Uzasadnienie
Dyrektor Urzędu Celnego w G. decyzją z dnia 10 października 1991 r., zawartą w JAD SAD nr 4827/0256, dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzone z zagranicy przez spółkę cywilną "A.F.S." w E. "preparaty witaminowo-odżywcze o działaniu profilaktyczno-terapeutycznym", zaliczone do pozycji 3004.50.92 taryfy celnej ze stawką celną 10 procent, oraz sprzęt do mechanoterapii, zaliczony do pozycji taryfy celnej 9019.10.90 ze stawką celną 15 procent. Jednocześnie odstąpił od wymiaru cła, uznając, iż cło za te towary zostało zawieszone.
Decyzją z dnia 20 września 1993 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność powyższej decyzji, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Dyrektor Urzędu Celnego w G. dokonał nieprawidłowej klasyfikacji towarów, gdyż sprzęt do ćwiczeń powinien być zaliczony do kodu CN 9506.91.00 lub 9506.99.90 ze stawką celną 20 procent, a odżywki do kodu CN 2106.90.99 ze stawką celna 20 procent. Podkreślono, że zgodnie z wyjaśnieniami zawartym w "Zbiorze wyjaśnień", opracowanym przez Radę Współpracy Celnej w Brukseli, sprzęt gimnastyczny lub atletyczny /np. maczugi do gimnastyki, hantle, sztangi, piłki lekarskie, ekspandery, ręczne uchwyty do ściskania, sznury do wspinania, drabinki sznurowe, worki do uderzania/ jest objęty pozycją 9506 taryfy celnej. Pozycją 9019 taryfy celnej, zastosowaną w niniejszej sprawie w postępowaniu zwykłym, jest objęty sprzęt do mechanoterapii. Zgodnie z komentarzem zawartym w "Zbiorze wyjaśnień" są to urządzenia stosowane w zasadzie do leczenia chorób stawów i mięśni, prowadzonego zazwyczaj pod kontrolą lekarza. Podkreślono, że urządzeń do mechanoterapii nie należy mylić z urządzeniami stosowanymi do właściwej kultury fizycznej lub do gimnastyki leczniczej, stosowanymi w domu lub w specjalnych salach. Z samych założeń mechanoterapii wynika, że pozycja 9019 nie obejmuje przyrządów nieruchomych. Większość tych aparatów składa się w zasadzie z zespołu rękojeści napędowych, wahaczy, ruchomych przeciwciężarków, urządzeń do mocowania kończyn, przy czym całość mocowana jest na cokole. Także preparaty witaminowo-mineralne, tak zwane odżywki, zostały zaklasyfikowane nieprawidłowo. Zgodnie z uwagą 1a/ do działu 30 taryfy celnej, obejmującego produkty farmaceutyczne, dział ten nie obejmuje żywności i napojów /takich jak odżywki wzmacniające i dla diabetyków, odżywki uzupełniające, napoje i wody mineralne/. Towary te należy klasyfikować w sekcji IV taryfy - gotowe artykuły spożywcze. Klasyfikacja preparatów spożywczych bez zawartości kakao według kodu CN 2106.90.99 taryfy jest zgodna z komentarzem zawartym w "Zbiorze wyjaśnień". Pozycja 2106 taryfy obejmuje produkty zwane często "wzbogaconą żywnością", produkowane na bazie wyciągów roślinnych, koncentratów owocowych, miodu, cukru owocowego z dodatkiem witamin, czasem z niewielką ilością żelaza. Preparaty te mają często na opakowaniach informację o ich głównych właściwościach zdrowotnych. Natomiast preparaty z zawartością kakao są klasyfikowane w dziale 18 taryfy celnej, obejmującym kakao i przetwory z kakao.
Na powyższą decyzję Arkadiusz P. i Tomasz K. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając, że teksty ze "Zbioru wyjaśnień" zacytowano wybiórczo, pomijając to, że sprzęt do mechanoterapii obejmuje także aparaty do rehabilitacji palców, ruchów kołowych stopy, ruchów kołowych nadgarstka, ruchów kołowych klatki piersiowej, aparaty do jednoczesnego zginania i wyciągania kolana, aparaty do rehabilitacji kończyn dolnych. Takie role spełnia importowany przez spółkę cywilną "A.F.S.", której wspólnikami byli między innymi skarżący, sprzęt "Powerman 3" i "Omicron-Hantel". Nie jest to sprzęt sportowy, lecz sprzęt do mechanoterapii. Wybiórczo cytowano "Zbiór wyjaśnień" także w odniesieniu do importowanych preparatów. "Zbiór wyjaśnień" ma charakter instrukcyjny i dlatego naruszenie jego postanowień nie może być uznane za rażące naruszenie prawa.
Wraz z pismem procesowym z dnia 7 listopada 1994 r. strona skarżąca nadesłała zaświadczenie Urzędu Miejskiego w E. z dnia 3 listopada 1994 r., stwierdzające, że spółka cywilna "A.F.S." w E., której wspólnikami byli: Arkadiusz P., Grzegorz K., Ireneusz R., Mariusz K. i Tomasz K., prowadziła działalność w okresie od 1 października 1991 r. do 26 maja 1992 r. i została wykreślona z ewidencji w związku z rezygnacją z prowadzenia działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Z naruszeniem art. 10 Kpa Prezes Głównego Urzędu Ceł nie zapewnił możliwości czynnego udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wszystkim stronom. Wobec tego, że spółka cywilna "A.F.S.", jak podają skarżący, w dniu wydania w trybie zwykłym decyzji przez Dyrektora Urzędu Celnego w G. liczyła łącznie pięciu wspólników, rzeczą organu nadzoru było powiadomienie każdego z nich o toczącym się postępowaniu. Umieszczenie nazwisk i adresów wszystkich wspólników w rozdzielniku zaskarżonej decyzji nie może być oczywiście uznane za wystarczające. Brak zawiadomień o wszczęciu postępowania oraz dowodów doręczeń decyzji pozostałym wspólnikom, będącym oprócz skarżących stronami umowy spółki z dnia 25 września 1991 r., stanowi mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 10 Kpa. Nie ulega bowiem wątpliwości, że spółka cywilna ze swej istoty nie ma osobowości prawnej, wobec czego stronami nadzorczego postępowania administracyjnego w sprawie wymiaru cła od towarów sprowadzonych przez spółkę z zagranicy są w myśl art. 28 Kpa wszyscy wspólnicy, którzy w dniu powstania obowiązku celnego uczestniczyli w spółce, bez względu na to, czy w dniu wydania decyzji w trybie nadzoru spółka istniała i kto w tym dniu w niej uczestniczył.
Zaskarżona decyzja zapadła z istotnym naruszeniem także art. 7, 77 par. 1 i art. 80 Kpa, a dokonane przez organ nadzoru ustalenia faktyczne nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy.
Niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy i sprzeczność istotnych ustaleń z materiałem dowodowym wywarły ten skutek, że organ nadzoru nie tylko nie wykazał rażącego naruszenia prawa, lecz nie wykazał naruszenia prawa w ogóle. Jeżeli chodzi o ocenę przeznaczenia sprowadzonych z zagranicy przyrządów, to ograniczono się do przytoczenia zapisanych w "Zbiorze wyjaśnień" niektórych cech charakteryzujących sprzęt do mechanoterapii, bez wskazania jednak, czy i których z tych cech nie ma sprzęt sprowadzony z zagranicy, i bez podania ewentualnych cech i właściwości, które wyłączają zaliczenie tego sprzętu do pozycji taryfy celnej 9019.10.90. W aktach sprawy znajduje się opinia dotycząca przydatności przyrządów do rehabilitacji, ale organ orzekający w ogóle się do niej nie odniósł. Z naruszeniem art. 107 par. 3 Kpa organ orzekający nie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jakie fakty uznał za udowodnione, nie podał dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności.
Powyższe uchybienia zaskarżonej decyzji dotyczą także towaru oznaczonego w zgłoszeniu celnym jako "preparaty witaminowo-odżywcze o działaniu profilaktyczno-terapeutycznym". Ocena, iż zostały one nieprawidłowo zaklasyfikowane do pozycji taryfy celnej, jest dowolna, jeżeli zważyć, że nie wskazano żadnych przyczyn, dla których te preparaty powinny być zaliczone do innej pozycji taryfy celnej. Przytoczenie uwagi 1 a/ do działu 30 taryfy celnej oraz powołanie się na "Zbiór wyjaśnień" co do kwalifikacji taryfowej preparatów spożywczych zawierających kakao do działu 18 taryfy celnej, a preparatów spożywczych bez zawartości kakao do kodu CN 2106.90.99, bez rozważenia cech i właściwości tych preparatów, niczego nie wyjaśnia. Dodać trzeba, że akta sprawy zawierają opinie Instytutu Sportu dotyczące składu i zastosowania poszczególnych preparatów, organ orzekający jednak w ocenie materiału dowodowego opinie te pominął.
Przedstawione uchybienia przepisom postępowania administracyjnego uniemożliwiają Sądowi dokonanie kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego i w aktualnym stanie sprawy pozwalają jedynie na stwierdzenie, że nie wykazano naruszenia prawa, a tym bardziej rażącego naruszenia prawa, uzasadniającego stwierdzenie nieważności decyzji.
Z przytoczonych wyżej względów na podstawie art. 207 par. 2 pkt 3 Kpa i art. 208 Kpa orzeczono jak w sentencji.