Uzasadnienie
W dniu [...] maja 2003 r. Wojewoda [...] wydał decyzję odmawiającą poświadczenia posiadania obywatelstwa polskiego J. S., urodzonemu [...] listopada 1986 r. w L. ([...]). Od powyższej decyzji złożył odwołanie H.S. - ojciec J.S. W wyniku rozpatrzenia odwołania Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wydał w dniu [...] września 2003 r. decyzję utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, iż J.S rodził się z rodziców o różnym obywatelstwie - obywatela polskiego H.S. obywatelki Niemieckiej Republiki Demokratycznej B.T.. Od 1992 r. do 2002 r. J.S. legitymował się polskim paszportem wystawionym przez Konsula RP w L.. Organ podkreślił, iż z informacji Konsula RP w L. z dnia [...] maja 2003 r. wynika, że rodzice małoletniego J. nie składali oświadczenia co do wyboru dla niego obywatelstwa polskiego.
W ocenie Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców dla ustalenia statusu obywatelstwa J.S. znaczenie mają obowiązujące w dniu jego urodzin przepisy Konwencji zawartej pomiędzy Polską Rzeczypospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną o uregulowaniu przypadków podwójnego obywatelstwa, podpisanej w Berlinie w dniu 12 listopada 1975 r. (Dz. U. z 1976 r. Nr 15, poz. 91). Stosownie do art. 1 ww. Konwencji rodzice, z których jedno było obywatelem jednej, drugie zaś obywatelem drugiej umawiającej się strony, mogli dla dziecka urodzonego po dniu wejścia w życie Konwencji wybrać obywatelstwo jednej z umawiających się stron, w terminie 6 miesięcy od dnia jego urodzenia. Dziecko, w odniesieniu do którego rodzice nie złożyli oświadczenia o wyborze obywatelstwa, zachowywało obywatelstwo tej umawiającej się strony, na której terytorium się urodziło. Skoro rodzice J.S. nie złożyli opisanego powyżej oświadczenia o wyborze obywatelstwa, zachował on, w ocenie organu, wyłącznie obywatelstwo NRD. Jednocześnie organ II instancji podkreślił, iż wydanie małoletniemu J.S. paszportu polskiego było bezpodstawne i nie skutkowało nabyciem obywatelstwa polskiego.
Skargę na powyższą decyzję wniósł H.S.. W skardze podniesiono, iż na kilka dni przed zawarciem związku małżeńskiego z matką dziecka -B.T., tj. przed [...] maja 1987 r., H. S. - wraz ze swą przyszłą żoną udali się do Konsulatu RP w L. i złożyli zgodne oświadczenia o wyborze obywatelstwa polskiego dla ich syna J.. Skarżący podnosi, iż z tego właśnie powodu wydano w 1992 r. J.S. polski paszport. Ponadto w skardze podniesiono, iż J.S. mieszka od 1994 r. w Polsce, posiada numer identyfikacyjny PESEL, jest zarejestrowany w polskim systemie oświatowym i opieki zdrowotnej. Skarżący wnosi o potwierdzenie posiadania przez J.S. obywatelstwa polskiego oraz o zadośćuczynienie za poniesione straty moralne w wysokości [...]zł.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym, stosownie do § 2 art. 1 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W przypadku zawarcia przez Polskę odpowiedniej umowy z państwem, którego obywatelem było drugie z rodziców, zagadnienie wyboru obywatelstwa dzieci rodziców o różnym obywatelstwie było uregulowane w inny sposób, niż to przewiduje art. 6 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 28, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie takie odmienne regulacje znajdowały się w obowiązującej od 25 kwietnia 1976 r. do 8 października 1990 r. ww. Konwencji z dnia 12 listopada 1975 r. zawartej pomiędzy PRL a NRD o uregulowaniu przypadków podwójnego obywatelstwa.
W myśl art. 1 tej Konwencji rodzice, z których jedno jest obywatelem jednej, drugie zaś obywatelem drugiej umawiającej się strony, mogą wybrać dla dziecka urodzonego po dniu wejścia w życie Konwencji obywatelstwo jednej z umawiających się stron. Rodzice wybierają obywatelstwo dla dziecka w terminie 6 miesięcy od dnia jego urodzenia przesz złożenie na piśmie w dwóch egzemplarzach zgodnego oświadczenia o wyborze obywatelstwa przed właściwym organem tej umawiającej się strony, której obywatelstwo wybierają.
Dziecko, w odniesieniu do którego rodzice nie złożyli oświadczenia o wyborze obywatelstwa, zachowuje, jeżeli urodziło się na terytorium jednej z umawiających się stron, obywatelstwo tej strony (art. 2 ust. 1 lit. a cyt. Konwencji).
W myśl art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji w toku postępowania musi przestrzegać wyrażonej w tym przepisie zasady prawdy obiektywnej. Organ administracji publicznej winien zatem podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynikają dla organu obowiązki, wśród których wymienić należy obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, podjęcia z urzędu czynności niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie wnikliwego i wszechstronnego rozpatrzenia i oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej nie przestrzegały tych reguł procesowych. Organy orzekające poprzestały na informacji uzyskanej z Konsulatu RP w L., iż brak jest w zachowanej dokumentacji pisemnego oświadczenia rodziców J. S. o wyborze dla niego obywatelstwa polskiego. Organy, pomimo iż H.S. - ojciec J. twierdzi, iż w 1987 r. złożone zostało w Konsulacie RP w L. stosowne oświadczenie o wyborze obywatelstwa, ograniczyły się do pozyskania kopii dokumentów dotyczących rodziny pp. S.. W aktach administracyjnych sprawy brak jest dowodów potwierdzających, iż organy poszukiwały przedmiotowego oświadczenia w pozostałej (poza aktami paszportowymi H. S.) dokumentacji, jaką dysponuje Konsulat RP w L.. W toku postępowania w szczególności nie zostało wyjaśnione, czy i w jaki sposób rejestrowano w Konsulacie RP w L. oświadczenie o wyborze obywatelstwa polskiego, składane stosownie do postanowień cyt. Konwencji, a jeśli tak, to czy wśród zarejestrowanych w 1987 r. oświadczeń znajduje się oświadczenie, na które powołuje się skarżący.
Organy nie wyjaśniły również w sposób wyczerpujący, na jakiej podstawie został wydany w 1982 r. małoletniemu J.S., przez Konsula RP w L., polski paszport. Nie można bowiem uznać za wyczerpujące wyjaśnienie, zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzenia, iż paszport ten wydany był bezpodstawnie.
W toku postępowania administracyjnego organy winny zatem w sposób dokładny i wyczerpujący wyjaśnić, czy przedmiotowe oświadczenie o wyborze obywatelstwa polskiego zostało, zgodnie z wymogami cyt. Konwencji, złożone.
Odnosząc się do zawartego w skardze żądania zadośćuczynienia wyjaśnić należy, iż sądy administracyjne nie są właściwe do orzekania w sprawach o zadośćuczynienie lub o odszkodowanie.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ppkt c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.