Uzasadnienie
Na podstawie zgłoszenia celnego, dokonanego przez importera – "L." Spółkę z o.o. z/s w P., według dokumentu SAD z [...].05.1999 r., Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzone ze S. leki, przyjmując deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej wartości transakcyjnej wynikającej z przedstawionych przy zgłoszeniu celnym faktur wystawionych przez eksportera – L. w L. Decyzją z dnia [...].04.2002 r. Nr [...]Naczelnik Urzędu Celnego w W. uznał powyższe zgłoszenia celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej towaru i orzekając w tej części określił wartość celną w skorygowanej (obniżonej) wysokości, ustalonej z uwzględnieniem rabatów udzielonych importerowi przez eksportera. Orzekając w sprawie na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z dnia [...].10.2002 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu celnego pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że po przyjęciu zgłoszenia celnego, w wyniku kontroli celnej przeprowadzonej u importera, ujawniono zawartą przez niego z eksporterem w dniu [...].07.1999 r. umowę nr [...] z załącznikami o przyznaniu importerowi przez eksportera upustu do 14% w postaci rabatu liczonego od wartości wyrobów zakupionych w bieżącym roku kalendarzowym.
Z tego powodu uzasadniona była, zdaniem organu odwoławczego, korekta wartości celnej dokonana przez organ celny pierwszej instancji.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego uzupełnionej w piśmie procesowym z dnia 8 maja 2003 r. oraz w załącznikach do protokołu rozprawy przed NSA w dniu 29 października 2003 r. Spółka "L." wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji, bądź ich uchylenie zarzucając:
- naruszenie przepisów art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
- rażące naruszenie przepisów art. 23 § 1, § 4 i § 9 i art. 85 § 1 oraz art. 279 § 1 Kodeksu celnego, Wyjaśnień dotyczących wartości celnej (zał. do zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 23 września 1997 r. MP Nr 67, poz. 657), a także naruszenie art. 68 i art. 69 Układu Europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską z jednej strony, a Wspólnotami Europejskimi i ich Państwami Członkowskimi z drugiej strony, sporządzonego w Brukseli w dniu 12.12.1991 r. (Dz.U. z 1994 r. Nr 11, poz. 38),
- rażące naruszenie przepisów art. 120, art. 121, art. 122, art.123, art. 180, art. 187 oraz art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez brak zastosowania lub nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów mające wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie przepisów art. 124, art. 127, art. 210 § 1 pkt 6 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca podniosła, że deklarowana wartość celna towaru była prawidłowa, odpowiadała rzeczywistej wartości (cenie) transakcyjnej kształtującej się w wysokości wynikającej z faktury eksportera, przedstawionej przy zgłoszeniach celnych i brak było podstaw do jej korekty (obniżenia) o kwotę rabatu przewidzianego w umowie z [...] lipca 1999r.
Według skarżącej udzielony jej rabat stanowił formę wspomagania i stymulowania jej działalności na rynku polskim.
Udzielenie rabatu, w razie jego przyznania przez eksportera, następowało zawsze po dokonaniu zgłoszenia celnego i jego przyjęciu przez organ celny ("ex post") i ze względu na tę okoliczność oraz z uwagi na funkcje rabatu, jako środka wspomagania działalności skarżącej nie stanowił on czynnika kształtującego wartość celną towaru, w szczególności nie skutkował obniżenia wartości (ceny) transakcyjnej.
Odmienne stanowisko i rozstrzygnięcie organów celnych, zdaniem skarżącej, narusza powołane w skardze przepisy Kodeksu celnego oraz przepisy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Ceł w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej, w świetle których brak jest podstaw do korygowania deklarowanej w zgłoszeniu celnym wartości transakcyjnej, jako wartości celnej, przez jej obniżenie o rabat udzielony ex post, po dokonaniu zgłoszenia celnego i jego przyjęciu przez organ celny.
W sferze stanowiącej przedmiot regulacji prawa procesowego, w szczególności powołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej, skarżąca zarzuciła naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania celnego wskutek podporządkowania się przez organ pierwszej instancji wytycznym Prezesa Głównego Urzędu Ceł zawartym w piśmie z 28.09.2001 r. Nr DST-II-020-271/2001/4219/EŁ skierowanym do dyrektorów urzędów celnych, zalecającym kontrolę wysokości wartości celnej importowanych leków.
Według skarżącej, decyzja organu pierwszej instancji i utrzymana nią w mocy decyzja organu odwoławczego orzekają w sprawie z uzasadnieniem znajdującym się we wspomnianym piśmie Prezesa GUC z 28.09.2001 r., co zdaniem skarżącej wskazuje na podporządkowanie się organu pierwszej instancji wytycznym oraz sposobowi zakończenia sprawy zawartym w piśmie i potwierdza fakt ingerencji organu nadrzędnego w rozstrzygnięcie organu niższego szczebla stanowiącym naruszenie art. 127 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem skarżącej, postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadzone zostało z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy celne ograniczyły się bowiem do ustaleń dokonanych w trakcie kontroli przeprowadzonej u importera przez funkcjonariuszy celnych oraz do analizy dokumentów udostępnionych przez skarżącą w czasie kontroli, natomiast nie podjęły innych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W szczególności nie został uwzględniony przez organ pierwszej instancji zawarty w piśmie z dnia 10.05.2002 r. wniosek dowodowy o uzyskanie opinii Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej odnośnie zasadności uwzględniania rabatów postimportowych w wartości celnej oraz wniosek o zawieszenie postępowania celnego do chwili uzyskania wspomnianej opinii, co zdaniem skarżącej stanowiło ograniczenie jej praw zagwarantowanych w art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca wskazała także, że w trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji doszło do naruszenia treści art. 123 i 200 § 1 Ordynacji podatkowej tj. prawa do czynnego udziału w postępowaniu i prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Nastąpiło to w związku z wydaniem decyzji przez Dyrektora Urzędu Celnego przed upływem terminu do zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego. Zarzuty te strona dodatkowo poparła w złożonych pismach procesowych.
Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumenty wynikające z uzasadnienia decyzji i wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, orzekając w sprawie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę zgodności z prawem materialnym, stanowiącym podstawę prawną jak i przepisami procesowymi regulującymi tryb postępowania organów administracji przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
Zarzut skarżącego naruszenia przepisów postępowania administracyjnego przez organ celny w zakresie pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu celnym okazał się trafny.
Zgodnie z przepisem art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji), przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu podatkowego, który gdy dojdzie do wniosku, że zebrany materiał dowodowy pozwala na wydanie decyzji, wyznaczenia stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów. Określony w tym przepisie obowiązek jest niewątpliwie konkretyzacją obowiązku nałożonego na organy podatkowe przepisem art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej zapewnienia czynnego udziału podatnika w postępowaniu, zwłaszcza umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów.
Jak wynika z akt sprawy Naczelnik Urzędu Celnego w W. wyznaczył stronie skarżącej 3 dniowy termin, zgodnie z art. 200 § l Ordynacji podatkowej do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Łącznie jednak z w/w wezwaniem stronie skarżącej została doręczona decyzja wydana w niniejszej sprawie. Strona skarżąca nie miała zatem faktycznej możliwości zaznajomienia się z materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji. Zarzut pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu został podniesiony przez stronę w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego. Organy celne jednak całkowicie zignorowały powyższy zarzut nie odnosząc się w ogóle to przedstawionej kwestii. Trafnie zarzuca zatem skarżący, że działanie organów celnych narusza w tym przypadku art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Organy celne zobowiązane są do wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji motywów swojego postępowania. Niedopuszczalne jest przemilczenie przez organy celne popełnionych błędów polegających na naruszeniu obowiązujących przepisów prawa - w tym przypadku art. 200 § l Ordynacji podatkowej i nie wyjaśnienie stronie postępowania przyczyn, dla których pozbawia jej się jednej z przyznanych prawem gwarancji procesowych, służącej ochronie interesów strony. Pozbawienie strony prawa do czynnego udziału w toczącym się postępowaniu jest ponadto sprzeczne z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, że gdyby Dyrektor Urzędu Celnego zastosował się do nakazu wynikającego z art. 200 § l Ordynacji podatkowej prawdopodobnie nie zdążyłby wydać decyzji przed upływem 3 letniego terminu przedawnienia. Zgłoszenie celne dokonane bowiem zostało [...] maja 1999 r., stronie skarżącej natomiast doręczone zostało wezwanie do zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 2 maja 2002 r. W związku z tym 3 dniowy termin do zapoznania się z tym materiałem upływał z dniem 5 maja 2002 r., a zatem najwcześniejszym terminem wydania decyzji byłby dzień 6 maja 2002 r. W tym dniu jednak organ celny nie mógłby wydać decyzji z uwagi na upływ terminu przedawnienia.
Dyrektor Urzędu Celnego zatem z naruszeniem podstawowego, przyznanego stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu wydał zaskarżoną decyzję żeby nie narazić się na zarzut przedawnienia. Stanowi to przejaw naruszenia art. 121 § l Ordynacji podatkowej. Co więcej, Dyrektor Urzędu Celnego w wydanych decyzjach stwierdza, że stronie umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy na podstawie art. 200 § l Ordynacji podatkowej, wskazując na pismo, które strona otrzymała łącznie z decyzją.
Brak wykonania określonego w art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej obowiązku przez organ celny i pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu celnym stanowi naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania.
Dlatego, nie rozważając zasadności zarzutów merytorycznych skargi, Sąd z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił obie zaskarżone decyzje.
Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 3 ustawy p.p.s.a, zaś o wstrzymaniu wykonania decyzji w art. 152 ww. ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że niniejsze orzeczenie jest prawomocne od 15 czerwca 2004 r.