Uzasadnienie
Przedmiotem skargi z dnia 10 grudnia 2009 r. wniesionej przez I.L. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. nr [...] z dnia [...] października 2009 r. o uchyleniu decyzji w całości oraz odmowie przyznania płatności bezpośrednich.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 12 kwietnia 2007 r. I.L. złożył w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w L. wniosek m.in. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej (Dz.U. z 2007 r. nr 35 poz. 217 ze zm.). W ramach jednolitej płatności obszarowej zgłoszona została powierzchnia 11.01 ha.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. rozpoznając wniosek z dnia 12 kwietnia 2007 r. przyznał I.L. płatność do gruntów rolnych na rok 2007 tytułem jednolitej płatności obszarowej w wysokości 3.319,96 zł.
Pismem z dnia 10 marca 2008 r. I.L. powiadomił, iż w dniu 9 lipca 2007 r. zbył gospodarstwo rolne na rzecz J. i M. P. Zobowiązał się przy tym do dobrowolnego zwrotu pobranych płatności. Do pisma dołączono akt notarialny Repertorium [...] potwierdzający okoliczność zbycia nieruchomości rolnej objętej wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2007 r.
Odpowiadając na wezwanie organu administracyjnego do złożenia wyjaśnień w piśmie z dnia 19 czerwca 2009 r. I.L. wskazał, iż sprzedał gospodarstwo rolne, ponieważ nie mógł samodzielnie nadal prowadzić działalności rolniczej. Wyjaśnił, iż zawarł porozumienie ustne z kupującym J.P. na mocy którego, kupujący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej i wywiązywania się z podjętych przez sprzedającego zobowiązań względem ARiMR.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2009 roku Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. w sprawie przyznania płatności obszarowych do gruntów rolnych na rok 2007.
Decyzją z dnia [...] października 2009 roku o nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. uchylił w całości ww. decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. oraz odmówił przyznania I.L. płatności do gruntów rolnych na rok 2007 tytułem jednolitej płatności obszarowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny I instancji stwierdził, iż I.L. w dniu wydania decyzji nr [...] nie był właścicielem zadeklarowanych do uzyskania płatności działek ewidencyjnych, jak również nie prowadził na nich od dnia 9 lipca 2007 r. działalności rolniczej.
Na skutek odwołania złożonego przez I.L., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracyjny II instancji przytoczył ustalony w sprawie stan faktyczny oraz treść przepisów prawa dotyczących przyznawania jednolitej płatności obszarowej. Wskazano, iż w kampanii na rok 2007 I. L. z dniem 9 lipca 2007 r. przestał spełniać warunki do uzyskania płatności bezpośrednich, gdyż przestał być faktycznym posiadaczem, a także użytkownikiem nieruchomości rolnych oznaczonych w ewidencji gruntów pod numerami [...] oraz [...].
W dniu 10 grudnia 2009 r. I.L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu skargi I.L. podniósł, iż przyznane mu pierwotnie płatności były mu należne, gdyż w tym okresie prowadził działalność gospodarczą i był właścicielem gospodarstwa rolnego. Wskazał także, iż zgodnie z umową zawartą w akcie notarialnym dołączonym do akt sprawy, kupujący przedmiotową nieruchomość rolną zostali poinformowani o pobranych dopłatach i zobowiązali się przy tym do kontynuowania działalności rolniczej. Wyjaśnił, iż nie mógł prowadzić gospodarstwa rolnego ze względu na podeszły wiek, dlatego też zdecydował się sprzedać gospodarstwo rolne o czym poinformował organ administracyjny.
W odpowiedzi, na ww. skargę Dyrektor ARiMR podtrzymał w całości argumentację prezentowaną przez organy administracyjne orzekające w przedmiotowej sprawie oraz odniósł się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo też przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest częściowo błędne.
W sprawach dotyczących płatności bezpośrednich, przyznawanych w systemie rocznym, na wniosek składany w terminie określonym ustawą (od 15 marca do 15 maja) pojawiła się kwestia ustalenia cezury czasowej, stanowiącej podstawę oceny spełnienia przez wnioskodawcą wymagania posiadania gospodarstwa rolnego (gruntu rolnego). Poprzednio obowiązująca ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz.U. z 2004 r. Nr 6 poz. 40 ze zm.) tej materii nie regulowała. Niemniej jednak kierując się tym, że płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego i wypłacane w terminie od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek do dnia 30 czerwca następnego roku (art 28 ust 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003), a zatem z "dołu" należało przyjmować, że stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatność.
Oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym przed wydaniem decyzji przez organ w sprawie (tak NSA w wyroku z dnia 19 grudnia 2008 r. II GSK 559/08).
W myśl art. 7 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w brzmieniu obowiązującym w 2007 r.. rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003, jeżeli:
- 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia nr 1973/2004;
- 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
- 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
W omawianym stanie prawnym w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustawodawca nie określił wprost konkretnego dnia, w którym powstaje prawo do płatności (oczywiście po spełnieniu pozostałych warunków określonych w art. 7), jednakże datę tę można wyprowadzić z jego treści. Z zestawienia wymagań określonych w powyższym przepisie wynika, że stan posiadania na dzień 31 maja decyduje o wysokości płatności, nie zaś o samym prawie do płatności. Wnioskodawcy należy się bowiem płatność, gdy cały rok utrzymywał grunty rolne zgodnie z normami, a więc cały rok grunty te były w jego posiadaniu. I w tym przypadku uzależnianie prawa do płatności od posiadania gruntów w dacie wydania decyzji o płatnościach jest nieuprawnione i nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach prawa. Równocześnie należy jeszcze raz podkreślić, iż datę 31 maja należy czytać łącznie z wymaganiem utrzymywania gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, do czego może zobowiązać się jedynie osoba, która gruntami tymi faktycznie włada.
Wobec tego, że I.L. sprzedał gospodarstwo rolne w dniu 9 lipca 2007 r., a więc przed końcem roku kalendarzowego, za który wystąpił o przyznanie płatności bezpośrednich, to płatności te nie powinny mu być przyznane. Ponieważ o sprzedaży poinformował ARiMR dopiero po wydaniu decyzji w tym przedmiocie, organ miał podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a w wyniku przeprowadzonego postępowania po wznowieniu - do wydania decyzji o odmowie przyznania płatności za rok 2007.
Nie można uwzględnić zarzutu skarżącego, iż ustnie umówił się z nabywcą, że płatności za rok 2007r. należą się jeszcze sprzedającemu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wyrażano pogląd o administracyjnoprawnym, a nie cywilnym charakterze prawa do płatności. Prawo do dopłat jest przyznawane decyzją administracyjną organu administracji publicznej. Istotą takiego aktu jest jednostronne, władcze określenie praw i obowiązków zindywidualizowanego podmiotu, w konkretnej sytuacji faktycznej i na podstawie konkretnego stanu prawnego. Organ decyduje o przyznaniu określonych uprawnień konkretnemu podmiotowi i organ jest dysponentem tego rozstrzygnięcia. Uprawnienia i obowiązki wynikające ze stosunku publicznoprawnego nie mogą być zatem, w odróżnieniu od uprawnień i obowiązków wynikających ze stosunków cywilnych, przeniesione na inny podmiot bez udziału organu. W realiach tej sprawy oznacza, że prawo do dopłat nie mogło być przedmiotem umowy między zbywcą a nabywcą gospodarstwa.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, pomimo częściowo błędnego uzasadnienia, jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach przyznanego prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a.