Uzasadnienie
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 25 października 2001 r. (...), wydaną na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 127 par. 3 Kpa, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 28 sierpnia 2001 r. (...) o pozbawieniu Stefana W. uprawnień kombatanckich przyznanych przez ZW ZBoWiD w Warszawie decyzją z dnia 7 czerwca 1985 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od 13.05.1948 r. do 20.08.1948 r. i od 8.01.1949 r. do 16.04.1949 r.
W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, w myśl którego pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej".
Ustalono, że Stefan W. uprawnienia kombatanckie nabył wyłącznie z tytułu "utrwalania władzy ludowej" w czasie pełnienia służby w Wojsku Polskim od 13.05.1948 r. i podczas tej służby nie brał udziału w walkach z oddziałami wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 cyt. ustawy. Ponadto wskazano, że Kierownik Urzędu nie jest zobowiązany do wyjaśniania w toku postępowania weryfikacyjnego czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich zainteresowanemu z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 4 ustawy, co znalazło potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Stefan W., kwestionując zasadność pozbawienia go uprawnień kombatanckich, podał, że uprawnienia te nabył jako żołnierz czynnej służby wojskowej. Jednostka, w której służył brała czynny udział w walkach z niedobitkami Armii Niemieckiej. Do skargi załączył zaświadczenie Archiwum Inspektoratu Obrony Terytorialnej z 26.04.1971 r., z którego wynika, że Stefan W. pełnił obowiązkową służbę wojskową w Kaszubskiej Jednostce KBW Ziemi Szczecińskiej i w 12 kompanii eksploatacyjnej jednostki TKN KBW w okresie od 17 maja 1947 r. do dnia 14 kwietnia 1949 r. Wnosi o przychylne rozpoznanie skargi i wydanie wyroku o przywrócenie mu uprawnień kombatanckich.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie z argumentacją podobną do przytoczonej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd ten sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę aktów administracji publicznej pod względem zgodności ich z prawem.
Badając zaskarżoną decyzję pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdza, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 75 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3 Kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wyjaśniono w sposób należyty stanu faktycznego, zaś w ocenie materiału dowodowego pominięto te dowody, które przemawiają na korzyść skarżącego i nie odniesiono się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Decyzja zapadła również z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ uprawnień kombatanckich pozbawia się również osoby, które na mocy dotychczasowych przepisów uzyskały uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze "uczestników walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej" lub innych tytułów niż wymienione w art. 1 ust. 2, w art. 2 oraz w art. 4 ustawy.
Uprawnienia te zachowują m.in. osoby, które uzyskały je z tytułów określonych w ustawie, jak również żołnierze z poboru, którzy pełnili służbę wojskową w Wojsku Polskim w okresie od 10.05.1945 r. do 30.06.1947 r.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z deklaracji członkowskiej, życiorysu, zaświadczenia Wojskowej Komendy Uzupełnień z dnia 21.03.1985 r., zaświadczenia Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 30.10.2000 r. oraz zaświadczenia Archiwum Inspektoratu Obrony Terytorialnej z dnia 26.04.1971 r., Stefan W. pełnił obowiązkową służbę wojskową w Kaszubskiej Jednostce KBW Ziemi Szczecińskiej i w 12 kompanii eksploatacyjnej Jednostki TKN KBW w okresie 17 maja 1947 r. do 14 kwietnia 1949 r.
Skarżący pełnił więc jako żołnierz z poboru, służbę w Wojsku Polskim w okresie wskazanym w cyt. art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy kombatanckiej i stanowi to samodzielną podstawę do zachowania uprawnień kombatanckich.
Dla zachowania uprawnień kombatanckich w sytuacji określonej w art. 25 ust. 2 pkt 2 wystarczającą przesłanką jest sam fakt pełnienia służby jako żołnierz poboru w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r., nie jest natomiast wymagane, aby z tytułu tej służby przyznane były uprawnienia kombatanckie przez były ZBoWiD.
Ponadto z zaświadczenia CAW z dnia 30.10.2000 r. (...) wynika, że jednostka, w której pełnił służbę skarżący walczyła z oddziałami UPA w listopadzie 1947 r., lutym 1948 r. i lutym 1949 r. Okoliczność ta nie została wzięta pod uwagę przy rozpoznawaniu sprawy, a materiał dowodowy znajdujący się w aktach administracyjnych całkowicie pominięto.
Nie można również zgodzić się ze stanowiskiem organu orzekającego, że "Kierownik Urzędu nie jest zobowiązany do wyjaśniania, czy istnieją inne przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2, art. 2 i 4 cyt. ustawy". Pogląd ten utracił swoją aktualność z chwilą, gdy ustawą z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach (...) /Dz.U. nr 68 poz. 436/ znowelizowano art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy przez dodanie, że "uprawnienia te zachowują jednak osoby..., które uprawnienia te uzyskały z tytułów określonych w ustawie". Oznacza to, że na organie orzekającym w postępowaniu o pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, które nabyły te uprawnienia z tytułu utrwalania władzy ludowej spoczywa - w aktualnym stanie prawnym - obowiązek wyjaśnienia, czy spełniają one warunki do uprawnień kombatanckich z tytułów określonych w ustawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 4 marca 2002 r. OPS 13/01 wyjaśnił, że "wniosek /zarzut/ osoby, której uprawnień kombatanckich dotyczy postępowanie o pozbawienie tych uprawnień na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, wskazujący na zachowanie uprawnień z tytułów określonych w tej ustawie, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w postępowaniu weryfikacyjnym w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich".
Wobec tego, że zaskarżona decyzja oraz ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa, na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i 3 i art. 29 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało je uchylić oraz orzec o zwrocie kosztów postępowania sądowego.