Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 12 czerwca 2003 r., V SA 529/02

Sprawa

sprawy ze skargi Barbary S.-Z. na decyzję Wojewody M. z dnia 23 stycznia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy zameldowania - uchyla zaskarżoną decyzję, (...)

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją Wojewoda M. uchylił decyzję Burmistrza Gminy W.-W. z dnia 25.09.2001 r. (...) odmawiającą zameldowania na pobyt stały małoletniej Magdaleny O. w lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. i orzekł o zameldowaniu jej w tym lokalu.

Z wnioskiem o zameldowanie Magdaleny O. wystąpiła w dniu 29.08.2001 r. jej babcia - Jadwiga W., będąca prawnym opiekunem małoletniej wnuczki.

Na zameldowanie Magdaleny O. na stałe nie wyraziła zgody właścicielka lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. Barbara S.-Z.

Burmistrz Gminy W.-W. powołaną wyżej decyzją odmówił zameldowania, powołując w podstawie prawnej decyzji art. 47 ust. 2 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. 2001 nr 87 poz. 960/.

W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z powołanymi w podstawie prawnej przepisami przy zameldowaniu na pobyt stały winny zaistnieć łącznie dwie przesłanki:

• faktyczne przebywanie osoby ubiegającej się o zameldowanie w miejscu, w którym ma nastąpić zameldowanie /art. 10 ust. 2 ustawy/,
• posiadanie uprawnień do lokalu, w którym chce się zameldować /art. 9 ust. 2 ustawy/.

Organ przyjął, iż bezspornym jest, że Magdalena O. mieszka w lokalu nr 3 przy ul. P. 14, ale brak zgody właścicieli lokalu na zameldowanie powoduje, że nie uzyskała niezbędnych w tym przypadku uprawnień do lokalu.

Od decyzji Burmistrza Gminy W.-W. odwołała się Jadwiga W. Wojewoda M. uchylił decyzję Burmistrza i decyzją z dnia 23 stycznia 2002 r. orzekł o zameldowaniu Magdaleny O. w lokalu nr 3 przy ul. P. 14 w W. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z Kodeksem cywilnym miejsce zamieszkania osoby fizycznej jest miejsce, w którym osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu /art. 25 Kc/. Ponadto wskazać należy, iż miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna /art. 27/. Małoletnia Magdalena O. powyższe warunki spełnia. W związku z tym, iż dobro małoletniego dziecka wymaga ochrony prawnej, a zameldowanie jest czynnością o charakterze rejestracyjnym i nie daje podstaw do jakichkolwiek uprawnień do lokalu, interes prawny właściciela w tym wypadku nie zostaje w żaden sposób zagrożony.

Decyzję Wojewody M. zaskarżyła Barbara S.-Z., podnosząc w skardze oraz w piśmie procesowym z 12.06.2002 r., że organy orzekające bezpodstawnie przyjęły, że Magdalena O. zamieszkuje w lokalu nr 3 przy ul. P.

14. Nie wynika to ze zgromadzonych w sprawie dowodów. Zakwestionowała także nierespektowanie jej praw właścicielskich poprzez zameldowanie Magdaleny O. bez jej zgody.

Wojewoda M. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona. Organy orzekające nie przeprowadziły postępowania, które uzasadniałoby dokonanie czynności rejestracyjnej, jaką jest zameldowanie.

Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, osoba, która przebywa w określonej miejscowości dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały. Zgodnie z art. 47 ust. 2 cyt. ustawy, jeśli zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc przepis art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym przy dopełnieniu obowiązku meldunkowego należało wykazać się posiadaniem uprawnień do przebywania w lokalu /wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27.05.2002 r. Dz.U. nr 78 poz. 716/. Wobec tego do wydania przez organ gminy decyzji o zameldowaniu niezbędne jest jedynie ustalenie w zakresie faktycznego przebywania osoby w lokalu.

W przedmiotowej sprawie organy obu instancji takich ustaleń nie dokonały. Zarówno w decyzji organu pierwszej jak i drugiej instancji przyjęto, iż Magdalena O. zamieszkuje w lokalu nr 3 przy ul. P.

14. Kwestionuje to właścicielka lokalu Barbara S.-Z., twierdząc, że po urodzeniu dziecka pod koniec 2001 r. Magdalena O. zamieszkała razem z ojcem dziecka pod innym adresem, a więc w dniu zameldowania - 23.01.2002 r. nie mieszkała w lokalu nr 3 przy ul. P. 14.

Wojewoda M. decyzję o zameldowaniu oparł na przepisie art. 27 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Należy jednak zauważyć, że pojęcie "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. 1984 nr 32 poz. 174 ze zm./ a "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 25 Kc, nie są tożsame.

Pierwsze pojęcie odnosi się do konkretnego adresu /dom, lokal/, drugie zaś jedynie do miejscowości. Miejsce zamieszkania to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Z miejscem zamieszkania prawo cywilne wiąże określone skutki prawne, takie jak na przykład miejsce spełnienia świadczenia, właściwość miejscowa sądu w sprawach cywilnych, wybór właściwego prawa /art. 454 Kc, art. 27, art. 508, art. 569 i art. 628 Kpc, art. 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 17 par. 3 i art. 18 prawa prywatnego międzynarodowego - patrzy wyrok NSA z 2 marca 1990 r. III SA 149/90/.

Jeśli chodzi o miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, miejscem zamieszkania tych osób jest miejsce zamieszkania /miejscowość/ opiekuna i to bez względu na to, czy dana osoba w tej miejscowości przebywała, przebywa, czy będzie przebywać.

Jest to zatem pewna fikcja prawna, wprowadzona do celów, o których była mowa wyżej. Nie jest ona przydatna do celów meldunkowych /przepisy meldunkowe nie zawierają odesłania do przepisów Kc/, jeśli się zważy, że zadaniem organów ewidencji ludności jest między innymi likwidacja fikcji polegającej na niezgodności zapisów ewidencji z rzeczywistym miejscem pobytu osób, których dotyczy obowiązek meldunkowy.

Nie ma żadnych przeszkód, aby osoba pozostająca pod opieką, przebywała na stałe u innej osoby niż opiekun i u tej osoby miała miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 cyt. ustawy o ewidencji.

Istota ewidencji ludności polega na rejestracji danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Skoro w przedmiotowej sprawie brak jest ustaleń co do faktycznego miejsca przebywania Magdaleny O., należało decyzję organu drugiej instancji uchylić.

Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozstrzygnięcie o kosztach oparto na art. 55 ust. 1 ustawy o NSA.