Uzasadnienie
Decyzją z dnia 31.08.1995 r., zawartą w JDA SAD (...), Dyrektor Urzędu Celnego w C. dopuścił do obrotu na polskim obszarze celnym i wymierzył cło od tkaniny obiciowej sprowadzonej z Belgii przez Jana S. - Firma Handlowa "D.".
Wymiar cła został dokonany na podstawie dołączonej do zgłoszenia celnego faktury nr 6532 z 30.08.1995 r., wystawionej na kwotę 75.400,00 BEF.
W wyniku kontroli przeprowadzonej na wniosek polskich władz celnych przez belgijskie służby celne w firmie "A." ujawniona została faktura nr 6532 z 30.08.1995 r. opiewająca na kwotę wyższą, niż podana w fakturze nr 6532, dołączonej do zgłoszenia celnego.
W związku z ujawnieniem tej okoliczności Dyrektor UC w C. postanowieniem z dnia 6.06.1997 r., na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa, wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną zawartą w zgłoszeniu celnym, a następnie decyzją z dnia 20.06.1997 r. (...) uchylił tę decyzję w części dotyczącej wartości celnej i należności celnych i dokonał ponownego wymiaru cła.
Po rozpatrzeniu odwołania Jana S., Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z dnia 27.05.1998 r. (...) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora UC w C. z dnia 20.06.1997 r.
Skargę Jana S. na decyzję Prezesa GUC z dnia 27.05.1998 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił wyrokiem z dnia 21 lutego 2000 r. I SA/Ka 1213/98.
W podaniu z dnia 18.06.2001 r. Jan S. wniósł, na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa GUC z dnia 27.05.1998 r. wskazując, że właściciel firmy "A." złożył w dniu 21 maja 2001 r. oświadczenie, w którym wyjaśnił przyczyny, dla których sporządzał "podwójne" faktury i stwierdził, że nieprawdą jest, że czynił to na prośbę właściciela Firmy "D.". Oświadczenie to Jan S. dołączył do podania z dnia 18.06.2001 r. twierdząc, że jego treść stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 par. 1 pkt 5 Kpa.
Decyzją z dnia 31.12.2001 r. (...) Prezes GUC odmówił wznowienia postępowania zakończonego swoją decyzją z dnia 27.05.1998 r. wskazując, że strona wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania po upływie terminu określonego w art. 265[2] Kodeksu celnego.
Po rozpatrzeniu odwołania Jana S., Prezes GUC decyzją z dnia 27.02.2002 r. (...) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 31.12.2002 r.
W uzasadnieniu decyzji Prezes GUC stwierdził, że bieg terminu określonego w art. 265[2] Kodeksu celnego należy liczyć od dnia 31.08.1995 r., w którym towar został wprowadzony na polski obszar celny i w którym zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy - Prawo celne /Dz.U. 1994 nr 71 poz. 312 ze zm./, powstał obowiązek zapłaty cła. Liczony od tej daty trzyletni termin do wznowienia postępowania określony w art. 265[2] pkt 2 Kodeksu celnego, zdaniem Prezesa GUC, upłynął w sytuacji, gdy strona złożyła wniosek o wznowienie w piśmie z dnia 18.06.2001 r.
Wywód strony, że przepis art. 265[2] Kodeksu celnego nie ma zastosowania w sprawie, ponieważ dług celny w wysokości ustalonej w decyzji Dyrektora UC w C. z dnia 20.06.1997 r. nie istniał w dacie wydania tej decyzji, Prezes GUC uznał za całkowicie błędny wskazując, że decyzją z dnia 20.06.1997 r. organ celny pierwszej instancji skorygował jedynie kwotę cła wymierzonego decyzją zawartą w zgłoszeniu celnym według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu dokonania zgłoszenia celnego.
Prezes GUC nie podzielił stanowiska strony, iż pkt 2 art. 265[2] Kodeksu celnego dotyczy jedynie zakazu wznowienia postępowania z urzędu i stwierdził, że brak w tym przepisie zwrotu "z urzędu" świadczy jednoznacznie o tym, iż przepis ten dotyczy zarówno odmowy wznowienia postępowania na wniosek strony, jak i z urzędu.
W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Jan S. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 27.02.2002 r. zarzucając, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem art. 265[2] pkt 3 Kodeksu celnego przez błędne jego zastosowanie, a ponadto z naruszeniem art. 262 Kodeksu celnego w zw. z art. 240 par. 1 pkt 5 i art. 245 par. 1 Ordynacji podatkowej przez niezastosowanie tych przepisów i z naruszeniem art. 65 Kpa. Skarżący podtrzymał prezentowane w postępowaniu celnym stanowisko, że przepis pkt 2 art. 265[2] Kodeksu celnego nie daje podstawy do wznowienia postępowania z urzędu i stwierdził, że już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja powinna być uznana za niezasadną.
Zdaniem skarżącego, pojęcie długu celnego w nin. postępowaniu można odnieść wyłącznie do tej części zobowiązania do uiszczenia należności celnych, która jest przedmiotem tegoż postępowania, począwszy od "pierwotnego" wznowienia postępowania przez Dyrektora UC w C. Inne, bowiem zobowiązania wygasły przed "pierwotnym" wznowieniem w wyniku ich zaspokojenia. Skarżący podniósł, że skoro uzyskany przez niego i przedstawiony organowi celnemu nowy, istotny dowód w sprawie wskazuje, że dług celny w kwocie "przypisanej" w wyniku pierwotnego wznowienia w istocie nigdy nie zaistniał, to nieuprawnione jest zastosowanie przez organ celny terminu początkowego z art. 265[2] Kodeksu celnego.
W ocenie skarżącego, odmiennego stanowiska Prezesa GUC w tym względzie nie wzmacnia powołany wyżej wyrok NSA w Katowicach, gdyż wydane w analogicznym stanie faktycznym przez NSA OZ w Poznaniu odmienne rozstrzygnięcie podzielił Sąd Najwyższy oddalając rewizje nadzwyczajne Ministra Sprawiedliwości wyrokami z dnia 7 czerwca 2001 r. III RN 106/00, III RN 125/00, III RN 126/00 i III RN 127/00.
Zdaniem skarżącego, Prezes GUC powinien z mocy art. 262 Kodeksu celnego zastosować w sprawie przepisy art. 240 par. 1 pkt 5 i art. 245 par. 1 Ordynacji podatkowej i liczyć początek biegu terminu do wznowienia postępowania od daty doręczenia "pierwotnej" decyzji o wznowieniu postępowania celnego. Ponadto skarżący podniósł, że Prezes GUC stosując w sprawie art. 265[2] Kodeksu celnego nie wziął pod uwagę, że podana we wniosku z dnia 18.06.2001 r. podstawa wznowienia odnosiła się zarówno do decyzji organu celnego, jak i do wyroku NSA OZ w Katowicach z dnia 21 lutego 2000 r. I SA/Ka 1208/98, w związku z czym powinien rozważyć, czy właściwym do rozpoznania wniosku o wznowienie nie był sąd administracyjny /vide: wyrok NSA z dnia 3 lutego 1993 r. II SA 2449/92 - OSP 1995 z. 5 poz. 120/ i postąpić stosownie do art. 65 Kpa, względnie art. 66 par. 3 Kpa, co według skarżącego miałoby zasadnicze znaczenie dla oceny trybu i terminów wznowienia /art. 58 i art. 59 ustawy o NSA w zw. z art. 146 Kpa/.
Dyrektor Izby Celnej w C. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./, Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez sądową kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Ocena zgodności zaskarżonej decyzji z prawem wymaga na wstępie ustosunkowania się przez Sąd do podniesionego w skardze zarzutu nierozważenia przez Prezesa GUC kwestii, czy do rozpoznania wniosku z dnia 18.06.2001 r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją Prezesa GUC z dnia 27.05.1998 r. (...) właściwy był sąd administracyjny.
W powołanym przez skarżącego na uzasadnienie tego zarzutu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1993 r. II SA 2449/92 wyrażony został pogląd, że w wypadku, gdy podstawa wznowienia odnosi się zarówno do decyzji, jak i do wyroku sądu administracyjnego utrzymującego tę decyzję w mocy, właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania jest sąd administracyjny /art. 211 Kpa w zw. z art. 405 Kpc/. Wyrok ten został wydany w innym stanie faktycznym i prawnym, częściowo uchylonym /art. 211 Kpa/, w związku z tym wyrażona w nim ocena prawna nie wiązała Prezesa GUC przy rozpoznawaniu wniosku z dnia 18.06.2001 r., zawierającego żądanie wznowienia postępowania celnego /art. 30 ustawy o NSA/.
Niezależnie od powyższego, skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku z dnia 3 lutego 1993 r. i argumentów powołanych na jego uzasadnienie. Podstawowym argumentem użytym w uzasadnieniu tego wyroku jest to, że "wobec wiążącej oceny prawnej zawartej w wyroku NSA organ administracji nie był właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania". Skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela tego stanowiska, gdyż zarówno prawomocność nadana decyzji wyrokiem Sądu, jak i wiążący charakter oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu tego wyroku, nie mogą sięgać dalej, niż granice rozpoznania skargi.
Jeżeli zatem nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, stanowiące podstawę wznowienia, nie zostały ujawnione w momencie orzekania przez NSA, to prawomocność swoimi skutkami nie może wyłączać możliwości wznowienia postępowania. Prawomocność, bowiem stanowi cechę zgodności z prawem nadaną decyzji ostatecznej wyrokiem NSA w takim zakresie, w jakim Sąd ten może skontrolować zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, by prawomocna decyzja została - bez obalenia mocy wiążącej wyroku NSA - uchylona w trybie wznowienia postępowania administracyjnego /vide: T. Woś Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1999 str. 277/.
Z powyższych względów Sąd nie podzielił zawartego w skardze zarzutu kwestionującego właściwość Prezesa GUC do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 18.06.2001 r. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocną decyzją Prezesa GUC z dnia 27.05.1998 r.
Do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18.06.2001 r. zastosowanie miały przepisy ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny /t.j. Dz.U. 2001 nr 75 poz. 802/ oraz na podstawie art. 262 tegoż kodeksu odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów Prawa celnego.
Zgodnie z art. 265[2] pkt 2 Kodeksu celnego, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wznawia postępowania.
Zdaniem Sądu, Prezes GUC prawidłowo ustalił, że przepis art. 265[2] dotyczy odmowy wznowienia postępowania na wniosek strony, jak i z urzędu.
Za przyjęciem takiej wykładni tego przepisu przemawiają zarówno względy wykładni gramatycznej i systemowej. Okoliczność, iż ustawodawca nie użył w tym przepisie zwrotu "z urzędu" wskazuje, jak prawidłowo zinterpretował to Prezes GUC, że norma ta dotyczy obydwu form wznowienia postępowania /z urzędu i na wniosek strony/. Za przyjęciem takiej interpretacji tego przepisu przemawiają także względy wykładni systemowej, wywiedzione z przepisów normujących wznowienie postępowania, zawartych w dziale IV Ordynacji podatkowej, a w szczególności treść normy art. 241, która ustanawia generalną zasadę, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony.
Sąd nie podzielił prezentowanego w zaskarżonej decyzji stanowiska co do tego, od jakiej daty należy liczyć początek biegu terminu ustalonego w art. 265[2] Kodeksu celnego.
W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2002 r. FPS 7/02 wyrażony został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w stosunku do postępowań zakończonych decyzją ostateczną termin 3-letni należy liczyć od dnia wejścia w życie art. 265[2] Kodeksu celnego, gdyż przepis ten zawiera samodzielne uregulowanie, niezależne od treści przepisów Ordynacji podatkowej.
Przepis art. 265[2] został dodany do Kodeksu celnego przez art. 1 pkt 79 lit. "b" ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny /Dz.U. nr 42 poz. 402/ i wszedł w życie z dniem 21 maja 1999 r.
Liczony od tej daty 3-letni termin do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Prezesa GUC z dnia 27 maja 1998 r. został zachowany przez skarżącego wobec złożenia wniosku o wznowienie postępowania w dniu 18 czerwca 2001 r.
Oznacza to w konsekwencji, że dokonana przez Prezesa GUC odmowa wznowienia postępowania z powodu upływu terminu przewidzianego w art. 265[2] Kodeksu celnego nastąpiła z naruszeniem tego przepisu, które miało wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 29 i art. 55 ust. 1 ustawy o NSA, orzekł jak w sentencji.