Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 19 listopada 1998 r., V SA 434/98

Rozpoznanie

w dniu 5 listopada 1998 r.

Sprawa

sprawy ze skargi Firmy "P." na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 29 stycznia 1998 r. w przedmiocie wartości celnej - oddalił skargę.

Teza

Ustalony stan faktyczny wskazuje na ścisły związek nabycia płyt kompaktowych z nabyciem uprawnień wynikających z umowy dystrybucyjnej /w istocie licencyjnej/, co z kolei pozwala na przyjęcie, że wywiązanie się z tej umowy stanowiło warunek zakupu z prawem do dalszej sprzedaży produktów firmy niemieckiej.

W tej sytuacji będące warunkiem sprzedaży opłaty licencyjne podnoszą wartość celną towaru i powinny być do niej doliczone.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny,

Uzasadnienie

17 lutego 1995 r. Dyrektor Urzędu Celnego w W. dokonał odprawy celnej ostatecznej płyt kompaktowych, sprowadzonych z Niemiec przez Firmę "P", dopuszczając towar do obrotu na polskim obszarze celnym. Wartość celną ustalono na podstawie dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego, tj. faktury oraz deklaracji wartości celnej na kwotę 14.409 DEM, i dokonano wymiaru cła.

W wyniku kontroli przeprowadzonej w siedzibie firmy przez funkcjonariuszy celnych ujawniono m.in. fakturę z 28 lutego 1995 r., obejmującą należność z tytułu opłat prowizyjnych od sprzedanych płyt kompaktowych, wystawioną przez amerykańską firmę "H." na kwotę 21.732,60 USD. W czasie kontroli zabezpieczono również umowę dystrybucyjną zawartą pomiędzy importerem a firmą amerykańską "H.".

Powyższe wyniki kontroli stanowiły podstawę wznowienia postępowania przez Dyrektora Urzędu Celnego w W. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją zawartą w ww. dokumencie SAD, jak również w kilkunastu innych dotyczących odprawionych ostatecznie płyt kompaktowych. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z 14 listopada 1996 r., wydaną na podstawie art. 151 par. 1 pkt 2 w związku z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. oraz art. 23 ust. 1 i 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, Dyrektor Urzędu Celnego w W. uchylił swoją poprzednią decyzję zawartą w dokumencie SAD i wymierzył cło w wyższej wysokości, proporcjonalnie doliczając do wartości celnej płyt uiszczoną należność z tytułu prowizji od sprzedanych płyt kompaktowych.

W decyzji organu I instancji poniesione przez importera koszty zakwalifikowano jako prowizję zapłaconą w związku ze sprzedażą /art. 25 ust. 2 Prawa celnego/.

Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznał jednak odmienni, niż Dyrektor Urzędu Celnego, że kwoty z ujawnionych faktur powiększają wartość celną towaru na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego, jako opłaty licencyjne /Dyrektor Urzędu Celnego w swojej decyzji potraktował ujawnione koszty jako prowizję związaną ze sprzedażą/.

W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC podkreślił:

• Istnienie podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie, zgodnie z przesłanką z art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa. Nową okolicznością faktyczną, istniejącą w dniu wydania decyzji, nie znaną organowi celnemu w dniu jej wydania było zobowiązanie importera do uiszczenia opłat licencyjnych, przewidziane w umowie dystrybucyjnej zawartej z firmą amerykańską i obowiązującej od 1 stycznia 1994 r. do 30 kwietnia 1995 r.
• Możliwość ustalenia rzeczywistej wartości celnej towaru po odprawie celnej, zgodnie z zasadą, że cena nie jest elementem stanu towaru. Obowiązkiem importera było zgłoszenie organom celnym faktu ponoszenia dodatkowych opłat dotyczących sprowadzonego towaru w chwili dokonania tych płatności, także po dokonaniu odprawy celnej.
• Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego, poniesione przez polską firmę opłaty na rzecz firmy amerykańskiej są opłatami licencyjnymi podlegającymi doliczeniu do wartości celnej. Firma amerykańska, będąc właścicielką praw licencyjnych do importowanych przez Stronę płyt kompaktowych, dysponowała prawem cesji na dystrybucję płyt na terenie Polski. Zapłata tej opłaty licencyjnej była warunkiem sprzedaży, ponieważ to na firmie "P" ciążył obowiązek wywiązania się z uregulowań umowy dystrybucyjnej. W tej sprawie dla zabezpieczenia interesów handlowych stron umowy dystrybucyjnej sprzedaż płyt kompaktowych została obwarowana obowiązkiem płacenia opłat licencyjnych określonych jako "prowizja od sprzedaży". Opłaty te są jednak konsekwencją chronionych praw autorskich i powiększają wartość celną zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 4 Prawa celnego. Bez uiszczenia tych opłat polski importer nie mógłby swobodnie dysponować zakupionymi od firmy niemieckiej płytami. Ścisły związek ww. opłat z towarem potwierdza również uzależnienie ich wysokości od faktycznej ceny sprzedaży płyt w Polsce.

W odpowiedzi na skargę Strony złożoną do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Oddalając skargę, Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozstrzygnięcie Prezesa Głównego Urzędu Ceł oparte zostało na założeniu, że opłaty, przewidziane umową dystrybucyjną z 31 grudnia 1993 r., przedłużoną 28 grudnia 1994 r., podlegają wliczeniu do wartości celnej towaru, bowiem ich zapłata warunkowała sprzedaż towaru. Podstawą prawną tego rozstrzygnięcia był przepis art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, definiujący wartość celną jako cenę zapłaconą lub należną za towar celny, wraz z kosztami w niej nie ujętymi, a faktycznie poniesionymi przez kupującego, w tym należnościami i opłatami licencyjnymi, które kupujący musiał opłacić jako warunek sprzedaży towaru /pkt 4 tego artykułu/.

Obowiązek uiszczenia przez polską firmę "P" opłat z tytułu dystrybucji wyrobów firmy niemieckiej oraz zaangażowania firmy amerykańskiej wynika wprost z umowy dystrybucyjnej. Treść umowy wskazuje wyraźnie, że firma amerykańska występuje jako dysponent praw licencyjnych do utworów muzycznych, następnie utrwalonych przez firmę niemiecką na płytach kompaktowych.

Naczelny Sąd Administracyjny podzielił pogląd Prezesa GUC, że nie ma znaczenia fakt określenia w umowie dystrybucyjnej ponoszonych opłat jako prowizji od sprzedaży, gdyż sam ich charakter, jak i okoliczności sprawy świadczą jednoznacznie, że były to opłaty licencyjne poniesione przez stronę skarżącą jako warunek sprzedaży towaru.

Sąd przyznał także, że spełnione zostały trzy przesłanki warunkujące możliwość doliczenia opłat licencyjnych do wartości celnej sprowadzonych przez firmę "P" płyt kompaktowych, a mianowicie:

• Istnienie transakcji sprzedaży, gdyż niewątpliwie zawarta została konkretna transakcja handlowa związana z importem płyt kompaktowych.
• Opłata licencyjna odnosi się do importowanego towaru, a jej wysokość, sposób i zasady obliczania zostały ściśle określone w umowie dystrybucyjnej. Dla spełnienia tej przesłanki nie ma znaczenia okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, że nie wszystkie płyty i kasety mogły być w Polsce sprzedane /mogły być przy tym zniszczone bądź darowane/. Wiąże się to z ryzykiem handlowym firmy i rzutuje na cenę finalną produktu.
• Opłata licencyjna była warunkiem sprzedaży płyt kompaktowych. Obowiązek przekazywania przez stronę skarżącą opłat licencyjnych wynika z pkt 6 umowy dystrybucyjnej z 31 grudnia 1993 r. i wiąże się wprost z prawem korzystania z różnych rozwiązań z zakresu "doradztwa i marketingu muzyki", "działalności dystrybucyjnej przemysłu muzycznego", "wzorów wyrobów oraz informacji finansowych" itd. /pkt 1, 2 i 4 ww. umowy/. Opłaty uiszczane z tytułu prawa do korzystania z tego rodzaju rozwiązań i wiedzy, najczęściej o charakterze poufnym, a nawet tajnym, należą do opłat licencyjnych /por. wyrok NSA z 18 lutego 1997 r. SA/Rz 30/96/. Zawarta umowa nawiązuje ponadto bezpośrednio do muzyki nagranej na kasetach i płytach kompaktowych firmy niemieckiej i zezwala na dystrybucję całego katalogu tej firmy na terytorium Polski. Także fakt przekazywania kopii faktur przez firmę niemiecką firmie amerykańskiej stanowi dowód udziału firmy amerykańskiej we wzajemnych rozliczeniach z tytułu sprzedaży płyt kompaktowych firmie polskiej, a następnie dalszej ich sprzedaży indywidualnym odbiorcom w Polsce. Tak więc ustalony stan faktyczny wskazuje na ścisły związek nabycia płyt kompaktowych z nabyciem uprawnień wynikających z umowy dystrybucyjnej /w istocie licencyjnej/, co z kolei pozwala na przyjęcie, że wywiązanie się z tej umowy stanowiło warunek zakupu z prawem do dalszej sprzedaży produktów firmy niemieckiej. W tej sytuacji będące warunkiem sprzedaży opłaty licencyjne podnoszą wartość celną towaru i powinny być do niej doliczone.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził również, że badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności, nie dopatrzył się naruszenia prawa. Zgromadzony materiał dowodowy oceniony został właściwie, wyciągnięte wnioski są logiczne, a zarzut dowolności ustaleń oraz niewystarczającej aktywności organu administracyjnego w gromadzeniu dowodów jest całkowicie nieuprawniony.