Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 10 maja 1994 r., V SA 50/94

Tezy

Zwrot cła, o którym mowa w art. 20 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne /Dz.U. nr 75 poz. 445 ze zm./, następuje w wypadku wywozu towaru tożsamego, natomiast przepis art. 80 Prawa celnego dotyczy towarów przetworzonych.

Uzasadnienie

Decyzjami z 11.9.1993 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Urzędu Celnego zawartych w jednolitych dokumentach administracyjnych SAD dotyczących dopuszczenia towarów do powrotnego wywozu poza obrotem czasowym.

Z uzasadnienia powyższych decyzji wynika, że decyzje zawarte w SAD zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W sprawach tych bowiem zgodnie z poglądem organu orzekającego, nie miał miejsca powrotny wywóz poza obrotem czasowym, bowiem nie było możliwości stwierdzenia tożsamości towarów w sposób nie budzący wątpliwości. W myśl art. 20 ustawy - Prawo celne, towar wywożony za granicę poza obrotem czasowym, musi być ten sam, co przywieziony z zagranicy, a nie taki sam, tj. musi posiadać cechy identyfikacyjne.

Powyższą decyzję zaskarżyła Spółka, wnosząc o jej uchylenie. W skardze podniosła, że wniosek firmy o zwrot cła sporządzony został zgodnie z art. 80 i art. 20 Prawa celnego oraz par. 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 31 sierpnia 1990 r. w sprawie trybu zwrotu należności celnych pobranych od towarów przywiezionych z zagranicy.

W trakcie odprawy celnej Dyrektor Urzędu Celnego nie stwierdził żadnych nieprawidłowości proceduralnych ani braków formalnych w załączonych do wniosków dokumentach. Funkcjonariusz celny ustalił tożsamość towarów przez wpis w rubryce DJ. Jeżeli byłyby jakiekolwiek wątpliwości co do tożsamości towaru, organy celne winny przedsięwziąć dodatkowe środki kontroli celnej. Żadne z dodatkowych środków kontroli nie zostały wykorzystane. W związku z tym, jeżeli organ I instancji prowadzący postępowanie celne nie wykorzystał wszelkich środków kontroli, jakimi dysponuje, miało miejsce niedołożenie należytej staranności ze strony organu, a nie rażące naruszenie prawa. Zdaniem skargi, nie wykazano okoliczności, które by wskazywały, że prawo zostało rażąco naruszone. Importowana pianka poliuretanowa sprowadzana jest w dużych blokach, które następnie są odpowiednio cięte zgodnie z zamówieniami klientów. Ponieważ ścinki nie mogą być wykorzystywane przez firmę, gdyż nie dysponuje ona odpowiednimi maszynami do przerobu, eksportowane są do firmy niemieckiej, która takimi urządzeniami dysponuje. Pianka pochodzi tylko z jednej firmy. Pozostałe po odkrojeniu resztki pianki nie zmieniają swoich właściwości fizycznych i chemicznych, a tylko mają mniejsze i nieregularne rozmiary. Dotychczas zawsze była stwierdzana tożsamość wywożonych odpadków według załączonego wykresu procesu technologicznego.

Zdaniem skargi, art. 20 par. 1 i 2 Prawa celnego zezwala na zwrot pobranego cła, jeżeli tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów pierwotnej odprawy celnej. W tym przypadku, zdaniem skargi, tożsamość towarów ustalono ponad wszelką wątpliwość. Towar posiada cechy identyfikacyjne, pozwalające ustalić w sposób bezsporny jego tożsamość. Fakt, że cała produkcja zakładu opiera się tylko na piance sprowadzanej z Niemiec od jednego producenta świadczy o tym, iż jest to ten sam towar, który został sprowadzony, jedynie w mniejszych i nieregularnych rozmiarach.

Zdaniem skargi nie można uznać, że zaistniały przesłanki z art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa i nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego.

W odpowiedzi na skargę, organ orzekający wnosił o jej oddalenie. Podniósł, że jeżeli zarówno przywieziona pianka poliuretanowa, jak i wywiezione odpady z pianki nie posiadały cech identyfikacyjnych, a z załączonych dokumentów brak jest możliwości ustalenia tożsamości towaru w sposób nie budzący wątpliwości, to w niniejszej sprawie nie mógł być to powrotny wywóz poza obrotem czasowym. W myśl art. 20 Prawa celnego towar wywożony za granicę poza obrotem czasowym musi być ten sam co przywieziony z zagranicy, a nie taki sam. Ponieważ towar wywożony w postaci ciętych odpadków z bloków poliuretanowych nie był towarem tożsamym z blokami pianki poliuretanowej uprzednio przywiezionymi, o czym świadczy również fakt, że pianka poliuretanowa w blokach jest taryfikowana według kodów CN 3921.13.00 oraz 3909.50.00, natomiast cięte odpady taryfikowane według kodu 3915.90.99, a nie jak to błędnie przyjęto w decyzji organu I instancji - według kodu 3921.13.00, to decyzje Dyrektora Urzędu Celnego są dotknięte wadą nieważności.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, że:

Zarówno w zaskarżonych decyzjach, jak i odpowiedziach na skargę organ orzekający rozważał, czy jest to wywóz powrotny poza obrotem czasowym. Strona skarżąca wskazała dwie zupełnie różne podstawy prawne zwrotu cła. Stwierdzić więc należy, że zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 Prawa celnego powrotny wywóz towaru za granicę jest wolny od pozwolenia wymaganego zgodnie z art. 7, a powrotny przywóz towaru do kraju jest wolny od takiego pozwolenia i od cła, jeżeli tożsamość towaru została ustalona w sposób nie budzący wątpliwości na podstawie przedstawionych dokumentów pierwotnej odprawy celnej. W tych przypadkach podmiotowi, który uprzednio dokonał przywozu z zagranicy towaru będącego przedmiotem powrotnego wywozu, zwraca się cło w wysokości zależnej od okresu, po jakim nastąpi powrotny wywóz.

Przepisem wykonawczym do tego przepisu jest art. 69 Prawa celnego, z którego wynika, że w przypadkach dopuszczenia towaru do powrotnego wywozu za granicę albo do powrotnego przywozu do kraju poza obrotem czasowym, pierwotną decyzję uchyla się w części dotyczącej dopuszczenia towaru odpowiednio do obrotu na polskim obszarze celnym albo do wywozu za granicę i kwoty cła podlegającego zwrotowi. Zwrotu cła dokonuje się na pisemny wniosek podmiotu, który uprzednio dokonał obrotu z zagranicą towarem będącym przedmiotem powrotnego wywozu lub przywozu, jeżeli od dnia odprawy pierwotnej nie minęło więcej niż 12 miesięcy.

Wbrew twierdzeniom skargi, stan faktyczny, do którego ma zastosowanie art. 80, jest zupełnie odmienny od sytuacji, którą reguluje art. 20 Prawa celnego. Jak wspomniano wyżej, w myśl art. 20 zwraca się cło, jeżeli powrotny wywóz towaru uprzednio przywiezionego dotyczy tożsamego towaru. Natomiast art. 80 dotyczy towarów przetworzonych. Zgodnie z treścią tego przepisu, należności celne pobrane od towarów przywiezionych z zagranicy w postaci surowców, materiałów, półfabrykatów lub elementów kooperacyjnych, zużytych przy wyrobie towarów wywiezionych w obrocie towarowym z zagranicą, zwraca się producentowi tych towarów w terminie 30 dni od dnia wywozu. Rozporządzenie Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 31 sierpnia 1990 r. w sprawie trybu zwrotu należności celnych pobranych od towarów przywiezionych z zagranicy zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 80 ust. 2.

Powracając do dokumentów zebranych w niniejszej sprawie, stwierdzić należy, że we wszystkich wnioskach z 17.5.1993 r. strona skarżąca zwróciła się o dokonanie odprawy celnej w wywozie poza obrotem warunkowym. Z treści wniosków wynika więc, że strona skarżąca żądała wydania decyzji w trybie art. 20 Prawa celnego. Takie decyzje zostały wydane i dopuszczono do wywozu za granicę ścinki pianki poliuretanowej i towar ten odprawiono na podstawie art. 20 Prawa celnego. Słusznie więc Prezes GUC rozważał tylko okoliczność, czy zachodzą warunki zastosowania tego przepisu do wyeksportowanego towaru.

Należy stwierdzić, że pojęcie tożsamości towaru zawiera w sobie takie cechy, jak tożsamy kształt, kolor, przeznaczenie danych przedmiotów. Ustawa bowiem wyraźnie stwierdza, że wywieziony towar musi być tożsamy, a nie podobny lub od niego pochodny. Słownik języka polskiego Witolda Doroszewskiego /PWN Warszawa 1967/ definiuje tożsamość jako "bycie tym samym, identyczność". Treść art. 20 Prawa celnego nie wymaga powrotnego wywozu całego importowanego towaru, może to być ilość mniejsza niż została przywieziona. Wywiezione ścinki nie są towarem tożsamym z przywiezionymi blokami pianki poliuretanowej, lecz odpadami pozostałymi w procesie produkcyjnym. Nie z tą myślą wprowadzono art. 20 w Prawa celnego, by w ramach tego przepisu wywozić odpady produkcyjne przy jednoczesnym zwrocie cła. Prawidłowo stwierdzono więc, że nastąpiło rażące naruszenie prawa, bowiem do odprawy celnej w wywozie zastosowano art. 20 Prawa celnego, co w konsekwencji powodowało obowiązek zwrotu części cła, podczas gdy wywożone ścinki nie mogły być traktowane jako tożsame z przywiezionymi belami pianki poliuretanowej. Decyzja dotknięta wadami wymienionymi w art. 156 par. 1 Kpa jest nieważna od początku, tzn. jest ona bezskuteczna prawnie, nie ma znaczenia w obrocie prawnym. Organ podejmujący decyzję o stwierdzeniu nieważności jedynie potwierdza to swoim rozstrzygnięciem.

Zarzut skargi dotyczący ewentualnego zastosowania do wywożonych ścinków art. 80 Prawa celnego może być przedmiotem innej sprawy dotyczącej stanu faktycznego odpowiadającego treści tego przepisu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 par. 5 Kpa skargę oddalił.