Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 13 lutego 1998 r., (...), Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w W. z 5 listopada 1997 r., (...). Tą ostatnią decyzją odmówiono "T." Sp. z o.o. w W. zwrotu należności celnych, pobranych od sprowadzonego ekstraktu kawy /Iguacu 305 i Iguacu 060/, wywiezionego następnie za granicę w postaci kawy instant w odmianach oznaczonych jako Family i Mocca, na podstawie dokumentu JDA SAD Nr 130505/009653, /wedle skargi/, 140300/002547 - wedle akt administracyjnych, k.
- Podstawę odmowy stanowił zarzut, iż "użyte w treści art. 80 Prawa celnego pojęcie "zużyte przy wyrobie" oznacza, że przywiezione surowce i materiały powinny zostać w trakcie procesu produkcyjnego poddane czynnościom przerobu konsekwencja czego byłaby utrata ich indywidualnych cech i właściwości oraz powstanie wyrobu gotowego (...)" "(...) W związku z tym w stosunku do towarów sprowadzanych z zagranicy w celu wykonania procesu konfekcjonowania /rozdrabniania, pakowania, rozlewania itp./ nie stanowi działalności wytwórczej, lecz jest wykonywaną usługą". Natomiast art. 80 prawa celnego odnosi się tylko do działalności wytwórczej.
Skarżący zarzuca, że analizy pojęcia "zużycia przy wyrobie" dokonano jednostronnie i nieobiektywnie, a nadto zaniedbano zebrania w tym celu wyczerpującego materiału dowodowego.
W trakcie przygotowania kawy instant z ekstraktów kawy Iguacu dokonywano przygotowania mieszanek obu gatunków; przygotowania i oznakowania słoików, ich napełniania przygotowanymi porcjami kawy; kontroli wagi; wykrywania zanieczyszczeń; zamykania słoików i opatrywania ich etykietami; pakowania słoików w zbiorcze opakowania i ich oznaczania. Kontrola przeprowadzona przez organy administracji celnej w Firmie K. w O. M. ujawniła taki właśnie proces technologiczny. Po przeprowadzeniu w 6 października 1997 r. na polecenie GUC ekspertyzy w Instytucie Chemii Przemysłowej stwierdzono, że chemiczny skład jakościowy produktów wyjściowych i uzyskanego wyrobu finalnego - jest identyczny. Organy administracji celnej uznały to za podstawowy dowód na to, że efektem zużycia ekstraktów kawy nie było wytworzenie nowego wyrobu. W skardze z 20 marca 1998 r. Spółka T. domagając się uchylenia decyzji Prezesa GUC z 13 lutego 1998 r. z uwagi na naruszenia art. 80 prawa celnego przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz przepisów art. 7, art. 9, art. 10, art. 77 par. 1, art. 77, art. 81 i art. 107 par. 3 Kpa, przez nie wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego.
Skarżący uważa, że wykładnia art. 80 ust. 1 Prawa celnego powinna uwzględniać unormowania z zakresu statystyki i towaroznawstwa. Proces, jakiemu poddawane są ekstrakty kawy w czasie przygotowania kawy instant należą do sfery produkcji oznaczającej jego "zużycie przy wyrobie" kawy, ponieważ produkt finalny na "nową jakość" ze względu na jego właściwości smakowo-zapachowe. Skarżąca powołała się na zasady Klasyfikacji Działalności, wprowadzone w Polsce zarządzeniem Nr 83 Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 31 grudnia 1990 r. /publikacja GUS, "Europejska Klasyfikacja Działalności, wyd. II, Ośrodek badawczo-Rozwojowy statystyki, Warszawa 1992 r./. Dokument ten uznaje za "działalność produkcyjną" - "przetwórstwo herbaty i kawy", do którego zalicza się też "paczkowanie kawy".
Skarżący kwestionuje także moc dowodową protokołu kontroli procesu technologicznego kawy, dokonanej przez zespół Urzędu Celnego, zarzucając, że z dokumentu nie wynika, które osoby reprezentowały skarżącą, a które Spółkę z o.o. K. Polska. Protokół został też sporządzony z opóźnieniem i nie odczytano go uczestnikom czynności, które opisuje protokół. Skarżący kwestionuje także ekspertyzę Instytutu Chemii Przemysłowej. Przede wszystkim Skarżąca nie była uprzedzona o zleconej ekspertyzie i nie miała możliwości wypowiedzenia się o jej treści. Nadto skarżąca przedstawiła opinię Polskiego Towarzystwa Towaroznawczego Oddział K. z 27 stycznia 1998 r., gdzie stwierdza się, że proces przygotowania kawy instant "należy zaliczyć do procesów wyrobu /produkcji/ towarów". W piśmie procesowym z 29 grudnia 1998 r. Skarżąca podniosła, że okoliczność, iż o "nowości produktu" rozstrzygają cechy organoleptyczne, a nie chemiczny skład kawy i tych właśnie kwestii powinna dotyczyć ekspertyza, a nie chemicznego składu mieszanki, który jest identyczny z chemicznym składem ekstraktów mieszanych ze sobą. Skarżący podał także cechy które trzeba uwzględnić sporządzając właściwą mieszankę kawy, mająca odpowiednie właściwości smakowe.
Prezes Głównego Urzędu Ceł w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona. Art. 80 ust. 1 Prawa celnego wymaga stwierdzenia, że nastąpiło wykorzystanie importowanych surowców, półfabrykatów, materiałów, elementów kooperacyjnych w taki sposób, że powstał stąd nowy towar. W rozpatrywanej sprawie podstawową kwestia jest zatem ustalenie, że przygotowanie mieszanek ekstraktów kawy Iguacu 305 i Iguacu 060, ich wymieszanie oraz inne czynności objęte procesem technologicznym były działaniami, które doprowadziły do powstania towaru "nowej jakości", nie zaś tylko usługą konfekcjonowania. Wymaga to ustalenia, ze składniki wyjściowe uległy przetworzeniu, którego efektem jest wytworzenie innej postaci wyrobu. Produkt /towar/ będący rezultatem tego przetworzenia w rozumieniu art. 80 ust. 1 Prawa celnego nie może być identyczny z przedmiotami użytymi do jego uzyskania i tylko w takim wypadku zastosowanie przedmiotów importowanych może być poczytane za ich zużycie przy wyrobie towarów i w razie eksportu tych towarów może uzasadniać zwrot należności celnych w trybie powołanego przepisu.
Materiał procesowy zebrany w niniejszej sprawie nie pozwala na ocenę, czy konsekwencją podjętych przez Skarżąca działań dotyczących zużycia ekstraktów kawy Iguacu 305 i Iguacu 060 było wytworzenie towaru w podanym wyżej rozumieniu, towaru określonego przez spółkę T. jako wyprodukowanie odmiany kawy instant.
Negatywne w tej kwestii stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji opiera się na opinii Instytutu Chemii Przemysłowej, który po zbadaniu trzech próbek kawy /dwa ekstrakty podlegające mieszaniu i produkt finalny/ stwierdził tożsamość chemicznego ich składu /kofeina, liczne utlenione pochodne furanu - alkohole i aldehydy, kwas octowy/. Wedle tej opinii brak różnic w występowaniu tych samych składników w kawie T 060 i T 305 nie pozwala na rozróżnienie tych kaw od jej mieszanki. Wedle twierdzeń Skarżącej, opinia, że skład jakościowy badanych przez Instytut Chemii Przemysłowej próbek kawy jest identyczny, nie wyjaśnia istoty charakteru procesów przygotowania mieszanek; akcentuje bowiem tylko tożsamość składu chemicznego, podczas, gdy istotą przygotowania nowych mieszanek jest osiągnięcie ich "nowej jakości" smakowo-zapachowej. W tym zakresie wątpliwości podniesione przez Skarżąca należy uznać za uzasadnione. Absolutyzacja tożsamości składu chemicznego eliminowałaby z procesu wytwarzania nowych wyrobów te wszystkie, gdzie obróbka czy przetwórstwo ma charakter mechaniczny i gdzie nie dochodzi do zmiany składu chemicznego wyrobu w porównaniu ze składem chemicznym składników: wyrób mebli nie miałby szans uznania za proces produkcyjny, podobnie jak np. przerób zbóż; w obu wypadkach chemiczny skład użytych składników i finalnego wyrobu nie ulega zmianie. Z punktu widzenia znanego w fizyce prawa stałości składu także nie byłoby możliwe oparcie właśnie na nim definicji wyrobu "nowej jakości". W prawie cywilnym znane jest pojęcie pomieszania, przeistoczenia i połączenia, wpływające na powstanie "nowych jakości" /co owocuje m.in. znaczącymi skutkami prawnymi w zakresie prawa własności/. Podane przykłady wskazują na to, że pojęcie wytworzenia "nowego produktu" nie ma za przesłankę tylko i wyłącznie - jak to przyjęto w zaskarżonej decyzji - kryterium chemicznego składu towarów wyjściowych, poddanych przetworzeniu i produktu powstałego z tego przetworzenia, lecz może się opierać na innych kryteriach. Skarżący uważa, że powinny to być kryteria towaroznawcze, skoro chodzi o wyrób /powstanie/ nowego towaru, zaś w branży spożywczej cechy organoleptyczne są typowo stosowanymi kryteriami oceny nowości i jakości produktu. W tym zakresie należy podzielić pogląd, iż w razie korzystania z opinii biegłych właściwy w tym zakresie byłby biegły-towaroznawca, a nie chemik.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału procesowego i luki w materiale dowodowym należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyczerpującego zgromadzenia właściwego materiału dowodowego i adekwatnego oraz dokładnego ustalenia stanu faktycznego, z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kpa, mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie w sprawie kosztów postępowania oparto na art. 55 ust. 1 wyżej powołanej ustawy.