Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia 5 listopada 1999 r. (...), po rozpatrzeniu wniosku Obywatela Armenii narodowości ormiańskiej - Hakob G. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swą decyzję z dnia 30 lipca 1998 r. w przedmiocie odmowy nadania cudzoziemcowi oraz jego małoletnim dzieciom Kristine G. i Wardan G. - statusu uchodźcy.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 10 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30/ w zw. z art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach /Dz.U. nr 114 poz. 739 ze zm./ oraz art. 127 par. 3 i art. 138 par. 1 Kpa.
W uzasadnieniu decyzji podano, że Hakob G. przybył do Polski w dniu 18 maja 1995 r. legalnie, na podstawie paszportu wystawionego przez władze Republiki Armenii.
Cudzoziemiec w złożonym w dniu 15 maja 1997 r. wniosku o nadanie statusu uchodźcy jako powód opuszczenia kraju podał, iż jako członek partii Dasznakcutiun miał problemy od 1992 r., gdyż wtedy u władzy był Ormiański Ruch Narodowy /AOD/ i zaczęto dyskryminować członków jego partii, którzy byli więzieni albo zginęli. Wkrótce partia Dasznakcutiun straciła 99 procent członków. Uznał, że gdyby pozostał w kraju poszedłby do więzienia albo został zabity. Kolejnym powodem, dla którego cudzoziemiec opuścił kraj pochodzenia, wskazanym we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy były obawy przed wcieleniem do wojska oraz przed karą za uchylanie się od służby wojskowej.
Cudzoziemiec podał, że był wielokrotnie poszukiwany przez milicję i żandarmerię celem powołania do wojska, ale jego wcześniejsze doświadczenia z walk zbrojnych /okolice Karabachu/, kiedy zginęło kilku jego kolegów, obawa o los rodziny, chęć uniknięcia niebezpieczeństwa zmusiły go do ukrywania się i ostatecznie do wyjazdu z Armenii.
Minister wskazał, że po wnikliwej analizie i indywidualnej ocenie okoliczności i powodów wyjazdu strony z Armenii, z uwzględnieniem wywiadu przeprowadzonego po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznano, że cudzoziemiec nie spełnia wymogów statusu uchodźcy określonych w Konwencji Genewskiej z 28 lipca 1951 r. oraz Protokole Nowojorskim.
Podkreślono, że status uchodźcy otrzymują osoby, które żywią uzasadnioną obawę przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych, przy czym uzasadniona obawa to nie tylko stan umysłu osoby zainteresowanej, ale winna wynikać z obiektywnej sytuacji panującej w kraju.
Wskazano, że Armenia jest państwem demokratycznym, niepodległym od 1991 r. Państwo zapewnia ochronę praw obywatelskich, politycznych i innych praw człowieka. Raporty UNHCR nie donoszą o złym traktowaniu w Armenii partii politycznych.
Wprawdzie w 1994 r. partia Dasznakcutiun została zdelegalizowana pod zarzutem istnienia w jej ramach terrorystycznej grupy Dro, ale aresztowaniami i śledztwem objęto jedynie osoby wysoko postawione w partyjnej hierarchii a zwykli członkowie nie spotkali się z przejawami dyskryminacji i prześladowań.
W 1998 r. partia została ponownie zalegalizowana a jej przedstawiciel wszedł w skład rządu, zaś w wyborach parlamentarnych uzyskała siedem mandatów.
W powyższej sytuacji w ocenie organu ustały obawy skarżącego przed powrotem do kraju związane z jego partyjną przynależnością. Jeżeli chodzi o obawy przed powołaniem do służby wojskowej i karą z powodu uchylania się od tej służby to w krajach, w których służba wojskowa jest obowiązkowa kara za uchylanie się od niej nie jest uważana za prześladowanie tak jak i wcielenie do wojska nie wynika ze stosowania indywidualnych aktów prześladowania. Podkreślono, że skarżącemu nie grozi wysłanie do Górnego Karabachu, gdyż podpisane 12.05.1994 r. porozumienie o zawieszeniu broni jest przestrzegane a Armenia i Azerbejdżan prowadzą rozmowy pokojowe. Ustawa o obowiązku wojskowym w Republice Armenii przewiduje możliwość odroczenia służby wojskowej ze względu na sytuację rodzinną a w latach 1995-1997 ogłoszono 7 razy amnestię dla osób uchylających się od służby.
W ocenie organu orzekającego wiarygodność wyjaśnień cudzoziemca jest niska, gdyż na obawy związane z uchyleniem się od służby wojskowej wskazał dopiero we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy a także i z tego powodu, że w okresie kiedy miał być poszukiwany przez policję i policję wojskową z powodu uchylania się od służby wojskowej otrzymał paszport i w miesiąc później legalnie opuścił Armenię.
Podkreślono, że prawomocnym postanowieniem z dnia 16.09.1999 r. Minister Spraw Zagranicznych wyraził negatywną opinię w przedmiocie nadania cudzoziemcowi statusu uchodźcy.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego cudzoziemiec wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 par. 1 Kpa oraz art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach oraz przepisów Konwencji Genewskiej i Protokołu Nowojorskiego /Dz.U. 1991 nr 119 poz. 517/.
Według skargi organ orzekający nie wziął pod uwagę zaostrzenia sytuacji politycznej w związku z wydarzeniami jakie miały miejsce w parlamencie jesienią 1999 r.
Skarżący wyraził przekonanie, że obiektywnie panująca sytuacja w Armenii stwarza uzasadnioną obawę przed prześladowaniami dla niego i jego rodziny.
Skarżący wskazał, że ma w Polsce rodzinę, gdyż jego siostra wyszła za mąż za obywatela polskiego.
Skarżący ma w Polsce mieszkanie i źródło utrzymania w postaci Spółki z o.o. "K.". Jego dzieci od trzech lat uczą się w polskiej szkole i nie znają języka armeńskiego.
Nadto, względy humanitarne przemawiają za pobytem skarżącego w Polsce, gdyż jego matka także przebywa w Polsce, jest ciężko chora i wielokrotnie była hospitalizowana.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
W ustosunkowaniu do zarzutów skargi Minister wskazał, iż są one bezzasadne, bowiem w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, podejmując uprzednio wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy.
Decyzja podjęta została w oparciu o następujące środki dowodowe: oświadczenie cudzoziemca, raport UNHCR, materiały z Ośrodka Studiów Wschodnich, Amnesty International, opinię MSZ.
Jeśli chodzi o wydarzenia w parlamencie Armenii w dniu 27.10.1999 r., kiedy to zbrojni zamachowcy wtargnęli do gmachu parlamentu, to z dostępnych informacji nie wynika aby wydarzenia te skłoniły władze do podjęcia prześladowań jakiejkolwiek partii, a w szczególności partii Dasznakcutiun.
Wiadomym jest, że H. był członkiem Dasznakcutiun, lecz w 1990 r. został z niej usunięty a dotychczasowe rezultaty prowadzonego śledztwa nie wskazują na powiązania zamachowców z jakimkolwiek ugrupowaniem politycznym.
Podkreślono, że na postępowanie w sprawie o nadanie statusu uchodźcy nie mają wpływu względy rodzinne ani ekonomiczne, jednak nie ma przeszkód by skarżący ubiegał się o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony lub osiedlenie się, co z resztą uczynił.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach /Dz.U. 1992 nr 7 poz. 30 ze zm./ cudzoziemcowi może być nadany status uchodźcy w rozumieniu Konwencji dotyczącej statusu uchodźców sporządzonej w Genewie w dniu 28 lipca 1951 r. oraz Protokołu dotyczącego statusu uchodźców sporządzonego w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r. /Dz.U. 1991 nr 119 poz. 515 i 517/.
Stosownie zaś do art. 1 ust. A pkt 2 Konwencji Genewskiej uchodźcą jest osoba, która na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem z powodu swojej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych przebywa poza granicami państwa, którego jest obywatelem i nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa albo która nie ma żadnego obywatelstwa i znajdując się na skutek podobnych zdarzeń losowych poza państwem swego dawnego stałego zamieszkania nie może lub nie chce z powodu tych obaw korzystać z ochrony tego państwa.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, że skarżący nie spełnia kryteriów do nadania statusu uchodźcy.
Wskazane przez cudzoziemca przyczyny, dla których opuścił kraj pochodzenia nie uzasadniają w świetle postanowień Konwencji Genewskiej nadania statusu uchodźcy.
Jeśli chodzi o obawy o prześladowania z powodu przynależności do partii Dasznakcutiun, to o ile w dacie składania wniosku o status uchodźcy tj. w dniu 15.05.1997 r. partia ta po jej delegalizacji w 1994 r. nie działała legalnie i prowadzone były działania śledcze przeciwko jej działaczom, ale tylko przeciwko osobom wysoko postawionym w hierarchii partyjnej to już w dacie wydania zaskarżonej decyzji sytuacja była całkowicie odmienna.
W 1998 r. przywrócone zostało legalne działanie partii, a po objęciu prezydentury przez Roberta Kochariana przedstawiciel tej partii Levon M. otrzymał urząd ministra.
Nie można zatem uznać by w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniały uzasadnione obawy co do prześladowania z przyczyn politycznych członków omawianej partii, w tym także skarżącego.
Nie stanowi przesłanki do nadania statusu uchodźcy także i to, że skarżący opuścił kraj pochodzenia z obawy przed powołaniem go do odbycia służby wojskowej oraz z obawy przed odpowiedzialnością karną za uchylanie się od tej służby.
W Armenii istnieje bowiem prawny obowiązek służby wojskowej, a zatem powołanie do wojska a także i ewentualne zagrożenie odpowiedzialnością karną za uchylanie się od tej służby nie może być uznane za prześladowanie w rozumieniu przepisów Konwencji Genewskiej.
Wskazać trzeba, że sytuacja rodzinna i ekonomiczna cudzoziemca, na którą powołuje się w skardze nie stanowi okoliczności branej pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o nadanie statusu uchodźcy, bowiem przepisy Konwencji Genewskiej nie zawierają w tym względzie żadnych wymogów, zaś znaczenie przesądzające ma jedynie wykazanie spełnienia kryteriów określonych w art. 1 ust. A pkt 2 tej Konwencji.
Skarżący powyższych wymogów Konwencji nie spełnia, stąd też zaskarżonej decyzji odmawiającej nadania statusu uchodźcy cech niezgodności z prawem przypisać nie można.
Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa także w odniesieniu do małoletnich dzieci skarżącego, bowiem ich status jest konsekwencją statusu rodziców.
Wskazać należy, że wyrokiem NSA z dnia 9.06.2000 r. w sprawie V SA 2996/99 oddalona została skarga żony skarżącego Mariny G. na decyzję o odmowie nadania statusu uchodźcy.
Biorąc powyższe pod uwagę należało na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzec jak w sentencji.