Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania F. sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od opłat sądowych w całości.
W ustawowym siedmiodniowym terminie Spółka złożyła sprzeciw od tego orzeczenia, wnosząc o jego zmianę i częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazała, że od dwóch lat w swoich sprawozdaniach wykazuje znaczne straty finansowe, w roku 2013 strata spółki wyniosła [...] zł, zaś w roku 2014 – [...] zł, tak więc stan ten ma charakter trwały i pogłębia się. Zdaniem Skarżącej, ocena skali prowadzonej przez nią działalności oraz uzyskiwanego przychodu dokonana przez referendarza sądowego nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Przychód jest bowiem kategorią bilansową i nie oddaje rzeczywistej sytuacji materialnej, gdyż lata obrotowe 2013 i 2014 Spółka zamknęła ze znacznymi stratami. Skarżąca wskazała również, że posiadany przez nią majątek ruchomy to głównie urządzenia do gry, które są trudno zbywalne.
Ponadto zajęty został jedyny jej rachunek bankowy, co w istocie może oznaczać zaprzestanie prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej. Obecnie łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia jej kar pieniężnych wynosi ponad [...] zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to blisko [...] zł. Wobec powyższego, uiszczenie przez nią wpisu sądowego od skargi oznaczać będzie de facto zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając sprzeciw, Sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a.).
Ustanawiając przesłankę udzielenia osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym, ustawodawca wskazał w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Ponadto, prawodawca przesądził, iż przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od tej zasady przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.
Zdaniem Sądu, oceniając możliwości płatnicze Spółki referendarz sądowy prawidłowo uznał, że są one wystarczające do poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Przed WSA w Warszawie toczy się obecnie 57 spraw ze skarg na decyzje o nałożeniu na Skarżącą kar pieniężnych. We wszystkich sprawach Spółka wniosła o przyznanie jej prawa pomocy, więc rozpoznając wniosek, zarówno referendarz sądowy, jak i Sąd może oprzeć się na dokumentacji znanej mu z urzędu, a znajdującej się w aktach sądowych innej sprawy. Należy wskazać, że o kondycji finansowej Spółki decyduje wiele elementów. Podstawowym jest dochód, który Spółka uzyskuje z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Nie oznacza to jednak, że w razie poniesienia straty, zasadnym jest automatyczne przyznanie jej wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje bowiem wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, lecz nie jest równoznaczne z brakiem środków finansowych.
Strata nie oznacza więc utraty płynności finansowej. Spółka wykazała wprawdzie taką stratę za 2013 r. i 2014 r. (odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł), jednak zdaniem Sądu przedwczesne jest w takiej sytuacji twierdzenie o trwałości takiego stanu rzeczy. Dla oceny kondycji finansowej Spółki istotne znaczenie, co sama przyznaje w sprzeciwie (twierdząc, że jest jednym z elementów obrazujących kondycję podmiotów gospodarczych), ma także uzyskiwany przychód. Tymczasem, według rachunku zysków i strat sporządzonego na dzień 31 grudnia 2014 r., przychód netto Skarżącej ze sprzedaży za rok 2014 sięgnął kwoty [...] zł. Ważne są także w tym kontekście dane takie jak wysokość kapitału zakładowego czy wartość środków trwałych. Te ostatnie mają wymierną wartość i mogą być źródłem konkretnych środków finansowych, a zatem są środkami, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
W przypadku Spółki wymienione wyżej pozycje wynoszą odpowiednio: [...] zł oraz [...] zł. Wysokość każdej z osobna przewyższa (w tym drugim przypadku wielokrotnie) wartość wpisu w niniejszej sprawie, jak też wartość wszystkich wpisów, do których uiszczenia zobowiązana jest Spółka, przekraczającą zgodnie z jej twierdzeniem kwotę [...] zł (w przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi [...] zł). W takiej sytuacji brak argumentów, by przerzucić na innych obywateli ciężar ponoszenia opłat sądowych, zwłaszcza w kontekście twierdzenia Spółki, że część urządzeń do gry zostało zatrzymanych przez organy celne.
Odnosząc się do zarzutu Spółki zmarginalizowania przez referendarza sądowego faktu zajęcia jej jedynego rachunku bankowego należy podnieść, że sama tego rodzaju okoliczność nie może wprost skutkować koniecznością przychylenia się do jej żądania. Pomimo strat odnotowywanych w latach 2013 – 2014 Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym; nie został w stosunku do niej złożony wniosek o ogłoszenie upadłości ani też nie wszczęto wobec niej postępowania naprawczego.
Podkreślenia wymaga, iż w działalności gospodarczej występują różnego rodzaju zobowiązania, które związane są z wydatkami finansowymi. Należą do nich opłaty sądowe. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego /dalej: "NSA"/ z dnia 18 stycznia 2008 r., sygn. akt I OZ 809/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego wniosku jest też szczególna instytucja przewidziana w art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.), a mianowicie umożliwiająca zobowiązanie wspólników do dopłat. Dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak np. postanowienie NSA z dnia 20.02.2014 r. II FZ 146/14, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy Spółka zaznaczyła, że jedyny jej wspólnik wykluczył możliwość jej dokapitalizowania.
W ocenie Sądu, powyższe świadczyć może tylko o braku podjęcia przez stronę należytej aktywności w celu samodzielnego sfinansowania kosztów swojego udziału w postępowaniu i nie może przemawiać na jej korzyść. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym.
Dodatkowo Sądowi wiadome jest z urzędu, że w innych zawisłych sprawach, w których Spółce odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych, Skarżąca ostatecznie uiściła wpisy sądowe (np. sprawy o sygn. akt: V SA/Wa 1692/15, V SA/Wa 2542/15, V SA/Wa 2543/15, V SA/Wa 3793/15, V SA/Wa 4226/15). Świadczy to jednoznacznie, iż Spółka posiada środki na opłacenie kosztów sądowych.
W świetle ciągłej aktywności gospodarczej Spółki, wysokości jej kapitału zakładowego, skali jej przychodu, jak i wartości posiadanych przez nią środków trwałych, udzielenie jej wsparcia przez Skarb Państwa oznaczałoby swoistego rodzaju uprzywilejowanie jej.
Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez Skarżącą sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, iż zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia starszego referendarza sądowego o odmowie zwolnienia Spółki od opłat sądowych w całości.
Mając na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.