Uzasadnienie
We wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 20 marca 2017 r., po uzupełnieniu braków formalnych) skarżący R.S. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi spodziewanych zysków, lecz generuje wysokie koszty. Ponadto z uwagi na urlop macierzyński małżonki skarżący ponosił koszty utrzymania czteroosobowej rodziny, w tym dwojga dzieci - syna w wieku szkolnym oraz rocznej córki, która urodziła się z wadą serca.
Jako jedyny składnik majątku rodziny skarżący podał oszczędności w kwocie 9.000 zł. Natomiast jako źródła utrzymania rodziny wskazał dochody osiągane przez niego i jego małżonkę z tytułu prowadzonych przez każdego z nich działalności gospodarczych w łącznej wysokości 7.000 zł netto (w tym skarżący – 3.000 zł, a jego żona – 4.000 zł). Z kolei do miesięcznych wydatków zaliczył: ratę pożyczki gotówkowej – 700 zł, leasing na samochody – 1.500 zł, koszty prowadzonej działalności gospodarczej (zatrudnienie pracowników, czynsze dzierżawne, obsługa prawna, biuro rachunkowe itp.) – ok. 220.000 zł.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, w wykonaniu zarządzenia starszego referendarza sądowego, pismem Sądu z 22 marca 2017 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 14 dni poprzez przedstawienie następujących dokumentów:
- a) zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za 2015 rok oraz - o ile zostały złożone - za 2016 rok,
- b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego i jego żonę w roku 2016 oraz w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r. z tytułu prowadzonej przez nich działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania),
- c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- d) dokumentów potwierdzających podane w rubryce nr 11 formularza PPF informacje o udzielonej pożyczce i leasingu oraz miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów, harmonogramy spłaty rat),
- e) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń.
Jednocześnie wezwano skarżącego do wskazania w ww. terminie:
- a) wartości szacunkowej samochodów, których on lub jego żona są leasingobiorcami,
- b) gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżący zamieszkuje wraz z rodziną.
Powyższe wezwanie doręczono osobiście skarżącemu w dniu 10 kwietnia 2017 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta nr 35 akt sądowych sprawy) i dotychczas nie zostało ono wykonane.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów i informacji, nie można stwierdzić, iż R. S. nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.