Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 1 września 1995 r., V SA 2767/94

Teza

Przepis art. 14 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ nie daje podstawy do zwolnienia od cła części zamiennych sprowadzonych z zagranicy w celu naprawy w kraju uszkodzonego środka przewozowego.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę przedsiębiorstwa (...) na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 13 czerwca 1995 r. w przedmiocie wymiaru cła.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 czerwca 1994 r. nr DPC-2-412-433/94/4742 Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego (...) w W., zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr 150201/013022 z dnia 25 lutego 1994 r. w przedmiocie wymiaru cła od dokumentacji technicznej i złączy aluminiowych. W uzasadnieniu decyzji organ celny stwierdził, że nie znalazł podstaw do uznania, iż importowany towar jest wolny od cła. Nie zostały bowiem spełnione warunki określone w art. 14 ust. 1 pkt 23 ustawy - Prawo celne, gdyż przedsiębiorstwo (...) nie uzyskało tytułem odszkodowania środka przewozowego w zamian za taki środek zniszczony, a więc całkowicie utracony w wypadku. Ponadto, zgodnie z ustawą, zniszczenie środka przewozowego musi nastąpić za granicą, w czasie kiedy środek przewozowy został dopuszczony do czasowego wywozu: Zniszczenie środka przewozowego na polskim obszarze celnym nie uprawnia do zastosowania zwolnienia od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 23 ustawy - Prawo celne. Zdaniem organu celnego, również treść art. 14 ust. 1 pkt 21 tej ustawy nie uzasadnia zwolnienia zgłoszonych towarów od cła. Warunkiem zastosowania zwolnień od cła określonych w tym artykule jest to, iż rzeczy te są niezbędne do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego odbywającego rejs z zagranicy podczas dokonywania przewozu pasażerów lub towarów. Zwolnienie to stosuje się do rzeczy znajdujących się w środku przewozowym, które nie są przenoszone na polski obszar celny. Zaopatrzenie środka przewozowego powinno być dokonane za granicą w ilości niezbędnej do bieżącej eksploatacji; nie dotyczy to części zamiennych sprowadzanych z zagranicy do naprawy środka przewozowego. W związku z powyższym, zdaniem organu celnego, towary sprowadzone według jednolitego dokumentu administracyjnego SAD nr 150201/013022 z dnia 25 lutego 1994 r. nie należą do grupy towarów wolnych od cła przywozowego.

Powyższą decyzję zaskarżyło przedsiębiorstwo (...) w W., wnosząc o jej uchylenie. W skardze podano, że w dniu 31 grudnia 1994 r. w wyniku wypadku lotniczego uległ uszkodzeniu, (...) samolot typu Boeing B-767 (...). W celu naprawy uszkodzonego samolotu importowano z USA części zamienne; urządzenia niezbędne do naprawy samolotu zostały oclone i opodatkowane przez Urząd Celny. Strona skarżąca złożyła odwołanie. Jej zdaniem, argumentacja Prezesa GUC zawarta w zaskarżonej decyzji nie jest zasadna. W dniu wypadku samolot B-767 pozostawał w okresie odprawy celnej czasowej wywozowej /uproszczonej/, dokonywanej każdorazowo przez Urząd Celny z powodu wylotu lub przylotu samolotu przez stosowny zapis w dokumentacji prowadzonej przez Urząd Celny, zgodnie z par. 14 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 22 sierpnia 1990 r. w sprawie dozoru i kontroli celnej oraz poboru opłat /Dz.U. nr 61 poz. 357/. Zdaniem skargi, podstawę roszczenia stanowi art. 14 ust. 1 pkt 23 prawa celnego. W wyniku wypadku lotniczego uległa uszkodzeniu tylko część samolotu i do jego naprawy otrzymano bezpłatnie części zamienne tytułem odszkodowania, w celu ich zainstalowania na miejsce uszkodzonych, będących częścią składową samolotu. Jeżeli więc, zdaniem skarżącego, zwolniony jest od cła środek przewozowy zniszczony w czasie wypadku, to przy zastosowaniu wykładni rozszerzającej zwolnienie to obejmuje również przypadki, gdy środek przewozowy został tylko uszkodzony. Skarga kwestionuje pogląd Prezesa GUC, że środek przewozowy został zniszczony na polskim obszarze celnym. W międzynarodowej komunikacji lotniczej granicą państwa jest wydzielony obszar na lotnisku i zdaniem przedsiębiorstwa tak długo, jak długo samolot nie zakończył lądowania i nie został zwolniony przez Urząd Celny z odprawy czasowej wywozowej /uproszczonej/, pozostawał on poza polskim obszarem celnym. Wobec tego częściowe zniszczenie środka przewozowego nastąpiło poza polskim obszarem celnym. Zwolnienie części zamiennych od cła spowodowałoby zwolnienie od podatku importowego.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie. Wysunął argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga wywodzi, że podstawę prawną zwolnienia od cła towarów w postaci uszczelek metalowych stanowi art. 14 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./.

Zdaniem strony skarżącej, należy zastosować interpretację rozszerzającą i objąć działaniem tego przepisu również środki przewozowe uszkodzone. Należy więc rozważyć, czy treść omawianego przepisu oraz zasady wyrażone w ustawie - Prawo celne pozwalają na tego rodzaju interpretację.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 cytowanej ustawy przywóz towarów z zagranicy podlega cłu, z wyjątkami określonymi w przepisach prawa. Zasadą więc jest, że towar importowany jest obciążony cłem (...). Zwolnienie towaru od cła następuje tylko w wypadkach określonych przepisami prawa. Takie uregulowanie prawne wyeliminowało możliwość zwolnienia od cła w drodze uznania administracyjnego.

Jeżeli więc jest zasadą, że przywóz towarów podlega cłu, to sprzeczne z intencją ustawy byłoby stosowanie wykładni rozszerzającej przez zastosowanie jej przepisów do przypadków nie objętych jej uregulowaniami.

Przechodząc do omówienia treści art. 14 ust. 1 pkt 23 prawa celnego, należy stwierdzić, że przewiduje on kilka przesłanek, po których spełnieniu może być zastosowany. A więc zwolniony od cła jest środek przewozowy, pod warunkiem że towar ten został uzyskany przez importera tytułem odszkodowania w zamian za taki towar dopuszczony do czasowego wywozu, który został zniszczony w wypadku.

Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że w tym przepisie mieszczą się również sytuacje, w których za wypłacone odszkodowanie zostanie zakupiony za granicą środek przewozowy, raczej bowiem nie zdarza się, aby odszkodowanie było wypłacone w naturze. Przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy za granicą w wypadku środek przewozowy zostanie zniszczony, nie zaś uszkodzony. Tylko w tym wypadku powstaje potrzeba nabycia zupełnie nowego środka przewozowego, a nie naprawy uszkodzeń, jak w stanie faktycznym opisanym w niniejszej sprawie.

Jeżeli więc do zastosowania przepisu art. 14 ust. 1 pkt 23 prawa celnego wymagany jest przez ustawę zupełnie inny stan faktyczny, który obejmuje w zasadzie tylko sytuacje ekstremalne, to nie można się zgodzić z wywodami skargi, że przepis ten również ma zastosowanie do samolotu uszkodzonego w wypadku. Zdaniem Sądu, art. 14 ust. 1 pkt 23 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ nie daje podstawy do zwolnienia od cła części zamiennych sprowadzonych z zagranicy w celu naprawy w kraju uszkodzonego środka przewozowego.

Na rozprawie w dniu 1 września 1995 r. pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że jej żądanie znajduje uzasadnienie w treści art. 14 ust. 1 pkt 21 cytowanej ustawy. Stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że art. 14 ust. 1 pkt 21 ustawy nie ma w sprawie zastosowania, jest zasadne i Sąd je podzielił, gdyż sprowadzone z zagranicy złącza aluminiowe oraz dokumentacja techniczna nie były w danym wypadku rzeczami niezbędnymi do kontynuowania eksploatacji środka przewozowego za granicą. Samolot znajdował się już na lotnisku, to jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a więc w danym momencie nie mogło być mowy o kontynuowaniu eksploatacji środka przewozowego za granicą. Przepis ten odnosić można wyłącznie do innych sytuacji, gdy środek przewozowy znajduje się za granicą, a nabyte części są niezbędne do kontynuowania eksploatacji (...).

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.