- Sprawa
- sprawy ze skargi Edwarda D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 5 grudnia 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 8 września 2000 r. (...); (...).
Teza
Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ orzekający wezwał go m.in. do nadesłania "dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 Kpa.
Uprawnienia kombatanckie przysługują osobom zatrudnionym w strukturach Urzędu Bezpieczństwa, o ile przedłożą dowody, że do tych organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego - Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./.
W myśl art. 9 Kpa należało poinformować skarżącego o przedłożeniu dowodów na tę okoliczność, albowiem miała ona istotne znaczenie dla ustalenia jego praw.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 5 grudnia 2000 r. wydaną w trybie art. 127 par. 3 Kpa, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, powołując się na art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 142 poz. 950 ze zm./, art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 8 września 2000 r. o pozbawieniu Edwarda D. uprawnień kombatanckich.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że Edward D. uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu działalności w Ruchu Oporu od czerwca 1942 r. do sierpnia 1944 r. oraz walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej w okresie od 15.03.1945 r. do 31.12.1947 r. w czasie zatrudnienia w organach Bezpieczeństwa Publicznego, tj. Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w M. na stanowisku wartownika, mł. referenta, referenta Referatu IV.
Odwołując się do przytoczonych przepisów prawa organ orzekający podniósł, że samo zatrudnienie w strukturach UB skutkuje pozbawienie uprawnień kombatanckich niezależnie od przynależności do AK. Ciężar udowodnienia okoliczności, o których mowa w art. 21 ust. 3 cyt. ustawy, spoczywa na zainteresowanym, który nie udowodnił, że do pracy w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w M. przystąpił na polecenie swojego dowódcy AK.
W skardze na powyższą decyzję Edward D. podał, iż pracę w organach UB podjął na polecenie dowódcy AK Stanisława C., albowiem w tym czasie zalecano członkom AK podejmowanie pracy w UB i MO.
S.C. nie żyje, jednak informację o poleceniu podjęcia pracy w UB przekazał W.R., który złożył oświadczenie w tym przedmiocie załączone do skargi.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 8 i art. 9 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są:
- prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywatela do organów Państwa;
- do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich, organ orzekający wezwał go m.in. do nadesłania "dowodów mogących mieć wpływ na wynik sprawy". Tego rodzaju ogólnikowe sformułowanie nie spełnia wymagań sposobu informowania, o którym mowa w art. 9 Kpa. Organ nie zawiadomił skarżącego, z jakiego powodu zamierza pozbawić go uprawnień kombatanckich i na jakie okoliczności winien przedłożyć dowody, co było szczególnie wymagane, gdy się zważy, że skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z dwóch tytułów, tj. działalności w Ruchu Oporu /AK/ i utrwalania władzy ludowej. Uchybiając tym obowiązkom organ naruszył art. 7, art. 77 par. 1 Kpa. W uzasadnieniu decyzji z dnia 8 września 2000 r. podano, że pełnienie służby w strukturach Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego powoduje, że uprawnienia kombatanckie nie przysługują z żadnego tytułu.
Tego rodzaju pogląd jest oczywiście błędny, albowiem uprawnienia kombatanckie przysługują osobom zatrudnionym w strukturach UB, o ile przedłożą dowody, że do tych organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy /art. 21 ust. 3 cyt. ustawy o kombatantach/.
W myśl art. 9 Kpa należało poinformować skarżącego o przedłożeniu dowodów na tę okoliczność, albowiem miała ona istotne znaczenie dla ustalenia jego praw.
W odwołaniu od decyzji z dnia 8 września 2000 r. skarżący podał, że do pracy w UBP w M. skierowany został przez dowódcę AK Stanisława C. Odnosząc się do tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono, że na potwierdzenie powyższego stwierdzenia skarżący nie przedłożył dowodów.
Z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wprawdzie wynika, że S.C. nie żyje, ale nie powinno ujść uwadze organowi orzekającemu, że jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały nie wyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę /art. 86 Kpa/.
Tę okoliczność, jako istotną dla rozstrzygnięcia, należało wyjaśnić m.in. w drodze przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony.
Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7, art. 77 par. 1, art. 80 Kpa, co skutkuje jej uchylenie na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia art. 55 ust. 1 cyt. ustawy o NSA.