Uzasadnienie
Decyzją z dnia 23 04 1997 r. (...) Wojewoda O., powołując się na przepisy art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa i art. 2 w zw. z art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328/, utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 19 02 1997 r. (...) w przedmiocie uchylenia decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 29.06.1994 r. (...) zmieniającej nazwisko Kamila Marcina S. na "S-ki" oraz odmowy zmiany nazwiska Kamila Marcina S. na "S-ki".
Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 5.02.1990 r. Sąd Rejonowy w S. rozwiązał przez rozwód z winy męża związek małżeński Haliny S. i Tadeusza S., powierzając władzę rodzicielską nad wspólnym dzieckiem stron, urodzonym w dniu 8.07.1989 r. Kamilem Marcinem S., matce, oraz ograniczając władzę rodzicielski ojca do okresowych kontaktów z synem.
Po rozwiązaniu małżeństwa, Halina S. powróciła do panieńskiego nazwiska S-ka.
Postanowieniem z dnia 16.04.1994 r. Sąd Rejonowy w S. odrzucił wniosek Haliny S-kiej o zezwolenie na zmianę nazwiska małoletniego Kamila Marcina S.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyraził pogląd,. że zmiana nazwiska dziecka może nastąpić wyłącznie w trybie ustalonym przez przepisy ustawy z dnia 15.11.1956 r. o zmianie imion i nazwisk. Natomiast sąd opiekuńczy nie wypowiada się w ogóle w sprawie dopuszczalności bądź celowości takiej zmiany.
W dniu 20.04.1994 r. Halina S- wystąpiła do Urzędu Rejonowego w S. z wnioskiem o wydanie decyzji w przedmiocie zmiany nazwiska dziecka.
Jednocześnie, uwzględniając wniosek Haliny S., Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 3.06.1994 r. ustanowił kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S., celem reprezentowania wymienionego w postępowaniu administracyjnym o zmianę nazwiska małoletniego dziecka. Decyzji z dnia 29.06.1994 r. (...).
Kierownik Urzędu Rejonowego w S. orzekł zmianę nazwiska Kamila Marcina S. na "S-ki".
Zasadność powyższego rozstrzygnięcia zakwestionował w piśmie z dnia 23.01.1995 r. Tadeusz S. Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 7.04.1995 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody O. z dnia 23.05.1995 r., odmówiono wznowienia postępowania w sprawie.
Organy administracyjne stanęły na stanowisku, że Tadeusz S. nie był pozbawiony możliwości działania w sprawie o zmianę nazwiska syna.
W następstwie skargi Tadeusza S., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27.05.1996 r., w sprawie V SA 1190/95, uchylił zaskarżony decyzję Wojewody O. Za uzasadniony uznał zarzut skarżącego pozbawienia go możliwości uczestniczenia w postępowaniu /art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa/. Organ administracji bez poczynienia jakichkolwiek prób zawiadomienia o toczącym się postępowaniu Tadeusza S., do czego był zobowiązany na podstawie art. 67 par. 4 Kpa, poprzestał na oświadczeniu kuratora ustanowionego przez Sąd Rejonowy w S. postanowieniem z dnia 3.06.1994 r., gdy jednocześnie Halina S. nie wykazała, iż stosownie do przepisu art. 97 par. 2 kro Sąd opiekuńczy wyraził zgodę na zmianę nazwiska dziecka.
W następstwie wznowienia postępowania postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w S. z dnia 26.09.1996 r. (...), ten sam organ administracyjny decyzją z dnia 19.02.1997 r. uchylił własną decyzję z dnia 29.06.1994 r. zmieniającą nazwisko Kamila Marcina S. na "S-ski" oraz odmówił zmiany nazwiska Kamil a Marcina S. na "S-ki".
Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody O. z dnia 23.04.1997 r. (...).
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że od daty wznowienia postępowania uczestniczący w nim Tadeusz S. konsekwentnie odmawiał wyrażenia zgody na zmianę nazwiska dziecka na nazwisko matki. W tym zakresie nadal istnieje spór pomiędzy rodzicami, zatem nie można orzec zmiany nazwiska dziecka wbrew woli drugiego rodzica.
Od daty wznowienia postępowania udział w sprawie bierze ojciec, i to jego zgoda jest potrzebna aby wydać decyzję zezwalającą na zmianę nazwiska, a nie kuratora.
W skardze na decyzję Wojewody O. Halina S. domagała się jej uchylenia.
Zarzuciła brak podstaw prawnych do wznowienia postępowania, wobec uchybienia terminu z art. 148 par. 2 Kpa. Podniosła, iż nadal obowiązuje postanowienie o ustanowieniu kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S., a także zwróciła uwagę, iż jej syn już 4 lata nosi nazwisko S-ki. Powrót do nazwiska S. spowodowałby naruszenie dóbr osobistych dziecka,
W odpowiedzi na skargę Wojewoda O. wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw.
Stosownie do art. 16 par. 2 Kpa i art. 21 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Naczelny Sąd Administracyjny dysponuje uprawnieniami ograniczonymi do kontroli legalności /zgodności z prawem/ decyzji, która została zaskarżona, i poza granice wyznaczone tą decyzją Sąd wyjść nie może.
Badając sprawę w tym aspekcie, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa.
Postanowieniem z dnia 3.06.1994 r. Sąd Rejonowy w S. ustanowi kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu Tadeusza S. uprawnienia ustanowionego w trybie art. 144 par. 1 Kpc kuratora procesowego, w odróżnieniu od posiadającego szersze kompetencje przedstawiciela osoby nieobecne j powoływanego na podstawie art. 34 par. 1 Kpa, ograniczają się wyłącznie do reprezentacji nieobecnego w konkretnym postępowaniu i trwają do j ego zakończenia lub zgłoszenia się strony /art. 143 Kpc/.
Z chwilą zatem zgłoszenia się Tadeusza S. wszelkie czynności w sprawie mogły być podejmowane wyłącznie z jego udziałem, jako strony postępowania. Z tą też chwilą wygasły uprawnienia procesowe kuratora.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 21.05.1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za skuteczne powołanie się Tadeusza S. na podstawę wznowienia postępowania z art. 145 par. 1 pkt 4 Kpa.
Mając na uwadze wymogi, od spełnienia których ustawodawca uzależnia ustanowienie kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu strony /art. 144 par. 1 i par. 2 Kpc/, a także zawartość (...) Sądu Rejonowego w S. dotyczących ustanowienia tego kuratora /por. notatka służbowa z dnia 2.10.1996 r./, wznowienie postępowania administracyjnego z powodu niedopuszczenia do uczestnictwa Tadeusza S. jest uzasadnione.
Określony w przepisie art. 148 par. 2 Kpa początek biegu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania zakłada zapoznanie się z treści decyzji oraz dostęp do akt sprawy. Wymogu tego nie spełnia przesłana na adres Tadeusza S. pisemna informacja z dnia 25.01.1995 r. Udokumentowany jest takie brak dostępu do akt sprawy w dniu 27.02.1995 r. dla strony i jej pełnomocnika z winy organu I instancji, /pismo adwokata J. K. z dnia 6.03.1995 r./.
W tej sytuacji Kierownik Urzędu Rejonowego w S. zasadnie przyjął, że określony przepisem art. 148 par. 1 Kpa termin został zachowany.
Prawną podstawę zmiany nazwiska małoletniego dziecka skarżącej jest przepis art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk /Dz.U. 1963 nr 59 poz. 328 ze zm./.
Wobec braku porozumienia między rodzicami /art. 5 ust. 3 cyt. ustawy/, każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do Sądu opiekuńczego.
Tak więc, w wypadku utrzymującego się sporu pomiędzy rodzicami, decyzję administracyjną winno poprzedzać rozstrzygnięcie Sądu opiekuńczego wydane w trybie art. 97 par. 2 kro.
Organ odwoławczy wskazuje na potrzebę takiej kolejności i trybu postępowania.
Ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ oddalił skargę.