prowadzonego postępowania administracyjnego /także prowadzonego na podstawie przepisów ordynacji podatkowej/, decyzja powinno wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają którym z fragmentów normy prawnej zastosowanej w sprawie. To wszystko kryje w sobie formuła art. 210 par. 1 pkt 6 Ordynacji Podatkowej. Zaskarżona decyzja z tego punktu widzenia jest wadliwa: w uzasadnieniu wskazuje się wprawdzie prawna podstawę rozstrzygnięcia, tj. art. 224 Kodeksu celnego, a nawet przywołuje jego treść. Jednakże nie wiadomo jakie fakty mają decydować o wypełnieniu w konkretnej sytuacji poszczególnych przesłanek tego przepisu. W szczególności nie można ustalić, jakim pozycjom dokumentu przywozowego SAD odpowiada rozliczona ilość towaru od której obliczono cło. Zważywszy, iż przedmiotem przywozu były różne towary, z różnych krajów pochodzenia, tak z krajów Wspólnoty, jak i spoza niej, z treści decyzji nie można ustalić, które towary uznano za pochodzące z kraju trzeciego /i jakiego/, a więc których przywóz miał decydujące znaczenie dla możliwości zastosowania art. 224 Kodeksu celnego i zrealizowania się jego przesłanek. W aktach administracyjnych brak także dokumentacji, która wskazałaby rozliczenie towaru przywiezionego i wykorzystanego następnie w procesie uszlachetniania czynnego a w konsekwencji wywiezionego jako produkt kompensacyjny. W tych warunkach rozumowanie organu administracji nie jest możliwe do skontrolowania. Sama zaś decyzja zawiera braki w zakresie ustalenia stanu faktycznego i subsumpcji, których wpływu na wynik postępowania nie można wykluczyć. Uchybienia, których istnienia dopatrzono się na tle sprawy dotyczą art. 121 par. 1, art. 122, art. 210 par. 1 pkt 6/ i par. 4 Ordynacji Podatkowej.
W tej sytuacji na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy.