Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 lutego 1998 r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z 5 listopada 1997 r. Tą ostatnią decyzją odmówiono stronie skarżącej zwrotu należności celnych od sprowadzonego ekstraktu kawy, wywiezionego następnie za granicę w postaci kawy instant w różnych odmianach.
Podstawę odmowy zwrotu cła stanowił zarzut, że użyte w treści art. 80 Prawa celnego pojęcie "zużyte przy wyrobie" oznacza, że przywiezione surowce i materiały powinny zostać w trakcie procesu produkcyjnego poddane czynnościom przerobu - konsekwencją czego byłaby utrata ich indywidualnych cech i właściwości oraz powstanie wyrobu gotowego (...). W związku z tym w stosunku do towarów sprowadzanych z zagranicy w celu wykonania procesu konfekcjonowania /rozdrabniania, pakowania, rozlewania itp./ nie stanowi działalności wytwórczej, lecz jest wykonywaną usługą. Natomiast art. 80 Prawa celnego odnosi się tylko do działalności wytwórczej.
Po przeprowadzeniu 6 października 1997 r. na polecenie GUC ekspertyzy w Instytucie Chemii Przemysłowej stwierdzono, że chemiczny skład jakościowy produktów wyjściowych i uzyskanego wyrobu finalnego jest identyczny.
Organy celne uznały to za dowód, że efektem zużycia ekstraktów kawy nie było wytworzenie nowego wyrobu.
Strona skarżąca podniosła zarzut, że analizy pojęcia "zużycia przy wyrobie" dokonano w zaskarżonej decyzji jednostronnie i nieobiektywnie, a nadto zaniedbano zebrania w tym celu wyczerpującego materiału dowodowego. W szczególności kwestionuje ekspertyzę Instytutu Chemii Przemysłowej przeciwstawiając jej opinię Polskiego Towarzystwa Towaroznawczego Oddział Kraków, gdzie stwierdza się, że proces przygotowywania kawy instant "należy zaliczyć do procesów wyrobu /produkcji/ towarów". Strona skarżąca podniosła także, że okoliczność, iż o "nowości produktu" rozstrzygają cechy organoleptyczne, a nie chemiczny skład kawy i tych właśnie kwestii powinna dotyczyć ekspertyza, a nie chemicznego składu mieszanki, który jest identyczny z chemicznym składem ekstraktów mieszanych ze sobą.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Art. 80 ust. 1 Prawa celnego wymaga stwierdzenia, że nastąpiło wykorzystanie importowanych surowców, półfabrykatów, materiałów, elementów kooperacyjnych, w taki sposób, że powstał stąd nowy towar. W rozpatrywanej sprawie podstawową kwestią jest zatem ustalenie, że przygotowanie mieszanek ekstraktów kawy, ich wymieszanie oraz inne czynności objęte procesem technologicznym były działaniami, które doprowadziły do powstania towaru "nowej jakości", nie zaś tylko usługą konfekcjonowania. Wymaga to ustalenia, że składniki wyjściowe uległy przetworzeniu, którego rezultatem jest wytworzenie innej postaci wyrobu.
Produkt /towar/ będący rezultatem tego przetworzenia w rozumieniu art. 80 ust. 1 Prawa celnego nie może być identyczny z przedmiotami użytymi do jego uzyskania i tylko w takim przypadku zastosowanie przedmiotów importowanych może być poczytane za ich zużycie przy wyrobie towarów i w razie eksportu tych towarów może uzasadniać zwrot należności celnych w trybie powołanego przepisu.
Materiał procesowy zebrany w niniejszej sprawie nie pozwala na ocenę, czy konsekwencją podjętych przez skarżącą działań dotyczących zużycia ekstraktów kawy było wytworzenie towaru w podanym wyżej rozumieniu.
Negatywne w tej kwestii stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji opiera się na opinii Instytutu Chemii Przemysłowej, który po zbadaniu trzech próbek kawy /dwa ekstrakty podlegające mieszaniu i produkt finalny/ stwierdził tożsamość chemicznego ich składu. Wedle twierdzeń strony skarżącej, opinia, że skład jakościowy badanych przez Instytut Chemii Przemysłowej próbek kawy jest identyczny, nie wyjaśnia istoty charakteru procesów przygotowania mieszanek; akcentuje bowiem tylko tożsamość składu chemicznego, podczas gdy istotą przygotowania nowych mieszanek jest osiągnięcie ich "nowej jakości" smakowo-zapachowej.
W tym zakresie wątpliwości podniesione przez stronę skarżącą należy uznać za uzasadnione. Absolutyzacja tożsamości składu chemicznego eliminowałaby z procesu wytwarzania nowych wyrobów te wszystkie, gdzie obróbka czy przetwórstwo ma charakter mechaniczny i gdzie nie dochodzi do zmiany składu chemicznego wyrobu w porównaniu ze składem chemicznym składników. Z punktu widzenia znanego w fizyce prawa stałości składu także nie byłoby możliwe oparcie właśnie na nim definicji wyrobu "nowej jakości". W prawie cywilnym znane jest pojęcie pomieszania, przeistoczenia i połączenia, wpływające na powstanie "nowych jakości" /co owocuje m.in. znaczącymi skutkami prawnymi w zakresie prawa własności/. Podane przykłady wskazują na to, że pojęcie wytworzenia "nowego produktu" nie ma za przesłankę tylko i wyłącznie - jak to przyjęto w zaskarżonej decyzji - kryterium chemicznego składu towarów wyjściowych, poddanych przetworzeniu i produktu powstałego z tego przetworzenia, lecz może się opierać na innych kryteriach.
Skarżąca uważa, że powinny to być kryteria towaroznawcze, skoro chodzi o wyrób /powstanie/ nowego towaru, zaś w branży spożywczej cechy organoleptyczne są typowo stosowanymi kryteriami oceny nowości i jakości produktu. W tym zakresie należy podzielić pogląd, iż w razie korzystania z opinii biegłych właściwy w tym zakresie byłby biegły towaroznawca, a nie chemik.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału procesowego i luki w materiale dowodowym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyczerpującego zgromadzenia właściwego materiału dowodowego i adekwatnego oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tego względu Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.