Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00

Sprawa

sprawy ze skargi Wiesława R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 17 lipca 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy wymeldowania - oddala skargę.

Teza

Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 17 lipca 2000 r., wydaną na podstawie art. 138 par. 2 Kpa, uchyliło decyzję Wójta Gminy K. z dnia 24 czerwca 1999 r. (...) o wymeldowaniu Bożeny R. wraz z małoletnimi dziećmi Mirosławem, Dariuszem i Jarosławem R. z miejsca pobytu stałego w K. i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w toku postępowania administracyjnego nie zostało wyjaśnione, czy opuszczenie przedmiotowego lokalu przez zainteresowaną wraz z dziećmi było trwałe i dobrowolne, gdyż relacje zainteresowanej i Wiesława R. w tym przedmiocie są zupełnie odmienne. Sprzeczne są także twierdzenia stron co do okoliczności zabrania przez zainteresowaną z przedmiotowego lokalu rzeczy osobistych jej i dzieci oraz przedmiotów urządzenia domowego. Zalecono wyjaśnienie wskazanych sprzeczności, a także ustalenie, czy Bożena R. zgłaszała fakt zmuszania ją do opuszczenia mieszkania lub zwracała się z prośbą o interwencję w tej sprawie do organów ścigania przestępstw.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wiesław R. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie mu zwrotu kosztów postępowania. Podniósł, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a ponadto z naruszeniem przepisów o właściwości, bowiem odwołanie w tej sprawie winien rozstrzygnąć Wojewoda, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. Zdaniem skarżącego zebrane w sprawie dowody pozwalały na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym, gdyż Bożena R. wraz z dziećmi dobrowolnie wyprowadziła się z mieszkania w K., zabierając wszystkie rzeczy osobiste swoje i dzieci oraz sprzęty domowe. Utraciła także uprawnienie do przebywania w lokalu, nie mieszkając w nim ponad 5 lat.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie z argumentacją podobną do przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując dodatkowo, że zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administracji rządowej w województwie /Dz.U. nr 22 poz. 268/ sprawy z zakresu administracji rządowej należące do właściwości organów jednostek samorządu terytorialnego, wszczęte po dniu 1 stycznia 1999 r. i nie zakończone przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy, podlegają rozpatrzeniu przez właściwe miejscowo samorządowe kolegia odwoławcze.

W piśmie procesowym z dnia 13 kwietnia 2001 r. skarżący stwierdził, że była jego żona dobrowolnie opuściła mieszkanie wraz z dziećmi w dniu 1 lipca 1995 r. i zamieszkała u swojej babci w R., zaś po upływie 3 tygodni przy pomocy swojego brata włamała się do spornego lokalu, zabierając rzeczy osobiste, sprzęt domowy i radiowo-telewizyjny. Zaprzeczył, aby znęcał się nad żoną i zmusił ją do opuszczenia lokalu, sugerując przesłuchanie na te okoliczności sześciu świadków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Nie stwierdzono bowiem, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa.

Stosownie do art. 138 par. 2 Kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, przy czym organ ten może wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu odwoławczego, że w toku postępowania administracyjnego - wbrew twierdzeniom skarżącego - w rozpoznawanej sprawie nie zostały należycie wyjaśnione okoliczności stanowiące ustawowe przesłanki wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174/ jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. W sprawie niniejszej stanowiska byłych małżonków w tej kwestii są skrajnie odmienne, przy czym trafnie podkreślił organ odwoławczy, że z oświadczenia zainteresowanej z dnia 10 maja 1999 r. (...) nie da się wyprowadzić wniosku o trwałym i dobrowolnym opuszczeniu przez nią dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Kwestii tych nie wyjaśnia także pismo Komendy Powiatowej Policji w N. z dnia 4 października 2000 r., które zawiera stwierdzenie, że Bożena R. w sierpniu 1995 r. nie zgłaszała faktu zmuszania jej do opuszczenia mieszkania ani nie zwracała się z prośbą o interwencję w tej sprawie. Zainteresowana w odwołaniu od decyzji Wójta wskazuje na szereg wcześniejszych faktów przemocy stosowanej przez skarżącego i członków jego rodziny, łącznie ze zmuszaniem jej do opuszczenia mieszkania, a także interwencji Policji. Rację zatem ma organ odwoławczy, że okoliczności związane z opuszczeniem przez zainteresowaną mieszkania nie zostały należycie wyjaśnione i winno to nastąpić w toku ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ pierwszej instancji.

Uzupełniając zalecenia organu odwoławczego co do potrzeby wyjaśnienia okoliczności i przyczyn opuszczenia spornego lokalu zwrócić należy uwagę na informację Komisariatu Policji w K. z dnia 18 maja 1999 r., gdzie stwierdza się, że nieporozumienia małżeńskie były powodem wyprowadzenia się zainteresowanej do swoich rodziców, a także na treść wyroku rozwodowego, z którego wynika, że orzeczenie rozwodu nastąpiło z winy skarżącego. Zapewne akta tej sprawy będą pomocne w wyjaśnieniu okoliczności związanych z opuszczeniem przedmiotowego lokalu przez Bożenę R. wraz z dziećmi.

Ponadto stwierdzić należy, że organ pierwszej instancji nie poczynił niezbędnych ustaleń i nie rozważył drugiej przesłanki wymeldowania określonej w cyt. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, tj. kwestii uprawnienia zainteresowanej do przebywania w lokalu, w którym jest zameldowana.

W decyzji z dnia 12.11.1992 r. o przydziale skarżącemu spornego lokalu żona i dzieci jego figurują jako osoby uprawnione do zajmowania tego lokalu. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych /t.j. Dz.U. 1998 nr 120 poz. 787/ małżonkowie wspólnie zajmujący lokal są z mocy prawa najemcami tego lokalu, chociażby umowa najmu została zawarta tylko przez jednego z nich. W chwili wejścia w życie tej ustawy /11 listopada 1994 r./ rozwód nie został jeszcze orzeczony, zaś małżonkowie zajmowali wspólnie przedmiotowy lokal. Oznacza to, że uprawnienia Bożeny R. do zajmowania tego lokalu stały się uprawnieniami samoistnymi, wynikającymi z umowy najmu.

Rozważenia i oceny wymagać będzie przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czy rzeczywiście zainteresowana utraciła samoistne uprawnienia do przebywania w lokalu na skutek opuszczenia, tym bardziej że nie wyjaśniono - o czym wyżej - czy rzeczywiście opuszczenie to było trwałe i dobrowolne.

Z powyższych względów, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ skargę należało oddalić.