Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez M. Z. (dalej "Skarżąca", "Strona", "Wnioskodawczyni") jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej "KRRiT", "organ") z [...] marca 2020 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną z [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.
Pismem z 22 stycznia 2018 r., uzupełnionym 16 marca 2018 r., Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od września 2015 r. do marca 2017 r.
Wezwaniem z 18 maja 2018 r. organ zwrócił się do Skarżącej o dostarczenie dokumentów wskazujących na względy społeczne lub przypadki losowe, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1801, dalej: ustawa o opłatach abonamentowych) Skarżąca nie dostarczyła wskazanych dokumentów.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego w sprawie decyzją z [...] września 2018 r. nr jw. KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 września 2015 r. do 31 marca 2017 r. w wysokości 426,50 zł wraz z odsetkami w wysokości 76,05 zł.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawczyni podkreśliła, że nie była w przedmiotowym okresie abonentką, ponieważ dokonała wyrejestrowania odbiornika w związku z przeprowadzką. Dodatkowo wskazała, że pobrano od niej opłaty abonamentowe w okresie bezrobocia, w którym podlegała zwolnieniu od opłat abonamentowych. W związku tym Strona wniosła o zwrot należności, ewentualnie o ich zaliczenie na poczet zadłużenia. Do akt sprawy załączono: kserokopię zeznania podatkowego za 2016 rok (PIT -37), kserokopię PIT/0 za 2016 rok, kserokopię umowy o pracę zawartej 11 sierpnia 2015 r. oraz kserokopię umowy o pracę zawartej 11 maja 2015 r.
W następstwie złożenia wniosku organ ponownie ustalił z Pocztą Polską wysokość istniejących należności. Pismem z 7 sierpnia 2019 r. ponownie wezwał Skarżącą do uzupełnienia wniosku o dowody potwierdzające, że w Jej przypadku występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z [...] marca 2020 r. nr jw. KRRiT utrzymała w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność i prawidłowość zarówno pod względem faktycznym, jak i prawnym. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił przepisy prawa, które legły u podstaw podjętej decyzji oraz podkreślił, że umorzenie zaległości z tytułu abonamentu jest nadzwyczajnym instrumentem oznaczającym rezygnację z daniny publicznej, wobec czego okoliczności uzasadniające jej zastosowanie winny mieć charakter nadzwyczajny. W rozpoznawanej sprawie Wnioskodawczyni nie złożyła dokumentów, z których wynikałaby Jej szczególna sytuacja życiowa, trudna sytuacja finansowa lub inne wyjątkowe okoliczności, uprawniające do przyznania ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu abonamentu.
W ocenie organu powołane przez Wnioskodawczynię okoliczności nie mają waloru szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, nie spełniają tym samym przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.
W skardze do Sądu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego tj.:
- 1. art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej "k.p.a.") w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie w sposób właściwy postępowania dowodowego, a tym samym naruszenie zasady prawdy materialnej, poprzez:
- - zignorowanie zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy z 12 stycznia 2017 r., z którego wynikało, iż Skarżąca była osobą bezrobotną od 3 kwietnia 2003 r. do 10 sierpnia 2015 r.,
- - zignorowanie faktu, iż Skarżącej decyzją umorzono należności za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2015 r.,
- - pominięcie faktu, iż Skarżąca wyrejestrowała odbiornik, a wskazana kwota jest nienależna (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 października 2017 r. sygn. akt: ISA/Go 341/17).
- 2. art.10 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez jego niezastosowanie i niedokonanie zmiany zaskarżonej decyzji poprzez umorzenie wskazanych we wniosku należności.
W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o oddalenie skargi oraz podtrzymała w całości swoje stanowisko i argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Z uwagi na objęcie Warszawy strefą czerwoną z tytułu panującej pandemii i wydanie zarządzeń przez Prezesa NSA nr 39 z dnia 16 października 2020 r. i Prezesa WSA z dnia 16 października 20 r. nr 21 o odwołaniu rozpraw i kontynuowaniu działalności orzeczniczej w trybie posiedzeń niejawnych, sprawę przekazano do rozpoznania w trybie niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020 r., poz. 374). Przepis ten stanowi, że przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że przedmiotem sprawy jest odmowa umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych.
Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznej oceny decyzji Sąd wyjaśnia, że kwestia istnienia oraz wysokości zadłużenia nie może być przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny kompetentny jest jedynie do oceny pod względem legalności zaskarżonej decyzji, tj. decyzji wydanej w przedmiocie odmowy umorzenia należności. Nie ma natomiast podstaw prawnych do oceny, czy Skarżąca jest istotnie zalega z zapłatą należności. Innymi słowy w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności nie dokonuje się kontroli decyzji pod względem sprawdzenia czy Skarżąca była zobowiązana do ponoszenia opłat abonamentowych, czy też nie. Kwestie istnienia bądź nie istnienia zaległości wymykają się z pod kontroli sądu w tym postępowaniu i mogą być przedmiotem odrębnego postępowania, np. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
Zatem w postępowaniu w przedmiocie wniosku o umorzenie należności nie bada się istnienia oraz wysokości zadłużenia, gdyż umorzyć można jedynie należności, które istniejącą. Sąd zauważa również, że złożenie przez Skarżącą wniosku o umorzenie należności winno nastąpić dopiero wówczas, gdy zgadza się on z kwotą zadłużenia, a jedynie z różnych względów wnosi o zastosowanie ulgi. Tym samym podnoszona przez stronę kwestia istnienia zadłużenia i jego wysokości (wyrejestrowanie odbiornika, pobieranie opłat w okresie, gdy strona była osobą bezrobotną) nie miała znaczenia w tym postepowaniu. Powyższe zarzuty nie mogą być skutecznie podnoszone w tym postępowaniu, gdyż wymykają się z pod kontroli sądu.
Na marginesie Sąd jedynie zauważa, odnosząc się do kwestii istnienia zaległości, że z art. 2 ust. 2 ustawy abonamentowej wynika, że posiadanie odbiornika stanowi domniemanie faktu jego używania, z kolei z posiadaniem i używaniem odbiornika ustawa o opłatach abonamentowych wiąże obowiązek jego rejestracji (art. 5 ust.
1) oraz uiszczania opłat abonamentowych (art. 2 ust. 1), a dla nakazania rejestracji i ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych wystarczające jest domniemanie posiadania radioodbiorników (wyrok NSA z 12 kwietnia 2017 r., II GSK 2138/15, LEX nr 2316099). Zatem zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obowiązującej ustawy abonamentowej obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekucji w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Niedokonanie skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiornika RTV i nieuregulowanie zaległości z tytułu nieopłaconego abonamentu uzasadnia podjęcie czynności egzekucyjnych zmierzających do przymusowego ich ściągnięcia. Jeśli zatem fakt zarejestrowania odbiornika został w sprawie ustalony, to aby skutecznie podważyć ciążący obowiązek uiszczania abonamentu, należy wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika, przy czym to na zobowiązanym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych.
Zatem obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego zgłoszenie wyrejestrowania lub do dnia miesiąca, w którym dopełniono formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Tym samym uznać należy, że to Skarżąca zobowiązana była do wykazania faktu skutecznego wyrejestrowania odbiornika, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Strona nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika, a z informacji uzyskanej przez KRRiT od Poczty Polskiej S.A. z 5 lipca 2019 r. wynika, że przedmiotowej czynności nie dokonano.
Samo wskazywanie przez Skarżącą na wyrejestrowanie odbiornika, bez wskazania konkretnego dowodu potwierdzającego ten fakt nie może świadczyć o dopełnieniu formalności, co do skutecznego wyrejestrowania odbiornika, a w konsekwencji o nieistnieniu obowiązku uiszczania opłat abonamentowych w spornym okresie. Ponadto sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej sam przez się nie jest podstawą do zaprzestania wnoszenia opłat za używanie odbiorników rtv. Zwolnienie z opłat abonamentowych, nie odbywa się z mocy prawa, lecz zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy abonamentowej, wymaga przedłożenia przez abonenta w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Zwolnienie z opłat nie może być dokonane z urzędu przez Pocztę Polską S.A., bez wymaganego wyżej wskazanym przepisem udziału abonenta.
Co więcej z informacji pochodzącej od Skarżącej wynika, że Strona była osobą bezrobotną w okresie od dnia 3 kwietnia 2003 r. do dnia 10 sierpnia 2015 r., a więc nie w okresie za który skarżąca złożyła wniosek o umorzenie należności (wrzesień 2015 – marzec 2017 r.). Tym samym zarzut "zignorowartia" przez KRRiT tego faktu jest zupełnie niezasadny. Zgodnie bowiem z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez: 1) złożenie w placówce pocztowej operatora wyznaczonego zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika;
- 2) przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Podkreślenia także wymaga w kwestii istnienia zaległości lub braku istnienia zaległości, że w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych KRRiT opiera się na informacjach przekazywanych przez Pocztę Polską S.A., jako podmiotu odpowiedzialnego za kontrolę uiszczania opłat abonamentowych. Poza kognicją KRRiT pozostają natomiast zagadnienia związane z wymagalnością, wysokością zobowiązania z tytułu abonamentu, sposobem naliczania opłat oraz osobą zobowiązanego. W tym bowiem zakresie KRRiT jest związana danymi uzyskanymi od wierzyciela, tj. Poczty Polskiej S.A. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczta Polska S.A.
W myśl natomiast art. 7 ust. 5 tej ustawy, uprawnionymi do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej m.in. obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej są kierownicy jednostek operatora wyznaczonego. KRRiT nie została wyposażona w instrumenty prawne umożliwiające weryfikację podstaw nałożenia obowiązku w zakresie opłat abonamentowych. Zarzuty odnoszące się do nieistnienia obowiązku strona skarżąca będzie mogła podnosić w postępowaniu egzekucyjnym w wypadku wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego. Wobec tego ponownie Sąd stwierdza, że zarzuty dotyczące nieistnienia po stronie Skarżącej zaległości z tytułu opłat abonamentowych nie mogą zasługiwać na uwzględnienie w postępowaniu z wniosku o umorzenie tychże zaległości.
Przechodząc do meritum sprawy należy wyjaśnić, że problematykę umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych reguluje ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
Wobec żądania Skarżącej umorzenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika wraz z odsetkami zastosowanie w sprawie miał art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z treścią tego przepisu KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe.
Sąd wyjaśnia, że KRRiT bada wyłącznie, czy w wypadku wnioskodawcy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Jak wynika z akt administracyjnych organ dwukrotnie wzywał Wnioskodawczynię do przedstawienia materiału dowodowego, w tym konkretnych dokumentów wskazanych w wezwaniu, jak również innych dokumentów potwierdzających, że w przypadku Strony występują szczególne względy społeczne lub przypadki losowe umożliwiające zastosowanie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Skarżąca nie przedstawiła żądanych dokumentów. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że to wnioskodawca chcący skorzystać z ulgi w postaci umorzenia zaległości ma obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organom swoją rzeczywistą sytuację życiową i materialną, we wszystkich istotnych aspektach.
Za słuszne zatem należy uznać stanowisko organu, zgodnie z którym w przypadku Strony brak było podstawy do zastosowania art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, bowiem nie zostało ustalone istnienie w sprawie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych uzasadniających umorzenie opłaty. W przypadku żądania umorzenia należności o charakterze pieniężnym zawsze bada się sytuację finansową Strony. Dopiero rzetelne jej ustalenie i odniesienie do ogółu sytuacji życiowej Strony pozwoliłoby na ocenę, czy za umorzeniem obciążających Stronę zaległości przemawiają szczególne względy społeczne lub przypadki losowe.
Odnośnie zarzutu pominięcia w postępowaniu dowodowym zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy z 12 stycznia 2017 r. dotyczącego zarejestrowania Strony jako osoby bezrobotnej w okresie od 3 kwietnia 2003 r. do 10 sierpnia 2015 r. należy dodatkowo wskazać, iż zarzut ten jest bezpodstawny. Powyższy dokument uzasadniał wydanie decyzji nr [...] z [...] listopada 2017 r., na podstawie której Stronie umorzono zaległości za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2015 r. Nie może on jednak stanowić podstawy do umorzenia zaległości za okres od 1 września 2015 r. do 31 marca 2017 r. Tym bardziej, że sama Skarżąca, zgodnie z tym co zostało już podane wyżej wskazuje, że bezrobotną była w okresie od 3 kwietnia 2003 r. do 10 sierpnia 2015 r. A więc okoliczność umorzenia przez KRRiT ww. decyzją zaległości za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 sierpnia 2015 r. w żaden sposób nie obliguje organu do wydania w nowym postępowaniu decyzji umarzającej zaległość za okres od 1 września 2015 r. do 31 marca 2017 r.
Zasadnie zatem KRRiT nie uznała wniosku Strony jako zasługującego na uwzględnienie zwłaszcza, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych umorzenie lub rozłożenie na raty zaległości w płatności opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, odsetek za zwłokę w ich uiszczaniu jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu KRRiT, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Jak już powyżej wspomniano, okoliczności wskazane w omawianym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić sam wnioskodawca.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo ocenił całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyjaśnił wszystkie wzięte pod uwagę okoliczności stanu faktycznego. Zrealizował zatem prawidłowo zasadę praworządności, bowiem podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). KRRiT w sposób wyczerpujący rozpatrzyła cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, który to materiał był wystarczający do załatwienia sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) Dokonane ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co stanowi o wypełnieniu przez organ administracji treści art. 107 § 3 k.p.a.
Na marginesie już tylko wskazać należy, że sąd dokonywał oceny decyzji w dacie jej wydania i każda zmiana okoliczności faktycznych może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie należności, bowiem odmowa umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o umorzenie należności tak długo, jak długo zaległość ta istnieje.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.