Uzasadnienie
W dniu... kwietnia 2009 r. D. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009.
W dniu... lutego 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję Nr... o przyznaniu wnioskodawcy płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2009 w łącznej wysokości... zł, w tym: z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości... zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych w wysokości... zł, a także uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) w wysokości... zł. Płatności przyznane przedmiotową decyzją zostały w dniu... kwietnia 2010 r. przekazane na rachunek bankowy wskazany przez stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W dniu 18 czerwca 2010 r. w gospodarstwie rolnym producenta przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie zrealizowania działań naprawczych przez rolników, u których stwierdzono nieprzestrzeganie norm i wymogów wzajemnej zgodności i odstąpiono od nałożenia sankcji (100 Euro).
W dniu... sierpnia 2010 r. w ramach postępowania administracyjnego w gospodarstwie rolnika przeprowadzono czynności kontrolne w zakresie kwalifikowalności powierzchni, w wyniku której stwierdzono między innymi, że działka rolna R i R1 zadeklarowana na działce ewidencyjnej nr... w województwie..., w powiecie... gm.... obręb...... jest działką leśną.
W związku z ujawnieniem nowych okoliczności w sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem nr... z dnia... lipca 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją nr... z dnia... lutego 2010 r. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych.
Decyzją z... września 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. uchylił decyzję własną z dnia... lutego 2010 r., przyznał stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2009 r. w wysokości... zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Od powyższej decyzji strona nie wniosła odwołania.
Zawiadomieniem Nr... z dnia... grudnia 2011 r. strona została poinformowana przez Prezesa ARiMR o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. Decyzją Nr... z dnia... stycznia 2012 r. Prezes ARiMR ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich w wysokości... zł.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Prezes ARiMR decyzją z dnia.... marca 2012 r. Nr... utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu streścił przebieg dotychczasowego postępowania. Wskazał, iż kwota płatności przekazana na rachunek strony na mocy pierwotnej decyzji Kierownika Biura Powiatowego stanowi płatności pobrane nienależnie.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 40 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o płatnościach, w myśl którego Prezes ARiMR odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie obranych płatności obszarowych, płatności cukrowej lub płatności od pomidorów, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, w przypadku gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu euro w rolnictwie i zmieniającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006 r., str. 52, z późn. zm.), który stanowi, że terminem operacyjnym dla kursu wymiany jest data określona w art. 45 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz. Urz.
UE L 209: 11.08.2005 r., str. 1, z późn. zm.), zgodnie z którym państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu wymiany walut ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Natomiast kurs wymiany euro na dzień 30 września 2009 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 236/2, wynosi 4,2295 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 422,95 zł.
Odnosząc się do zarzutów środka odwoławczego Prezes ARiMR wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności. Ponadto wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych znał zasady dotyczące przyznawania płatności do gruntów rolnych. W złożonym wniosku zobowiązał się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się w niej uchylenia zaskarżonej decyzji. I decyzji ją poprzedzającej i wniosła o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Skarżący zarzucił:
- - błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na treść decyzji, polegający na przyjęciu, iż Kierownik Biura nie przeprowadził kontroli w gospodarstwie rolnym strony, a jedynie wykorzystał w ramach prowadzonego postępowania wszystkie dowody zebrane w sprawie, w sytuacji gdy oczywistym a kwestionowanym przez Prezesa ARiMR faktem jest kontrola przeprowadzona w dniu... lipca 2009 r. na gruntach strony bez jej udziału przez inspektorów terenowych: M. R. i M.C. – działających na mocy zlecenia wykonawcy kontroli Biuro urządzania Lasu i Geodezji Leśnej w Warszawie Oddział w L. – Nr zlecenia... Efektem powyższego był raport z czynności kontrolnych, wobec czego nieprawdą jest, ze kontrola została przeprowadzona w dniu...sierpnia 2010 r.
- - obrazę art. 73 ust. 4 Rozporządzenia Komisji WE Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) Nr 1782/2003 i 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 poprzez niezastosowanie tego przepisu do sytuacji w niniejszej sprawie, w związku z błędem Kierownika ARiMR i przedawnieniem obowiązku zwrotu płatności.
W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.
Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Rozpatrując sprawę w powyższych granicach należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 ze zm.) Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnej, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
- 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;
- 2) krajowych, przeznaczonych na:
- a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
- b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjne.
Płatności bezpośrednie za rok 2007 przyznane stronie pochodzą ze środków z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej, a z tytułu Uzupełniającej Płatności Obszarowej – z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na finansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy.
Płatność nienależna jest to płatność przyznana niezgodnie z przepisami unijnymi i wbrew warunkom przewidzianymi dla danej płatności. Ponieważ przepisy nie definiują płatności nienależnej, jej znaczenia należy poszukiwać w ustaleniu warunków do płatności należnej. Ustalenie, że dokonano wypłaty z uchybieniem któregokolwiek z warunków, będzie oznaczało nieprawidłowe wydatkowanie kwot pomocy, których zwrotu jako płatności nienależnej należy dochodzić w oparciu o przyjęte przez dane państwo procedury.
W sprawie niniejszej należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, iż płatności dokonano na podstawie decyzji, która następnie w wyniku wznowienia postępowania została uchylona. Wobec powyższego z chwilą, gdy decyzja uchylająca stała się ostateczna, płatności bezpośrednie wypłacone rolnikowi z tego tytułu na podstawie uchylonej decyzji stały się płatnościami nienależnymi w rozumieniu wyżej powołanych przepisów.
Należy wskazać, że w sprawie niniejszej nie ma zastosowania żadna z przesłanek wyłączających możliwość dochodzenia nienależnie pobranych płatności przewidzianych w art. 73 ust. 4 i 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE z 30 kwietnia 2004 r.). Zgodnie z ust. 4 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Zgodnie zaś z ust. 5 obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat.
Krótsze okresy przedawnienia nie mogą zostać zastosowane, gdyż w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby działał w dobrej wierze lub że nienależna płatność została przyznana na skutek błędu organu. W tym zakresie Sąd podziela szczegółowe rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.