Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 24 listopada 1994 r., V SA 397/93

Teza

1. Pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75/, następuje w ramach postępowania administracyjnego, które toczy się zasadniczo według reguł określonych w kodeksie postępowania administracyjnego.
2. W zakresie dotyczącym samego przebiegu postępowania rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 16 poz. 63/ zawiera przepisy o znaczeniu raczej porządkowym i - ze względu na podstawowy charakter tego aktu - podlegające wykładni uwzględniającej zawsze treść hierarchicznie wyższych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.

Sentencja

Naczelny sąd Administracyjny uznał zasadność skargi Henryka Ś. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 23 grudnia 1992 r. w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich i na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa uchylił zaskarżoną decyzję, a także - zgodnie z art. 208 Kpa - zasądził od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych pięćdziesiąt tysięcy złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącego.

Uzasadnienie

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 23 grudnia 1992 r. nr (...) pozbawił Henryka Ś. uprawnień kombatanckich, przyznanych mu przez Zarząd Wojewódzki byłego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w. Wedle uzasadnienia tej decyzji Henryk Ś. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu udziału w walkach o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Ustalenie o udziale Henryka Ś. o tych walkach wynikało z zaświadczenia Inspektoratu Obrony Terytorialnej z dnia 24 kwietnia 1971 r. nr (...), w którym stwierdzono, że jako żołnierz KBW wymieniony brał udział w walkach "ze zbrojnym reakcyjnym podziemiem". Z uzasadnienia decyzji wynikało także, iż Henryk Ś. został skierowany w czasie odbywania służby w KBW do szkoły oficerskiej i po jej ukończeniu podjął pracę w Głównym Zarządzie Informacji KBW w Warszawie. To ostatnie ustalenie uzasadniło ocenę, iż Henryk Ś. był zatrudniony w informacji wojskowej, i pozbawienie go uprawnień kombatanckich na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75/.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Henryk Ś. wniósł o uchylenie tej decyzji, kwestionując zawarte w niej ustalenie o zatrudnieniu w informacji wojskowej. Przedstawił przebieg swojej służby wojskowej i podał, że jako żołnierz KBW brał udział w walkach z grupami Ukraińskiej Armii Powstańczej. Jako dowód załączył do skargi pismo Centralnego Archiwum Wojskowego z dnia 2 lutego 1993 nr (...), z którego wynika, że w okresie od 1 sierpnia do 30 września 1947 r. brał udział w zwalczaniu grup tej Armii. Skarżący wyjaśnił także, że w trakcie służby wojskowej został przydzielony do pododdziału wartowniczego i w związku z tym pełnił służbę wartowniczą przy budynkach, w których mieścił się Sztab KBW, Główny Zarząd Polityczny oraz Zarząd Informacji. Pełnienie jednak owej służby, zdaniem skarżącego, nie może być traktowane jako zatrudnienie w informacji wojskowej.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Pozbawienie uprawnień kombatanckich osób, o których mowa w art. 25 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 17 poz. 75/, następuje w ramach postępowania administracyjnego. Postępowanie w tych sprawach toczy się zasadniczo według reguł określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wprawdzie procedurę tą normuje również rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 lutego 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dotyczących pozbawiania uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień /Dz.U. nr 16 poz. 63/, jednakże w zakresie dotyczącym samego przebiegu postępowania zawiera ono przepisy o znaczeniu raczej porządkowym i - ze względu na podstawowy charakter tego aktu podlegające wykładni uwzględniającej zawsze treść hierarchicznie wyższych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, przy badaniu zasadności skargi, w pierwszej kolejności należało wyjaśnić, czy postępowanie w sprawie przebiegało zgodnie z przepisami tego kodeksu.

Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia, należy stwierdzić, że nie została ona poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Z materiałów sprawy wynika, że postępowanie ograniczyło się do postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez Zespół do Spraw Weryfikacji w bardzo wąskim zakresie. Zespół ten na posiedzeniu, w którym nie uczestniczył Henryk Ś., zbadał jedynie dokumentację, na podstawie której skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie. Z czynności tej sporządzono protokół, w którym Zespół ten sformułował wniosek o pozbawieniu Henryka Ś. uprawnień kombatanckich. Wniosek ten został uwzględniony w całości przez organ orzekający w niniejszej sprawie.

Ograniczenie postępowania wyjaśniającego w sprawie do opisanych wyżej czynności oznacza, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. W szczególności organ orzekający w ogóle nie rozważył treści wyjaśnień skarżącego, nadesłanych w związku z doręczeniem mu zawiadomienia o wszczęciu postępowania weryfikacyjnego, mimo że podane w tym piśmie fakty mogły mieć znaczenie przy rozstrzyganiu sprawy. Pominięcie tych wyjaśnień stanowiło naruszenie art. 77 Kpa.

Ponadto organ ten, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 10 par. 1 Kpa, przed wydaniem decyzji nie umożliwił Henrykowi Ś. wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Ponieważ naruszenie powołanych przepisów postępowania administracyjnego /art. 10 par. 1 i art. 77 Kpa/ miało wpływ na wynik sprawy, zgodnie z art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu.

Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający powinien szczegółowo rozważyć dowody dotyczące przebiegu służby Henryka Ś. w KBW w celu ustalenia, czy stanowiła ona w istocie zatrudnienie w informacji wojskowej. W razie zaś uznania, że służba ta nie miała takiego charakteru, dodatkowo wyjaśnić, czy w stosunku do skarżącego występują przesłania uzasadniające ocenę, że prowadził on działalność kombatancką lub działalność równorzędną z działalnością kombatancką w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. (...)

O kosztach orzeczono na podstawie art. 208 Kpa.