Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 21 grudnia 2000 r., V SA 806/00

Sprawa

sprawy ze skargi Władysława M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 10 marca 2000 r. (...) w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich - oddala skargę.

Teza

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ w brzmieniu nadanym nowelą zawartą w ustawie z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 77 poz. 862/, obowiązująca w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, z zastrzeżeniem art. 21 ust.

3. Wśród osób wymienionych w powołanym przepisie ustawodawca wymienia m. in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Przepisy ustawy nie wprowadzają przy tym żadnych innych warunków, od istnienia których zależałoby rozstrzyganie w kwestii pozbawienia nabytych uprawnień kombatanckich. Przesłanką uzasadniającą pozbawienie uprawnień kombatanckich w rozumieniu powołanych przepisów jest sam fakt zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, a nie przebieg służby związanej z takim zatrudnieniem. Podnieść należy, że powołany w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" przepis art. 21 ust. 3 ustawy, jako wyjątek od zasady pozbawiania uprawnień, nie dotyczy skarżącego, ponieważ z ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym nie wynika, aby był osobą która do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Skarżący na takie okoliczności nie powołał się i nie przedłożył wymaganych dowodów.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Władysław M. uzyskał uprawnienia kombatanckie z mocy decyzji Zarządu Wojewódzkiego Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w S. z dnia 12 czerwca 1976 r. /zaświadczenie nr 129524/ z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od dnia 26 stycznia 1946 r. do 31 grudnia 1950 r.

W dniu 22 grudnia 1999 r. Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zawiadomił Władysława M. o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego w sprawie posiadanych uprawnień kombatanckich i wezwał go do nadesłania wyjaśnień i dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru działalności kombatanckiej.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2000 r. Władysław M. wyjaśnił, że w czasie okupacji w okresie od 1940 r. do 1945 r. wykonywał pracę przymusową na terenie III Rzeszy i że niezbędne dokumenty na potwierdzenie tego faktu złożył w Oddziale ZUS w A. i w Stowarzyszeniu Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę w S., którego jest członkiem.

W wyniku dokonanych ustaleń Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 21 stycznia 2000 r. (...), wydaną na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. "a" ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. 1997 nr 142 poz. 950 ze zm./ pozbawił Władysława M. uprawnień kombatanckich przyjmując za przyczynę uzasadniającą rozstrzygnięcie fakt zatrudnienia strony w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w P. Okoliczność powyższa, jak wywiódł organ, znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu Komendy Wojewódzkiej MO w O. z dnia 17 grudnia 1975 r. i deklaracji członkowskiej ZBoWiD.

We wniosku z dnia 1 lutego 2000 r. Władysław M. zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy i wyjaśnił, że w okresie od 1946 r. do 1950 r. był zatrudniony w Komendzie Powiatowej w P., a następnie został przeniesiony służbowo do PUBP w P., gdzie pracował jako pracownik administracyjny. W' roku 1953 na takim samym stanowisku pracował w PUBP w G. Po likwidacji UB do roku 1962 pracował w KPMO w G. Po rozpatrzeniu wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 10 marca 2000 r. (...) utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 21 stycznia 2000 r.

Na ostateczną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Władysław M. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego i zarzucił, że decyzja ta została wydana w sytuacji, gdy nie ma jeszcze w aktach wykazu o przebiegu jego służby, o nadesłanie którego wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Załączone do akt świadectwo potwierdza jedynie zatrudnienie w organach Milicji Obywatelskiej w okresie od 15 lutego 1946 r. do 5 maja 1962 r. a nie w strukturach UB i SB.

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie nosi cech niezgodności z prawem. Wbrew zarzutom skargi rozstrzygnięcie będące przedmiotem skargi znajduje oparcie zarówno w ustalonym stanie faktycznym jak i w przepisach prawa obowiązujących w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Skarżący w deklaracji członkowskiej ZBoWiD z dnia 25 kwietnia 1976 r. o przyjęcie go na członka tego Związku, w odpowiedzi na pytanie o działalność przedwojenną, okupacyjną i powojenną podał, że od dnia 26 stycznia 1946 r. do 31 grudnia 1950 r. pracował jako funkcjonariusz KPMO i PUBP w P. i że w tym czasie brał udział w walce z bandami i reakcyjnym podziemiem na terenie powiatów P., G., Ł. i częściowo na terenie Sz. Dane podane przez skarżącego potwierdzili podpisami własnoręcznymi dwaj członkowie wprowadzający: Zdzisław K. i Eugeniusz P. i znajdują one potwierdzenie w załączonym do akt zaświadczeniu Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w O. z dnia 17 grudnia 1975 r. (...). Uprawnienia kombatanckie przyznano skarżącemu za okres od 26 stycznia 1946 r. do 31 grudnia 1950 r. /5 lat/ z tytułu walki zbrojnej o utrwalanie władzy ludowej z mocy decyzji ZBoWiD Zarząd Wojewódzki w S., zawartej w zaświadczeniu nr 129524 z dnia 12 czerwca 1976 r.

W piśmie z dnia 5 stycznia 2000 r., adresowanym do Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, będącym odpowiedzią na zawiadomienie o wszczęciu postępowania skarżący powołał się na wszystkie dokumenty złożone w ZW ZBoWiD w S. O zatrudnieniu go m.in. w PUBP w P. a następnie w G. potwierdził we wniosku z dnia 1 lutego 2000 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonym zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji z dnia 21 stycznia 2000 r. o pozbawieniu go uprawnień kombatanckich. W tym stanie taktycznym sprawy zarzut wydania decyzji przed dołączeniem do akt wykazu o przebiegu jego służby nie jest trafny.

W myśl art. 25 ust. 2 pkt 1 litera a cyt. wyżej ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r., w brzmieniu nadanym nowelą zawartą w ustawie z dnia 4 marca 1999 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego /Dz.U. nr 77 poz. 862/, obowiązującą w dacie wydania zaskarżonej decyzji, pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby wymienione w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy, z zastrzeżeniem art. 21 ust.

3. Wśród osób wymienionych w cyt. przepisie ustawodawca wymienia m.in. osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję 1 były zatrudnione w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa i Służby Bezpieczeństwa. Przepisy ustawy nie wprowadzają przy tym żadnych innych warunków, od istnienia których zależałoby rozstrzyganie w kwestii pozbawiania nabytych uprawnień kombatanckich. Przesłanką uzasadniającą pozbawienie uprawnień kombatanckich w rozumieniu cyt. przepisów jest sam fakt zatrudnienia w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa a nie przebieg służby związanej z takim zatrudnieniem. Podnieść nadto należy, że powołany w art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. "a" przepis art. 21 ust. 3 ustawy, jako wyjątek od zasady pozbawiania uprawnień, nie dotyczy skarżącego, ponieważ z ustaleń poczynionych w postępowaniu wyjaśniającym nie wynika, aby był osobą, która do wymienionych służb i organów została skierowana przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje była zwerbowana w celu udzielenia im pomocy. Skarżący na takie okoliczności nie powołał się i nie przedłożył wymaganych dowodów.

Na marginesie tej sprawy Sąd zauważa, że okoliczności związane z wywiezieniem do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy, o których skarżący pisze w swoim piśmie z dnia 5 stycznia 2000 r., mogą być przedmiotem rozważań w postępowaniu administracyjnym z wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego, w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz.U. nr 87 poz. 395 ze zm./.

Z podanych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał skargi za uzasadnioną i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł o jej oddaleniu.