Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 24 czerwca 1993 r., V SA 307/93

Teza

Artykuł 14 ust. 1 pkt 36 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./ uzależnia zwolnienie od cła nie od podmiotu, który dokonuje obrotu towarowego z zagranicą, lecz od przeznaczenia wymienionych w nim przedmiotów wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych /z wyłączeniem działalności gospodarczej/ w szkołach, instytucjach i placówkach naukowych oraz jednostkach badawczo-rozwojowych.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny uznał zasadność skargi spółki cywilnej "S.-S." /Krzysztof A., Paweł H., Jerzy N./ na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27 października 1992 r. w przedmiocie wymiaru cła i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł kwotę złotych sto pięćdziesiąt tysięcy tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 18 września 1992 r. zawartą w jednolitym dokumencie administracyjnym SAD nr 070 201/O15 551, Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. wymierzył cło od sprowadzonego z zagranicy przez spółkę cywilną "S.-S." /Krzysztof A., Paweł H. i Jerzy N./ sprzętu komputerowego.

W odwołaniu spółka wnosiła o uchylenie decyzji w przedmiocie wymiaru cła, gdyż - jak twierdziła - sprzęt komputerowy został sprowadzony przez nią na zamówienie i dla Gimnazjum Językowego w Ł., w związku z czym sprzęt ten jest wolny od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 36 prawa celnego.

Decyzją z dnia 27 października 1992 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w mocy i stwierdził, że spółka "S.-S." nie jest podmiotem uprawnionym do korzystania z ulg celnych przewidzianych w art. 14 ust. 1 pkt 36 prawa celnego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka wnosiła o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł i podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko w sprawie. Także Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę podtrzymał swe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przyjmując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że skarżąca spółka nie jest podmiotem uprawnionym do korzystania z ulg celnych przewidzianych w art. 14 ust. 1 pkt 36 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445/, Prezes Głównego Urzędu Ceł zajął stanowisko, że zwolnienie od cła przewidziane w tym przepisie ma charakter podmiotowy, to znaczy dotyczy sytuacji, gdy podmiotem zgłaszającym towar do odprawy celnej jest podmiot wymieniony w art. 14 ust. 1 pkt 36 prawa celnego, a więc szkoła, instytucja i placówka naukowa lub jednostka badawczo-rozwojowa:

Tego rodzaju wykładnia jednak nie da się pogodzić z brzmieniem powyższego przepisu. Mowa jest w nim mianowicie o pomocach naukowych i aparaturze badawczo-pomiarowej, służących wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych /z wyraźnym wyłączeniem działalności gospodarczej/, przywożonych dla szkól, instytucji i placówek naukowych oraz jednostek badawczo-rozwojowych. Użycie przyimka "dla", wykorzystywanego przy tworzeniu wyrażeń oznaczających cel /Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, t. I, Warszawa 1978, str. 398/, świadczy o tym. że art. 14 ust. 1 pkt 36 prawa celnego uzależnia zwolnienie od cła nie od podmiotu, który dokonuje obrotu towarowego z zagranicą, lecz od przeznaczenia wymienionych w nim przedmiotów wyłącznie do celów dydaktycznych lub badawczych /z wyłączeniem działalności gospodarczej/ w szkołach, instytucjach i placówkach naukowych oraz jednostkach badawczo-rozwojowych.

Takie rozwiązanie jest w pełni zrozumiałe. Trudno bowiem byłoby wymagać, aby każda z placówek oświatowych, naukowych czy badawczych, które są z reguły jednostkami małymi i niezbyt zamożnymi, musiała poszukiwać za granicą na własna rękę potrzebnych jej pomocy naukowych i aparatury badawczo-pomiarowej i aby nie mogła się w tym zakresie posłużyć podmiotami wyspecjalizowanymi w stosunkach handlowych z zagranicą. Koszt społeczny działania przez każda z tych jednostek na własną rękę byłby zresztą znacznie większy niż ewentualna strata z powodu nie uzyskanego cła.

Należy przy tym dodać, że przypadek, o którym mowa, nie jest jedynym przypadkiem, w którym zwolnienie od cła na podstawie art. 14 ust. 1 prawa celnego ma charakter przedmiotowy. Jak bowiem wynika z treści tych przepisów, poszczególne zwolnienia są różne. Są wprawdzie wśród nich zwolnienia uzależnione od tego, jaki podmiot przywozi dany towar /m.in. środki spożywcze przywożone przez podróżnego ze sobą - pkt 2/; są jednak także zwolnienia uzależnione jedynie od przeznaczenia towaru /poza sytuacją, o którą chodzi w niniejszej sprawie, m.in. rzeczy otrzymywane przez fundacje - pkt 15j, są wreszcie zwolnienia uzasadnione samą tylko istotą przedmiotu /np. trumny ze zwłokami pkt 24/. Konieczna jest w związku z tym w każdym przypadku ocena danego rodzaju zwolnienia.

Stosując niewłaściwa wykładnię art. 14 ust. 1 pkt 36 prawa celnego Prezes GUC naruszył ten przepis. Naruszenie prawa materialnego powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji przez Naczelny Sąd Administracyjny, chyba że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy /art. 207 par. 2 pkt 1 Kpa/. Prezes GUC nie dokonał żadnych ustaleń, które mogłyby dawać podstawę do przyjęcia, że naruszenie w niniejszej sprawie prawa materialnego nie miało wpływu na jej wynik.

Z tych względów i z mocy powołanych wyżej przepisów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.