Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 14 marca 1997 r. prezes Głównego Urzędu Ceł z powołaniem się na art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, art. 4, art. 14 ust. 1 pkt 7a ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Prawo celne /t.j. Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./ w zw. z par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych, określenia rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych krajowych i zagranicznych osób fizycznych /Dz.U. nr 92 poz. 463/ utrzymał w mocy decyzję dyrektora urzędu celnego zawartą w dowodzie odprawy celnej z 25 listopada 1996 r. w sprawie wymiaru należności celnych od samochodu osobowego marki Volkswagen Golf.
U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wojciech K. wprowadził na polski obszar celny 26 sierpnia 1996 r. na zasadzie nie udokumentowanej odprawy celnej czasowej samochód osobowy marki Volkswagen Golf. 25 listopada 1996r. dyrektor urzędu celnego decyzją zawartą w dowodzie odprawy celnej dokonał odprawy celnej przedmiotowego pojazdu wymierzając należności celne. Zgodnie z art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy Prawo celne, przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie osoby fizycznej będącej w rozumieniu prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez okres co najmniej 12 miesięcy, które służyły jej do użytku osobistego lub domowego z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 2 lat licząc od dnia dokonania odprawy celnej. W myśl par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. rzeczy, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo celne, są wolne od cła pod warunkiem dokonania zgłoszenia celnego przez osobę fizyczną, o której mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy, w okresie od 1 miesiąca przed dniem zakończenia pobytu za granicą do 5 miesięcy od tego dnia, określonego w zaświadczeniu polskiego urzędu konsularnego.
Podczas odprawy celnej pojazdu Wojciech K. przedstawił zaświadczenie Konsulatu Generalnego RP w Hamburgu z 8 listopada 1996 r., z którego wynika, że przebywał czasowo w Niemczech od 22 sierpnia 1995 r. do 13 listopada 1996 r.
Przedmiotowy pojazd wprowadził na polski obszar celny 26 sierpnia 1996 r., a zatem dzień ten należy uznać za dzień dokonania zgłoszenia samochodu.
Ponieważ pobyt za granicą Wojciech K. zakończył 13 listopada 1996 r., a zgłoszenia celnego pojazdu dokonał 26 sierpnia 1996 r., to jest prawie 3 miesiące przed dniem zakończenia pobytu w Niemczech, naruszył termin określony w par. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia ministra współpracy gospodarczej z zagranicą.
Brak jest zatem podstaw do uznania, że przedmiotowy samochód jest wolny od cła. Prezes GUC dodał, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości uznania pojazdu za wolny od cła nawet ze względu na trudną sytuację życiową.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojciech K. zakwestionował zasadność decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy Prawo celne, par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. oraz art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Ustalenie, że przedmiotowy samochód wprowadził na polski obszar celny 26 sierpnia 1996 r. na zasadzie nie udokumentowanej odprawy celnej czasowej, pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym i prawnym. Samochód nie był zgłoszony do odprawy celnej przed 19 listopada 1996 r. Natomiast istotnie miał miejsce fakt przyjazdu tym samochodem przez Wojciecha K., w czasie wykonywania pracy na terenie Niemiec, w sierpniu 1996 r. na teren Polski na kilka dni. Samochód ten wjechał do Polski jako samochód zarejestrowany na terenie Niemiec i wykorzystywany przez właściciela do poruszania się. W drodze powrotnej do Niemiec samochód uległ wypadkowi na terenie Polski, co wymagało zostawienia go i powrotu do pracy innym środkiem lokomocji.
O zaistniałej sytuacji, nie wiedząc, jak długo będzie trwała naprawa samochodu i kiedy będzie mógł wrócić do Polski na stałe, skarżący zawiadomił telefonicznie 28 października 1996 r. prezesa Głównego Urzędu Ceł, zgodnie z udzieloną mu wcześniej informacją. Gdyby nie ta informacja, sprzeczna z treścią art. 9 Kpa, skarżący nie zostawiłby samochodu na terenie Polski, ale zaholowałby go po wypadku do Niemiec. Prowadząc postępowanie w sprawie, władze celne naruszyły art. 7 Kpa, a także zaufanie skarżącego, który postąpił według udzielonej mu przez te władze informacji /art. 8 Kpa/. W odpowiedzi na skargę prezes GUC wnosił o jej oddalenie, z argumentacją jak w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarżący twierdzi, że przedmiotowy samochód stanowiący jego własność odpowiada warunkom zwolnienia od cła z mocy art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" prawa celnego.
Z ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym wynika, że skarżący jako osoba krajowa przebywał czasowo, w związku z zatrudnieniem w firmie, w Republice Federalnej Niemiec za zgodą miejscowych władz od 22 sierpnia 1995 r. i pobyt ten zakończył się 13 listopada 1996 r. Okoliczność o czasowym pobycie w RFN skarżący udokumentował zaświadczeniem wystawionym dla potrzeb kontroli celnej przez Konsulat Generalny RP w Hamburgu. W czasie tego pobytu skarżący kupił samochód osobowy marki Volkswagen Golf. W czasie krótkotrwałego pobytu skarżącego w Polsce 26 sierpnia 1996 r. pojazd ten uległ wypadkowi i został oddany do warsztatu samochodowego w celu dokonania naprawy, która nie została zakończona przed wyjazdem skarżącego do RFN.
28 października 1996 r. skarżący złożył w Głównym Urzędzie Ceł wniosek o zastosowanie zwolnienia od cła od przedmiotowego samochodu.
Organy celne obu instancji rozstrzygając w sprawie wymiaru cła od samochodu osobowego wyraziły pogląd, że skarżący zgłosił pojazd do odprawy celnej z naruszeniem terminu uprawniającego do "bezcłowego przywozu rzeczy mienia przesiedlenia", określonego w par. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r.
Stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy wskazuje, że dla jej rozstrzygnięcia właściwa jest regulacja zawarta przede wszystkim w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" ustawy Prawo celne, w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 22 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy Prawo celne /Dz.U. nr 87 poz. 434/. W myśl tego przepisu przywóz towarów z zagranicy w ramach ustanowionych norm jest wolny od cła i od wymaganego zgodnie z art. 7 pozwolenia, jeżeli przedmiotem przywozu są rzeczy stanowiące mienie osoby fizycznej, będącej w rozumieniu przepisów prawa dewizowego osobą krajową, przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez co najmniej 12 miesięcy, które służyły jej do użytku osobistego lub domowego - z zastrzeżeniem nieodstępowania przez okres 2 lat, licząc od dnia dokonania odprawy celnej. Przepis ten wszedł w życie 12 sierpnia 1995 r. /art. 4 pkt 1 lit. "c" noweli/.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4 lit. "c" zwolnienia określone w art. 14 ust. 1 pkt 7, w części dotyczącej osób, o których mowa w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 czerwca 1995 r., stosuje się, jeżeli pobyt za granicą tych osób zakończył się nie wcześniej niż w dniu wejścia w życie tej ustawy.
Unormowania te określały warunki, od których istnienia było uzależnione stosowanie zwolnienia celnego z art. 14 ust. 1 pkt 7 prawa celnego dla osób wymienionych w art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 22 czerwca 1995 r. Były to następujące przesłanki:
1/ przywóz towarów dotyczył rzeczy stanowiących mienie osoby krajowej przebywającej czasowo za granicą za zgodą władz kraju pobytu przez okres co najmniej 12 miesięcy, 2/ przeznaczenie rzeczy do osobistego lub domowego użytku, 3/ zakończenie czasowego pobytu tych osób za granicą nie wcześniej niż w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r.
Ustawa ta w odniesieniu do osób krajowych weszła w życie 12 sierpnia 1995 r. /art. 4 pkt 1 lit. "a"/.
Z bezspornych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie wynika, że postępowanie o zastosowanie zwolnienia celnego od przedmiotowego samochodu zostało wszczęte na żądanie skarżącego 28 października 1996 r. /wpływ wniosku do organu celnego/, a więc w dacie złożenia wniosku miały do niego zastosowanie przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r., jak tego wymaga art. 3 tej ustawy. Nie budzą żadnych wątpliwości także odpowiednio udokumentowane fakty, że skarżący spełniał warunki do zastosowania zwolnienia od cła od przywiezionego z zagranicy samochodu.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu organów celnych, że skarżący przy zgłoszeniu samochodu do odprawy celnej naruszył termin uprawniający do bezcłowego przywozu towaru, określony w par. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. w sprawie trybu, warunków, okresu zwolnienia od cła, norm ilościowych, określenia rzeczy podlegających zastrzeżeniu nieodstępowania oraz dokumentów wymaganych do stwierdzenia podstawy stosowania zwolnienia od cła rzeczy stanowiących mienie niektórych krajowych i zagranicznych osób fizycznych /Dz.U. nr 92 poz. 463/.
Stanowisko organów celnych w tej mierze jest dowolne, ponieważ nie zostało poprzedzone stosownymi ustaleniami w sprawie i nie zostało poparte żadnymi dowodami.
Z wyjaśnień skarżącego wynika, że jeszcze przed zakończeniem czasowego pobytu w RFN co najmniej 26 sierpnia 1996 r. wjechał do Polski na krótkotrwały pobyt przedmiotowym samochodem, zakupionym na terenie Niemiec 25 czerwca 1996 r. z przeznaczeniem do osobistego użytku. Stosownie do art. 17 ust 1 pkt 3 prawa celnego pojazd został odprawiony na zasadach odprawy celnej czasowej i miał status towaru celnego w rozumieniu art. 2 pkt 2 prawa celnego.
Brak w aktach sprawy dowodów potwierdzających, że w odniesieniu do czasowo odprawionego w przywozie samochodu osobowego, uszkodzonego następnie w wypadku samochodowym na terenie Polski i tu pozostawionego przez skarżącego w celu dokonania naprawy, została dokonana odprawa celna ostateczna w rozumieniu art. 18 prawa celnego, pojazd ten nie utracił statusu "towaru celnego" zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy. Taki też charakter towaru celnego pojazd ten miał w dniu wszczęcia na wniosek skarżącego postępowania celnego w sprawie zwolnienia od cła.
W rozumieniu par. 3 pkt 1 wymienionego rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r. dniem dokonania zgłoszenia celnego w przywozie samochodu osobowego, uprzednio odprawionego na zasadach odprawy celnej czasowej i zachowującego nadal status "towaru celnego", jest dzień doręczenia organowi celnemu wniosku zawierającego żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w celu zastosowania przepisów celnych o zwolnieniu od cła.
Z podanych wyżej przyczyn NSA uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja dyrektora urzędu celnego została wydana z naruszeniem art. 14 ust. 1 pkt 7 lit. "a" prawa celnego w brzmieniu nadanym cytowaną ustawą z dnia 22 czerwca 1995 r. oraz par. 3 pkt 1 cytowanego rozporządzenia Ministra Współpracy Gospodarczej z Zagranicą z dnia 4 sierpnia 1995 r., a ponadto z naruszeniem przepisów ogólnych postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, i dlatego na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ uchylił zaskarżoną decyzję.