Wyrok NSA w Warszawie (przed reformą) z 30 stycznia 2001 r., V SA 905/00

Sprawa

sprawy ze skargi Wincentego P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 15 marca 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - uchyla zaskarżone postanowienie; (...).

Teza

1. Z treści art. 9 Kpa wynika powinność organów administracji publicznej co do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wymaganie to powinno być przestrzegane szczególnie skrupulatnie, gdy widać, że strona błądzi co do znaczenia swoich zachowań.
2. Skutki pozbawienia uprawnień kombatanckich dotykają ludzi w starszym wieku, nie znających zasad administracyjnej procedury. Ta okoliczność, jak również dotkliwość skutku w postaci zamknięcia drogi odwoławczej w sprawach o odebranie uprawnień na skutek uchybień proceduralnych powoduje, iż wymagania stawiane rzetelności postępowania administracyjnego należy respektować ze szczególną troską.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Skarżący, Wincenty P., w pismem datowanym 16 lutego 2000 r. skierował do NSA skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 15 listopada 1999 r. (...), doręczoną 19 listopada 1999 r. która, jako decyzja pierwszoinstancyjna, doręczona 19 listopada 1999 r. nie podlegała zaskarżeniu do sądu. W tej sytuacji NSA postanowieniem z dnia 5 maja 2000 r., V SA 463/00 odrzucił skargę, kończąc tym samym bieg postępowania sądowego w sprawie V SA 463/00, zapoczątkowanego skargą z 16 lutego 2000 r. Jak wynika z akt administracyjnych (...) Skarżący pismem nadanym 2 grudnia 1999 r., a więc w terminie odwołania od decyzji z 15 listopada 1999 r. skierował pismo do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych gdzie sygnalizował, że ma zamiar zebrać dodatkowe materiały w sprawie i wówczas przedstawi je organowi administracyjnemu z prośbą o ponowne rozpatrzenie. Pismo to nie wywołało żadnej reakcji organu, podobnie jak pismo Skarżącego z 1 lutego 2000 r., już z wyraźną prośba o powtórne rozpatrzenie sprawy, skierowane do organu administracji wraz z dodatkowymi materiałami. Natomiast po otrzymaniu skargi wniesionej przez Skarżącego w sprawie V SA 463/00, doręczonej organowi 13 marca 2000 r., w celu przygotowania odpowiedzi na skargę w sprawie V SA 463/00, działając z urzędu, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów wydał postanowienie z 15 marca 2000 r. stwierdzające, iż Wincenty P. uchybił terminowi do wniesienia odwołania na decyzję z 15 listopada 1999 r.

Skarżący zdezorientowany znaczeniem tego ostatniego postanowienia /gdzie zawarte było także pouczenie o możliwości zaskarżenia do NSA, z tym, że pouczenie to błędnie wskazywało NSA w Krakowie, zamiast NSA w Warszawie/ skierował do NSA w Warszawie pismo datowane 7 kwietnia 2000 r., gdzie pytał o losy jego skargi w sprawie V SA 463/00 /wówczas jeszcze nie zakończonej/ i o to, czy jego odwołanie od decyzji z 15 listopada 1999 r. "jest nieważne" w odniesieniu do postanowienia Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów z 15 marca 2000 r. Do pisma tego Skarżący dołączył wpłatę 10 zł tytułem wpisu. W tej sytuacji sąd potraktował pismo Skarżącego z kwietnia 2000 r. jako nową skargę, na postanowienie z 15 marca 2000 r.

Zajmując stanowisko co do tej skargi Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o odrzucenie skargi, z motywacją odnoszącą się do faktu nie wyczerpania drogi administracyjnej w sprawie o pozbawienie uprawnień kombatanckich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie mogło zdezorientować Skarżącego. Konfuzji nie ustrzegł się zresztą i organ administracji w odpowiedzi na skargę z 4 lipca 2000 r.; tym bardziej mogło to dotyczyć Skarżącego. Jego pismo z 2 grudnia 1999 r. można było traktować jako demonstrację woli, aby jego sprawa była ponownie rozpatrzona. Organ administracji jednak na pismo nie zareagował, podobnie jak na pismo z 1 lutego 2000 r. zawierające już wyraźnie sformułowaną prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ nie wyjaśnił charakteru pisma z 2 grudnia 1999 r. i nie wyprowadził Skarżącego z błędu co do prawidłowości jego zachowania. Z art. 9 Kpa wynika powinność organów administracji publicznej co do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Wymaganie to powinno być przestrzegane szczególnie skrupulatnie, gdy widać, że strona błądzi co do znaczenia swoich zachowań. Tak właśnie stało się w niniejszej sprawie /co do znaczenia pisma z 2 grudnia 1999 r./. Skarżący najwyraźniej sądził, że swoim pismem z 2 grudnia 1999 r. uczynił zadość terminowi wniesienia prośby o ponowne rozpoznanie sprawy. Zebrawszy materiały z CAW motywujące - w jego przekonaniu - w lepszy sposób jego dawną służbę w KBW, skarżący przesłał je w lutym do organu administracji. I wówczas organ nie wyprowadził Skarżącego z błędu co do skuteczności jego zachowania. O przekonaniu organu administracji, że zachowania Skarżącego nie zostały potraktowane jako skuteczny wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy Skarżący mógł się przekonać dopiero z treści zaskarżonego postanowienia z 15 marca 2000 r. Tak więc w niniejszej sprawie po stronie organu administracji występuje uchybienie polegające na braku reakcji na pismo Skarżącego z 2 grudnia 1999 r. i wydaniu zaskarżonego postanowienia bez próby wyjaśnienia w bezpośrednich kontaktach ze Skarżącym, iż - zdaniem organu - nie złożył on wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, mimo, że sam Skarżący sądził, że tego dokonał i że nieporozumienie to jest widoczne na tle dokumentów i przebiegu sprawy. Gdyby nawet organ nie przychylił się do poglądu co do znaczenia pisma z 2 grudnia 1999 r., to jednak wyjaśniając nieporozumienie powinien wskazać Skarżącemu drogę do przywrócenia terminu. Stosowna informacja na temat znaczenia i przesłanek art. 58 Kpa została skierowana do Skarżącego, jednakowoż nastąpiło to dopiero w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodać należy, że skutki pozbawienia uprawnień kombatanckich dotykają ludzi w starszym wieku, niezbyt obeznanych z administracyjną procedurą. Ta okoliczność, jak również dotkliwość skutku w postaci zamknięcia drogi odwoławczej w sprawach o odebranie uprawnień na skutek uchybień proceduralnych powoduje, iż wymagania stawiane rzetelności postępowania administracyjnego należy respektować ze szczególną troską.

W tej sytuacji na postawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. W kwestii kosztów orzeczenie oparto na art. 55 tejże ustawy