Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 6 lutego 1998 r., V SA 875/97

Teza

Nie wykonywanie przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą ustawowego obowiązku płacenia składek z tytułu ubezpieczenia społecznego, potwierdzone tytułami wykonawczymi, uzasadnia odmowę wydania jej paszportu.

Sentencja

1. oddala skargę w przedmiocie odmowy wydania paszportu.

Uzasadnienie

Decyzją z 18 czerwca 1997 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania Wojciecha P. od decyzji wojewody z 14 kwietnia 1997 r. odmawiającej wydania skarżącemu paszportu, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że w sprawie zachodzą określone w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o paszportach /powoływanej dalej jako: ustawa o paszportach/ przesłanki uzasadniające odmowę wydania paszportu, ponieważ Wojciech P. nie wykonuje potwierdzonego tytułami wykonawczymi ustawowego obowiązku płacenia składek na ubezpieczenie społeczne. W związku z tym, że prowadzone w tej sprawie postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne, organ odwoławczy podkreślił, że wydane paszportu Wojciechowi P. i jego wyjazd za granicę uniemożliwi mu wykonanie ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie, w sytuacji gdy nie wykonuje on tego obowiązku będąc w kraju i prowadząc działalność gospodarczą.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojciech P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji ministra spraw wewnętrznych i administracji, zarzucając, że w decyzji tej organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, że organ I instancji nie miał podstaw do odmowy wydania paszportu wobec nieistnienia wymaganej przez art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach decyzji administracyjnej stwierdzającej niewykonanie obowiązku ustawowego.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach organ może odmówić wydania paszportu w kraju, jeżeli:

• osoba ubiegająca się o paszport nie wykonała obowiązku ustawowego;
• zachodzi uzasadniona obawa, że wyjazd za granicę osoby zobowiązanej uniemożliwi wykonanie tego obowiązku;
• niewykonanie tego obowiązku znajduje potwierdzenie w orzeczeniu sądu lub decyzji uprawnionego organu.

Niezasadny jest zarzut skargi, iż przesłanki te nie zostały w niniejszej sprawie spełnione wobec niewydania przez uprawniony organ decyzji potwierdzającej niewykonanie przez skarżącego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie, ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miał podstawy do wydania takiej decyzji. Obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie wynika bowiem wprost z przepisu prawa.

Źródłem tego obowiązku jest art. 23 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą i ich rodzin oraz par. 14 i par. 35 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego /t.j. Dz.U. 1993 nr 68 poz. 330 ze zm./. Ten ostatni przepis przewiduje obowiązek opłacania i rozliczania składki na ubezpieczenie pracowników bez uprzedniego wezwania.

Skarżący jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą, w związku z tym zgodnie z art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin nie opłacone przez niego składki na ubezpieczenie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wobec tego, że obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie wynika wprost z przepisu prawa, wymuszenie tego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, o której mowa w art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm./ następuje na podstawie tytułu wykonawczego wystawianego przez ZUS bez potrzeby wydawania decyzji administracyjnej. Podana w tytule wykonawczym wysokość egzekwowanej należności z tytułu składek na ubezpieczenie oraz zawarte w nim stwierdzenie, że należność ta jest wymagalna, stanowi potwierdzenie niewykonania obowiązku ustawowego w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o paszportach.

Niewykonanie przez skarżącego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie stwierdzają tytuły wykonawcze złożone do akt administracyjnych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. przy piśmie z 3 lutego 1997 r., stanowiącym uzupełnienie wniosku w przedmiocie niewydania paszportu skarżącemu.

Na stwierdzony tymi tytułami fakt niewykonania przez skarżącego ustawowego obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie wskazano w zaskarżonej decyzji, w związku z tym za chybiony należy uznać zarzut skargi, iż organ odwoławczy nie odniósł się do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku decyzji stwierdzającej niewykonanie tego obowiązku skoro, jak to już wyżej wskazano, wydanie takiej decyzji nie było potrzebne.

Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi kwestionujące stanowisko organu, iż wyjazd skarżącego za granicę uniemożliwi mu wykonanie obowiązku ustawowego, gdyż stanowisko to mieści się w granicach uznania administracyjnego, określonych przepisem art. 6 ust. 2 ustawy o paszportach. Skarżący nie opłaca składek na ubezpieczenie społeczne od 1992 r., a suma zaległości z tego tytułu systematycznie rośnie i w ocenie samego skarżącego wynosi aktualnie 36 tys. zł wraz z odsetkami.

W tej sytuacji za uprawnione należy uznać stanowisko organu, iż istnieje uzasadniona obawa, że wyjazd skarżącego za granicę uniemożliwi mu wykonanie obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne, w sytuacji gdy od wielu lat nie wykonuje on tego obowiązku mimo przebywania w kraju.

Odmiennego poglądu nie może uzasadniać argument skarżącego, iż paszport jest mu potrzebny do wyjazdu za granicę w celu zawarcia kontraktu z kontrahentem zagranicznym, gdyż czynność ta może być zrealizowana przez pełnomocnika.

Z powyższych względów oddalono skargę na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./.