Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 31 lipca 2001 r., V SA 3431/00

Sprawa

sprawy ze skargi Franciszka T. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 12 października 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 20 czerwca 2000 r. (...); (...).

Teza

1. W postępowaniu weryfikacyjnym prowadzonym na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./, Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia tego postępowania zgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i art. 77 Kpa.
2. Badanie stanu faktycznego w tym postępowaniu nie jest ustalaniem przesłanek nadania uprawnień kombatanckich, lecz ustaleniem, czy przesłanki dotychczasowego tytułu kombatanckiego nie pokrywają się z przesłankami honorowanymi w obecnie obowiązującej ustawie kombatanckiej, co umożliwia utrzymanie wcześniej uzyskanych uprawnień.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Franciszek T. złożył skargę na decyzje Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 12 października 2000 r. (...) Utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z 20 czerwca 2000 r. (...), mocą której pozbawiono Skarżącego uprawnień kombatanckich. Uprawnienia te Skarżący otrzymał decyzją ZBoWiD z 1988, z tytułu utrwalania władzy ludowej, przy czym tak właśnie zakwalifikowano służbę w wojsku w okresie lipiec 1948 - grudzień 1948 r. w 6 Brygadzie WOP.

W zaskarżonej decyzji przyjęto, że jednostka ta "nie prowadziła we wskazanym okresie działań zbrojnych" w okresie 5.7.1948 - 9.10.1950 r. i powołano na tę okoliczność pismo ASG z 12.11 1998 r.

W odwołaniu Skarżący podaje /co powtórzono także w zarzutach skargi/, iż w czasie służby w wojsku walczył z Ukraincami na terenach zamojszczyzny. W zaskarżonej decyzji podano, iż "W aktach ZBoWiD brak informacji dot. udziału z oddz. UPA lub grupami Wehrwolfu". Powołano się także na brak obowiązku ustalania /mającemu wynikać ze stanowiska SN/, czy Skarżącemu nie przysługują uprawnienia z innych tytułów, niż utrwalanie władzy ludowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona. Organ administracji przeoczył, że w pismo ASG z 12 listopada 1997 r. które przyjęto jako dowód tego, iż formacja w jakiej służył Skarżący w ogóle nie prowadziła walk zbrojnych w okresie służby Skarżącego, w rzeczywistości mówi o "braku danych o udziale w walkach przeciwko formacjom zbrojnego podziemia". Nie wyklucza to braku udziału w walkach zbrojnych w ogóle, przeciw jednostkom nie kwalifikowanym /w 1998r., a więc już w okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /t.j. Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ jako formacje zbrojnego podziemia, a więc np. UPA. Wskazać należy, że Skarżący konsekwentnie /także w życiorysie pisanym w 1988 r. pisze o walkach "różnymi bandami". Powinnością organu administracji było więc właściwe ocenienie dokumentu z ASG, przez wyjaśnienie, czy "brak informacji o udziale w walkach ze zbrojnym podziemiem" oznacza że 6 brygada WOP w ogóle w żadnych walkach zbrojnych nie uczestniczyła; czy uczestniczyła, ale nie ze zbrojnym podziemiem w rozumieniu ustawy z 1991 r., czy wreszcie, jeśli uczestniczyła /np. w walkach z bandami/, to czy z dokumentów wynika, czy "bandy" te nie były np. formacjami UPA. Dosłowne brzmienie niejasnego w treści pisma ASG pozwala na każdy z tych wariantów. Postępowanie administracyjne w sprawach kombatantów nie jest wyjęte spod ogólnych zasad i standardów Kpa, które wymagają takiego wyjaśnienia.

W szczególności nieprawidłowy jest pogląd ujawniony w zaskarżonej decyzji i w odpowiedzi na skargę jakoby brak powinności poszukiwania przez organ administracji innych tytułów uprawnień kombatanckich niż utrwalanie władzy ludowej miał oznaczać brak obowiązku przeprowadzenia postępowania weryfikacyjnego /nie będącego wszak nowym postępowaniem w sprawie nadania uprawnień kombatanckich/ niezgodnie ze standardami postępowania administracyjnego, wyznaczonymi przez art. 7 i art. 77 Kpa.

Nie jest to - wbrew temu, co napisano w zaskarżonej decyzji ustalanie nowego tytułu kombatanctwa, lecz sprawdzenie zgodnie z przyjętymi standardami posługiwania się w rzetelny sposób obowiązująca procedurą administracyjną - czy zachodzą przesłanki do wydania orzeczenia pozytywnego czy negatywnego w prowadzonym postępowaniu weryfikacyjnym. Zgodnie z artykułem 7 Kpa organ administracji podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W aktach administracyjnych nie ma materiałów wskazujących na próbę wyjaśnienia przez organy administracji czy jednostka wojskowa, w okresie, gdy pełnił w niej służbę Skarżący brała udział w walkach z formacjami, umożliwiającymi lub wykluczającymi utrzymanie uprawnień kombatanckich. Artykuł 77 par. 1 Kpa wymaga "w sposób wyczerpujący" zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Zarówno art. 7, jak i art. 77 Kpa nie zostały wyłączone w postępowaniu weryfikacyjnym. Zaniechanie w tym postępowaniu choćby sprawdzenia, z kim i kiedy walczył oddział Skarżącego, przyjęcie /w decyzji pierwszej instancji/, że wieloznaczne pismo ASG oznacza w ogóle brak uczestniczenia w walkach/ oznacza naruszenia standardu rzetelniej procedury. Podkreślić należy, że zajęcie się zbadaniem stanu faktycznego w rozważnym zakresie nie jest ustalaniem przesłanek "nowego" tytułu kombatanckiego, lecz badaniem, czy przesłanki dawnego tytułu kombatanckiego nie pokrywają się z przesłankami honorowanymi w ustawie z 1991 r. co umożliwia utrzymanie dawniej uzyskanych uprawnień.

Braki w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego, przybierające postać zaniedbań standardu rzetelnej procedury nie tylko mogły, ale miały zasadniczy wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

W tej sytuacji na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368/ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy