Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Wielofunkcyjne "H." spółka z o.o. w G. wniosło skargę na decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B.P. z dnia 23 sierpnia 2000 r. (...), którą odmówiono uchylenia decyzji zawartej w zgłoszeniu celnym awiz nr 2526/1304 z dnia 12 listopada 1991 r., dotyczącej wymiaru cła od importowanego z Białorusi oleju napędowego. Zarzucając naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, wniosło o orzeczenie grzywny wobec Dyrektora Urzędu Celnego w B.P. na podstawie art. 31 ust. 1 tej ustawy oraz o sporządzenie na podstawie art. 32 tej samej ustawy wystąpienia do Ministra Finansów z powodu niewykonania wyroków Ośrodka Zamiejscowego NSA w Lublinie przez Dyrektora Urzędu Celnego w B.P.
Uzasadniając swoje stanowisko, skarżące Przedsiębiorstwo wskazało, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 1997 r. I SA/Lu 481/96, uchylającym zarówno decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, jak i utrzymaną w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T., ustosunkował się do argumentów stron i wyraził pogląd prawny. W wynik ponownego postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w T. umorzył wszczęte postępowanie, a Prezes GUC utrzymał tę decyzję w mocy. Wobec zaskarżenia tych decyzji Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 grudnia 1999 r. I SA/Lu 1088/97 uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie art. 30 ustawy o NSA. W tej sytuacji strona skarżąca w dniu 26 czerwca 2000 r. złożyła w Urzędzie Celnym w B.P. wniosek o wykonanie wyroku Sądu z dnia 3 grudnia 1999 r. Ponieważ Dyrektor Urzędu Celnego w B.P. w dniu 23 sierpnia 2000 r. wydał decyzję pozostającą - zdaniem skarżącej - w jawnej sprzeczności z wiążącym poglądem prawnym Sądu, strona wniosła odwołanie od tej decyzji oraz złożyła niniejszą skargę.
Dyrektor Urzędu Celnego w B.P. wniósł o odrzucenie skargi, wywodząc, że spółka z o.o. "H." wniosła odwołanie od jego decyzji do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, czyli zaskarżona decyzja nie jest ostateczna, a zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o NSA skargę na decyzję administracyjną można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Artykuł 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ stanowi, że Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie stwierdzenia, że organ, którego działania lub bezczynności dotyczy orzeczenie Sądu, nie wykonał w całości lub w części tego orzeczenia. Przepis ten nie określa trybu postępowania w tym przedmiocie, z wyjątkiem warunki określonego w art. 31 ust. 3, wobec czego należy przyjąć obowiązywanie zasady ogólnej z art. 33 ust. 1, że Sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot.
W orzecznictwie NSA zgodnie przyjmuje się, że skarga o wymierzenie organowi grzywny jest skargą w odrębnej, samodzielnej sprawie z punktu widzenia jej podstaw prawnych /Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego pod redakcją R. Hausera, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1998, teza 1 do art. 31 ustawy o NSA, str. 495; stanowisko E. Bojanowskiego w glosie do wyroku NSA z dnia 29 października 1996 r. II SA 719/96 - OSP 1997 z. 9 poz. 163/.
Stosownie do zasady określonej w art. 34 ust. 1 ustawy o NSA skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym warunek ten nie dotyczy prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich.
W niniejszej sprawie strona skarżąca twierdzi, że organ administracji celnej I instancji nie wykonał orzeczenia Sądu, wydając decyzję wbrew wiążącej ocenie prawnej zawartej w wyroku Sądu. Jest przy tym bezsporne, że strona wniosła odwołanie od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.P. z dnia 23 sierpnia 2000 r. W sprawie więc wystąpiła sytuacja podwójnej kontroli decyzji administracyjnej organu I instancji: z jednej strony przez organ II instancji i z drugiej strony przez Naczelny Sąd Administracyjny w kontekście przesłanek do stosowania art. 31 ust. 1 ustawy o NSA.
Taka podwójna kontrola jest niedopuszczalna. Dlatego art. 34 ust. 1 ustawy o NSA ustanowił warunek: wniesienie skargi jest możliwe dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych. Ponadto art. 35 ust. 4 wyraźnie stanowi, że nie można wnieść skargi do Sądu, jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu albo innej czynności.
Jak wyżej wskazano, w dniu wniesienia skargi toczyło się postępowanie odwoławcze o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 23 sierpnia 2000 r. Ze względu na wyżej wskazane okoliczności należy stwierdzić, że skarga o wymierzenie organowi administracji publicznej I instancji grzywny za niewykonanie przez ten organ orzeczenia Sądu /art. 31 ust. 1 ustawy o NSA/, polegające na wydaniu decyzji wbrew wiążącej ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu /art. 30/, przy równoczesnym wniesieniu przez stronę odwołania od tej decyzji, jest niedopuszczalna i na podstawie art. 27 ust. 2 podlega odrzuceniu.
Należy zauważyć, że w ustawie o NSA nie występuje jako samodzielna podstawa skargi stwierdzenie naruszenia przez organ wiążącej oceny prawnej wyrażonej w uprzednim orzeczeniu Sądu /art. 30/. Okoliczność ta może być podniesiona przez skarżącego tylko w ramach zarzutów wniesionej skargi na decyzję np. jako zarzut naruszenia prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy. Okoliczność tę Sąd orzekający bierze z urzędu pod uwagę, niezależnie od granic skargi. Sformułowanie zawarte w art. 31 ust. 1: "w razie stwierdzenia, że organ (...) nie wykonał w całości lub w części (...) orzeczenia" Sądu - nie stanowi podstawy skargi o stwierdzenie (...), ale jest warunkiem ukarania grzywną. Sąd dopiero po ustaleniu, że organ nie wykonał w całości lub w części orzeczenia Sądu, może orzec o wymierzeniu temu organowi grzywny.
Podobnie podstawą samodzielnej skargi nie może być żądanie, aby Prezes Sądu lub skład orzekający poinformował właściwe organy albo ich organy zwierzchnie o stwierdzonych w toku rozpoznania sprawy istotnych naruszeniach prawa oraz o przypadkach niewykonania orzeczeń Sądu /art. 32 ust. 1/. Przepis ten określa uprawnienia sygnalizacyjne i zależy od oceny Sądu, czy naruszenie prawa przez organ było istotne. Natomiast informacja o niewykonaniu orzeczenia Sądu jest realizowana z urzędu w wypadku orzeczenia przez Sąd o ukaraniu organu grzywną /art. 31 ust. 1/. Powyższe stwierdzenia nie stoją oczywiście na przeszkodzie składaniu przed Sądem stosownych wniosków w tym przedmiocie.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.