Uzasadnienie
Przedsiębiorstwo Wielofunkcyjne "H." Spółka z o.o. w G. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 23 sierpnia 2000 r. (...), którą odmówiono uchylenia decyzji zawartej w zgłoszeniu celnym awiz (...) z dnia 15 listopada 1991 r. dotyczącej wymiaru cła od importowanego z Białorusi oleju napędowego, zarzucając naruszenie art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA i wnosząc o orzeczenie grzywny wobec Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P., na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz wnosząc o sporządzenie wystąpienia - na podstawie art. 32 ustawy o NSA do Ministra Finansów, wobec niewykonania wyroków Ośrodka Zamiejscowego NSA w Lublinie przez Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P.
Uzasadniając swe stanowisko skarżący wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 stycznia 1997 r. I SA/Lu 483/96, w którym uchylono zarówno zaskarżoną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł, jak i utrzymaną w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w T. - ustosunkował się do argumentów stron i wyraził pogląd prawny.
W wyniku ponownego postępowania Dyrektor Urzędu Celnego w T. umorzył wszczęte postępowanie, a Prezes GUC utrzymał tę decyzję w mocy. Wobec zaskarżenia tych decyzji - Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 3 grudnia 1999 r. I SA/Lu 1087/97, uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie art. 30 ustawy o NSA.
W tej sytuacji strona skarżąca w dniu 26 czerwca 2000 r. złożyła do Urzędu Celnego w B.-P. wniosek o wykonanie wyroku Sądu z dnia 3 grudnia 1999 r.
Ponieważ Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P. w dniu 23 sierpnia 2000 r. wydał decyzję pozostającą - zdaniem skarżącej - w jawnej sprzeczności z wiążącym poglądem prawnym Sądu - strona wniosła odwołanie od tej decyzji oraz złożyła niniejszą skargę.
Dyrektor Urzędu Celnego w B.-P. wniósł o odrzucenie skargi, wywodząc, że Spółka z o.o. "H." wniosła odwołanie od jego decyzji do Prezesa Głównego Urzędu Ceł, czyli zaskarżona decyzja nie jest ostateczna, a zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy o NSA skargę na decyzję administracyjną można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. - zwanej dalej ustawą o NSA/ stanowi, że Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w razie stwierdzenia, że organ, którego działania lub bezczynności dotyczy orzeczenie Sądu - nie wykonał w całości lub w części tego orzeczenia.
Przepis ten nie określa trybu postępowania w tym przedmiocie, z wyjątkiem wymogu określonego w art. 31 ust. 3, wobec czego należy przyjąć obowiązywanie zasady ogólnej z art. 33 ust. 1 ustawy o NSA, a mianowicie, że Sąd wszczyna postępowanie na podstawie skargi wniesionej przez uprawniony podmiot.
W orzecznictwie NSA zgodnie przyjmuje się, że skarga o wymierzenie organowi grzywny jest skargą w odrębnej, samodzielnej sprawie z punktu widzenia jej podstaw prawnych /Por. Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z orzecznictwem (...) pod redakcją R. Hausera, Wydawnictwo Prawnicze, Wydanie II, Warszawa 1998, teza 1 do art. 31 ustawy o NSA, str. 495; oraz stanowisko E. Bojanowskiego zawarte w glosie do wyroku NSA z dnia 29 października 1996 r. II SA 719/96 - OSP 1997 z. 9 poz. 163/.
Stosownie do zasady określonej w art. 34 ust. 1 ustawy o NSA - skargę można wnieść po wyczerpaniu środków odwoławczych, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym warunek ten nie dotyczy prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich.
W niniejszej sprawie strona skarżąca twierdzi, że organ administracji celnej I instancji nie wykonał orzeczenia Sądu, wydając decyzję wbrew wiążącej ocenie prawnej, zawartej w wyroku Sądu.
Bezspornym jest, że strona skarżąca od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w B.-P. z dnia 23 sierpnia 2000 r. wniosła odwołanie.
W rozpatrywanej sprawie wystąpiła więc sytuacja podwójnej kontroli decyzji administracyjnej organu I instancji: z jednej strony przez organ II instancji i z drugiej strony przez Naczelny Sąd Administracyjny w kontekście istnienia przesłanek do stosowania art. 31 ust. 1 ustawy o NSA.
Taka podwójna kontrola jest niedopuszczalna. Dlatego art. 34 ust. 1 ustawy o NSA ustanowił wymóg co do wniesienia skargi, a mianowicie, że jej wniesienie jest możliwe dopiero po wyczerpaniu środków odwoławczych.
Ponadto art. 35 ust. 4 ustawy o NSA wyraźnie stanowi, że nie można wnieść skargi do Sądu, jeżeli toczy się postępowanie w celu zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności aktu albo innej czynności.
Jak wyżej wskazano w dacie wniesienia skargi toczy się postępowanie odwoławcze o uchylenie decyzji Dyrektora Urzędu Celnego z dnia 23 sierpnia 2000 r.
Z uwagi na wyżej wskazane okoliczności należy stwierdzić, że skarga o wymierzenie organowi administracji publicznej I instancji grzywny za niewykonanie przez ten organ orzeczenia Sądu /art. 31 ust. 1 ustawy o NSA/, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w drodze decyzji, wbrew wiążącej ocenie prawnej wyrażonej w orzeczeniu Sądu /art. 30 ustawy o NSA/, wobec równoczesnego wniesienia przez stronę odwołania od tej decyzji - jest niedopuszczalna i na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o NSA podlega odrzuceniu.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów ustawy o NSA.
Na marginesie należy zauważyć, że ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o NSA nie zna jako samodzielnej podstawy skargi stwierdzenia naruszenia przez organ wiążącej oceny prawnej wyrażonej w uprzednim orzeczeniu Sądu /art. 30 ustawy o NSA/. Okoliczność ta może być tylko podniesiona przez skarżącego w ramach zarzutów we wniesionej skardze, np. jako zarzut naruszenia prawa materialnego, które ma wpływ na wynik sprawy. Okoliczność tę Sąd orzekający bierze z urzędu pod uwagę, niezależnie od granic skargi.
Sformułowanie zawarte w art. 31 ust. 1 ustawy o NSA: "W razie stwierdzenia, że organ (...) nie wykonał w całości lub części (...) orzeczenia" Sądu - nie stanowi podstawy skargi o stwierdzenie (...), ale jest warunkiem ukarania grzywną. Sąd dopiero po ustaleniu, że organ nie wykonał w całości lub części orzeczenia Sądu, może orzec o wymierzeniu temu organowi grzywny.
Podobnie podstawą samodzielnej skargi nie może być żądanie, aby Prezes Sądu lub skład orzekający poinformował właściwe organy, lub ich organy zwierzchnie, o stwierdzonych w toku rozpoznania sprawy istotnych naruszeniach prawa oraz o przypadkach niewykonania orzeczeń Sądu /art. 32 ust. 1 ustawy o NSA/. Przepis ten określa uprawnienia sygnalizacyjne i zależy od oceny Sądu, czy naruszenie prawa przez organ było istotne.
Natomiast informacja o przypadkach niewykonania orzeczenia Sądu jest realizowana w urzędu w wypadku orzeczenia przez Sąd o ukaraniu organu grzywną /art. 31 ust. 1 ustawy o NSA/.
Powyższe stwierdzenia nie stoją oczywiście na przeszkodzie składania przed Sądem stosownych wniosków w tym przedmiocie.