Uzasadnienie
Decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 18 grudnia 1995 r. i 23 stycznia 1999 r., zawartymi w dokumentach SAD, dopuszczono do obrotu na polskim obszarze celnym importowane ze Szwecji przez Polską Telefonię Komórkową "C." Spółkę z o.o. w W. telefony komórkowe, klasyfikując je według kodu PCN 8525 20 90 0 z podstawową stawką celną w, wysokości 11,8 procent i 13,4 procent od wartości celnej towarów.
W piśmie z 12 marca 1996 r. Spółka "C." wniosła o zmianę powyższych decyzji i zastosowanie obniżonych stawek celnych wskazując, że sprowadzone telefony komórkowe pochodzą z obszaru Unii Europejskiej /Szwecji/ i na poparcie tego wniosku przedłożyła otrzymane od eksportera świadectwo przewozowe EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r.
Pismo to Prezes Głównego Urzędu Ceł potraktował jako odwołanie od decyzji Dyrektora UC w W. i postanowieniami z dnia 31 maja 1996 r. stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu /art. 134 Kpa/.
Wyrokami z dnia 9 października 1997 r. /V SA 1574/99, V SA 1575/99, V SA 1576/99 i V SA 1577/99/ Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższe postanowienia Prezesa GUC wskazując, że pismo Spółki "C." z dnia 12 marca 1996 r. powinno być potraktowane jako wniosek o wznowienie postępowania, a nie jako odwołanie od decyzji Dyrektora UC w W. W związku z wydaniem przez NSA powyższych wyroków Dyrektor UC w W. wznowił postępowanie administracyjne i w dniu 3 lutego 1998 r. wydał decyzje odmawiające uchylenia swoich decyzji, zawartych w dokumentach SAD uznając, że przedłożone przez Spółkę "C." świadectwo przewozowe EUR.1 nie spełnia wymogów określonych dla sprowadzenia jednorodnego towaru w wielu partiach, gdyż zostało wystawione retrospektywnie /z mocą wsteczną/, na podstawie art. 13 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego oraz że obejmuje towary z 10 faktur, załączonych do różnych odpraw celnych, a także że w rubryce 7 tego świadectwa nie została zamieszczona adnotacja potwierdzająca, że zostało ono wystawione jako długoterminowe "LT - Świadectwo".
Po rozpatrzeniu odwołań Spółki "C.", Prezes Głównego Urzędu Ceł, decyzjami z dnia 26 stycznia 1999 r. (...), utrzymał w mocy zaskarżone decyzje Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 3 lutego 1998 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC stwierdził, że świadectwo EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r. zostało wystawione retrospektywnie przez władze celne Szwecji w celu potwierdzenia statusu pochodzenia towarów objętych 10 fakturami, w tym m.in. fakturami stanowiącymi załączniki do dokumentów SAD. W związku z tym Prezes GUC wskazał, że stosownie do postanowień zarządzenia Prezesa GUC z dnia 24 czerwca 1996 r. /winno być: "6 lipca 1995 r."/ w sprawie wniosków o wszczęcie postępowania celnego /M.P. nr 34 poz. 411 ze zm./ dokument potwierdzający pochodzenie powinien dotyczyć towarów objętych jednym wnioskiem o wszczęcie postępowania celnego z wyjątkiem świadectwa EUR.1 długoterminowego /EUR.1 LT/, które jest wystawiane dla wielu dostaw. W przedmiotowej sprawie - zdaniem Prezesa GUC - nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie jednego świadectwa przewozowego EUR.1 dla kilku przesyłek. Uzasadniając to stanowisko Prezes GUC wskazał, że:
- - przedstawione świadectwo EUR.1 nie zostało wystawione jako świadectwo długoterminowe LT /brak stosownej klauzuli w rubryce 7 oraz w fakturach/, mimo że obejmuje kilka partii takich samych produktów;
- - telefony komórkowe, klasyfikowane według kodu PCN 8525 20 91 0, objęte są sekcją XXV taryfy celnej, jednakże jako towary jednorodne nie mogą być uznane za wyroby w stanie rozmontowanym lub nie zmontowanym w rozumieniu reguły 2a zharmonizowanego systemu, których pochodzenie eksporter może potwierdzić jednym dowodem pochodzenia, stosownie do przepisów art. 20 załącznika nr 4 do Układu Europejskiego;
- - każda partia towarów zgłaszana była do jednej procedury, tj. dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym i w różnym czasie. Wskazując na powyższe Prezes GUC stwierdził, że świadectwo przewozowe EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r., jako dokument obejmujący towary wyszczególnione w różnych wnioskach o wszczęcie postępowania celnego nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej w stosunku do przedmiotowych towarów, ponieważ zostało wystawione z naruszeniem art. 11 pkt 10 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego oraz postanowień par. 4 ust. 6 zarządzenia Prezesa GUC.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik skarżącej Spółki "C." wniósł o uchylenie decyzji Prezesa GUC zarzucając, że zostały one wydane z naruszeniem art. 12 i art. 13 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, ponieważ przepisy te nie stoją na przeszkodzie w wystawieniu świadectwa EUR.1 retrospektywnie, obejmującego towary ujęte w kilku fakturach i odprawiane na podstawie kilku wniosków o wszczęcie postępowania celnego.
Postanowieniem z dnia 14 lipca 1999 r. V SA 384-387/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargi Spółki "C." na powyższe decyzje Prezesa GUC uznając, że zostały one wniesione po upływie terminu do ich wniesienia. Sąd ustalił, że kwestionowane decyzje zostały doręczone skarżącej w dniu 1 lutego 1999 r., podczas gdy skargi zostały nadane w urzędzie pocztowym w dniu 4 marca 1999 r., a zatem po upływie 30 dni od dnia doręczenia decyzji skarżącemu.
W piśmie z 25 sierpnia 1999 r. pełnomocnik Spółki "C." wniósł o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem NSA z dnia 14 lipca 1999 r. wskazując, że po wydaniu postanowienia ujawniły się nowe okoliczności i dowody, nie znane Sądowi w dniu orzekania, mające wpływ na wynik sprawy, a dotyczące doręczenia decyzji. Pełnomocnik wyjaśnił, że zaskarżone decyzje Prezesa GUC zostały doręczone bezpośrednio stronie w dniu 2 lutego 1999 r. i na dowód tego złożył kopertę z prezentatą kancelarii ogólnej PTK "C." oraz wyciąg z księgi doręczeń i jednocześnie podniósł, że przedmiotowe decyzje nie zostały mu doręczone przez Prezesa GUC, lecz przez mocodawcę w dniu 2 lutego 1999 r. Zdaniem pełnomocnika dopiero w tej dacie nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji, co oznacza, że skargi złożone w dniu 4 marca 1999 r. zostały wniesione w terminie przewidzianym w art. 35 ust. 1 ustawy o NSA.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 1999 r. V SA 384-387/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyznaczył rozprawę uznając, że wniosek o wznowienie postępowania sądowego został wniesiony w terminie oraz że opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Na rozprawie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 411 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA połączył badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy i uwzględnił wniosek o wznowienie uznając, że został on wniesiony w terminie przewidzianym w art. 407 Kpc oraz że opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, określonej w art. 403 par. 2 Kpc.
Zgodnie z art. 407 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA wniosek o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. W niniejszej sprawie strona dowiedziała się o podstawie wznowienia po doręczeniu jej w dniu 27 lipca 1999 r. postanowienia NSA z dnia 14 lipca 1999 r. i ustaleniu po tej dacie, że decyzje Prezesa GUC nie zostały w sposób prawnie skuteczny doręczone jej pełnomocnikowi. Mając na uwadze fakt, że wniosek o wznowienie został złożony w Biurze Podawczym NSA w dniu 31 sierpnia 1999 r., Sąd uznał, że przewidziany w art. 407 Kpc trzymiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie został zachowany przez stronę.
Stosownie do art. 403 par. 2 Kpc można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a w których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu.
Postanowienie NSA z dnia 14 lipca 1999 r. zostało wydane na posiedzeniu niejawnym, wskutek czego strona, która nie brała udziału w tym posiedzeniu nie mogła wyjaśnić okoliczności faktycznych dotyczących daty, w której nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezesa GUC. Ujawnione okoliczności miały wpływ na wynik sprawy, gdyż wskazywały na inną datę doręczenia decyzji Prezesa GUC niż przyjął to Sąd wydając postanowienie z dnia 14 lipca 1999 r. Okoliczności te w ocenie składu orzekającego w nin. sprawie mogą by ć uznane za ustawową podstawę wznowienia w rozumieniu art. 403 par. 2 Kpc.
Dla oceny kwestii zachowania terminu do wniesienia skargi do NSA istotne znaczenie ma ustalenie daty, w której nastąpiło skuteczne doręczenie decyzji Prezesa GUC z dnia 26 stycznia 1999 r. pełnomocnikowi procesowemu strony. Pełnomocnik ten został ustanowiony przez stronę w postępowaniu odwoławczym przed Prezesem GUC, co Sądowi nie było wiadome przy wydawaniu postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 40 par. 2 Kpa decyzje wydane przez Prezesa GUC powinny być doręczone pełnomocnikowi strony. Od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działała bowiem za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, co oznacza, że wydane przez Prezesa GUC decyzje powinny być doręczane pełnomocnikowi, a nie strome. Doręczenie decyzji tylko stronie, jeżeli działa ona przez pełnomocnika jest bezskuteczne.
W niniejszej sprawie decyzje Prezesa GUC z dnia 26 stycznia 1999 r. zostały doręczone tylko stronie. Termin do wniesienia skargi do NSA na te decyzje rozpoczął bieg od doręczenia tych decyzji pełnomocnikowi strony /por. postanowienie SN z dnia 6 stycznia 1999 r. III RN 95/98 - OSNAPU 1999 nr 21 poz. 672/.
Z wyjaśnień pełnomocnika strony zawartych we wniosku o wznowienie postępowania wynika, że otrzymał on przedmiotowe decyzje od mocodawcy /strony/ w dniu 2 lutego 1999 r. Najwcześniej w tej dacie nastąpiło zatem doręczenie decyzji pełnomocnikowi ze skutkiem prawnym. Liczony od następnego dnia 30 dniowy termin do wniesienia skargi do NSA został zachowany wobec nadania skargi w urzędzie pocztowym w dniu 4 marca 1999 r.
Powyższe względy uzasadniały uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania i uchylenie postanowienia NSA odrzucającego skargi /art. 412 Kpc w zw. z art. 59 ustawy o NSA/.
Po rozpoznaniu sprawy Sąd uznał, że stanowisko organów celnych, iż świadectwo przewozowe EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r. nie może stanowić postawy do zastosowania obniżonej stawki celnej w stosunku do towarów stanowiących przedmiot zaskarżonych decyzji, ponieważ zostało wystawione z naruszeniem postanowień art. 11 pkt 10 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego oraz par. 4 ust. 6 zarządzenia Prezesa GUC z dnia 6 lipca 1995 r., jest nietrafne.
Przede wszystkim należy wskazać, że przepis art. 11 pkt 10 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy, gdyż dotyczy on normalnej procedury wystawiania świadectw przewozowych EUR.1, podczas gdy świadectwo EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r. zostało wystawione retrospektywnie, na podstawie art. 13.
Zgodnie z tym ostatnim przepisem w wyjątkowych okolicznościach świadectwo przewozowe EUR.1 może być wystawiane tak jak miało to miejsce w nin. sprawie po wyeksportowaniu produktów, do których się odnosi, jeżeli nie zostało wystawione w momencie dokonywania eksportu. W myśl ust. 3 tego przepisu władze celne mogą wystawić świadectwo przewozowe EUR.1 z mocą wsteczną tylko po sprawdzeniu, że informacje podane w zgłoszeniu eksportera są zgodne z informacjami znajdującymi się w odpowiednich dokumentach źródłowych. Świadectwo wystawiane z mocą wsteczną musi być potwierdzone jednym z wyrażeń wymienionych w ust. 3, przy czym potwierdzenie to powinno być umieszczone w rubryce "Uwagi" świadectwa przewozowego EUR.1. Ten ostatni wymóg został spełniony w przypadku świadectwa przewozowego EUR.1 z dnia 20 lutego 1996 r., ponieważ w rubryce nr 7 dotyczącej uwag /Remarks/ zostało umieszczone wyrażenie "issued retrospectively", wymienione w ust. 3 art. 13.
Przepis art. 13 wbrew odmiennemu stanowisku organów celnych nie zawiera ograniczenia co do możliwości objęcia Jednym świadectwem EUR.1 z mocą wsteczną większej ilości partii takich samych towarów przez tego samego eksportera do tego samego importera. Oznacza to w konsekwencji, że wystawione przez władze celne eksportera świadectwo przewozowe EUR.1 z mocą wsteczną stanowi dowód statusu pochodzenia także wówczas, gdy obejmuje większą niż jedna partia wyeksportowanych produktów.
Zgodnie z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Polskę /Układ Europejski/ ma pierwszeństwo przed ustawą, jeżeli ustawy tej nie da się pogodzić z umową. Powołany przez organy celne przepis par. 4 ust. 6 zarządzenia Prezesa GUC, niezależnie od kwestii jego mocy wiążącej, o czym niżej, nie daje się pogodzić z art. 13 Protokołu nr 4 do Układu Europejskiego, gdyż zawiera nieprzewidziane w art. 13 kryterium obejmowania świadectwem EUR.1 tylko jednego wniosku o wszczęcie postępowania celnego przez co eliminuje w sposób nieuzasadniony dopuszczalną na gruncie Układu Europejskiego możliwość wystawiania jako dowodu pochodzenia świadectw przewozowych EUR.1 z mocą wsteczną, obejmujących kilka partii eksportowanych towarów.
Niezależnie od powyższego należy wskazać, że powołany przepis zarządzenia Prezesa GUC nie stanowił podstawy do odmowy zastosowania w sprawie obniżonej stawki celnej, gdyż - zdaniem Sądu - został on wydany z przekroczeniem delegacji zawartej w przepisie art. 50 ust. 5 Prawa celnego, który nie zawiera upoważnienia dla Prezesa GUC do uregulowania w drodze zarządzenia treści dokumentów określających status pochodzenia towaru.
Z powyższych względów Sąd uwzględnił skargę i na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił decyzje organów obydwu instancji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.