Uzasadnienie
Po rozpatrzeniu odwołania B. J. od decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku o odmowie zmiany i o uchyleniu decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. o rozłożeniu na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia podkreślono m.in., że:
Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 roku Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozstrzygnął dwie sprawy: sprawę dotyczącą zmiany w trybie 155 Kpa decyzji ostatecznej Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. rozkładającą na raty B. J. spłatę należności, ustalonej w odrębnym postępowaniu decyzją Prezesa ARiMR z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] oraz sprawę dotyczącą uchylenia decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2008 r.
Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że wspomnianą decyzją z dnia [...] marca 2008 r. B. J. został zobowiązany do spłaty należności na warunkach w niej określonych. W związku z faktem, że Strona odstąpiła od realizacji spłaty zadłużenia, należało stosownie do art. 162 § 2 Kpa uchylić powyższą decyzję.
W dniu [...].12.2009 r. wpłynęło odwołanie B. J. od decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] grudnia 2009 roku. W odwołaniu Strona podnosi, że z uwagi na pogarszający się stan zdrowia oraz trudną sytuację finansową nie była w stanie spłacać dalszych rat. Ponadto wnosi o ponowne rozpatrzenie sprawy, która została rozstrzygnięta prawomocnym orzeczeniem sądowym.
Zdaniem organu odwoławczego decyzję organu I instancji, uchylającą decyzje ostateczną nr [...] z dnia [...] marca 2008 r., należy uznać za słuszną. Stosownie bowiem do art. 162 § 2 Kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, uchyla decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie.
Prezes ARiMR po rozpatrzeniu wniosku Pana B. J. z dnia 11 lutego 2008 r., decyzją z dnia [...] marca 2008 r. rozłożył wyżej wymienionemu spłatę należności przypadającej ARiMR na 24 raty, określając jednocześnie dokładne terminy i kwoty spłaty poszczególnych rat, na które składały się kwoty należności głównej i odsetek.
Podkreślono, że w sprawie bezspornym jest, że Strona spłaciła tylko dwie z 24 rat w kwocie co prawda przewyższającej wysokość pierwszej raty, ale po upływie terminu. Następnie zaprzestała w ogóle dokonywania spłat.
Spełnione zostały zatem warunki do uchylenia decyzji Prezesa ARiMR z dnia [...] marca 2008 r. w oparciu o powoływany przepis art. 162 § 2 Kpa.
W konsekwencji nie ma również możliwości zmiany w trybie 155 Kpa decyzji Prezesa ARiMR nr [...] z dnia [...] marca 2008 r., ponieważ Strona nie dopełniła warunków określonych w decyzji z dnia [...].03.2008 r. i odstąpiła od spłacania zadłużenia.
Skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł B. J., zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 i 80 Kpa przez brak dokonania wszechstronnej oceny okoliczności sprawy i pominięcie całokształtu materiału dowodowego.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji
- 2) umorzenie odsetek od obciążającej go kwoty 9607,41 zł, której płatność rozłożono na raty na mocy decyzji z dnia [...] marca 2008 r. [...]
- 3) zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania sądowego
W uzasadnieniu skargi jej autor podkreślił, ze prosił o częściowe umorzenie spłaty zadłużenia oraz o umorzenie zaległych odsetek.
Podkreślił, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i że oboje żyją bardzo skromnie. Utrzymują się bowiem z rent przyznanych przez KRUS w kwotach odpowiednio 714,36 oraz 644,61 zł. Kwoty te w znacznej części przeznaczone są na pokrycie kosztów leczenia. Nadmienił również, że nie posiada żadnego majątku. Taki stan rzeczy uniemożliwia skarżącemu uiszczanie rat w kwotach po 500 zł miesięcznie. Być może jednak będzie w stanie płacić je w wysokości po 300 zł miesięcznie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd zważył, co następuje
Niezależnie od treści skargi oraz argumentów w niej przytoczonych, zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji podlegają uchyleniu.
W podstawie prawnej decyzji pierwszoinstancyjnej powołano art. 155 oraz art. 162 § 2 Kpa, odmawiając zmiany decyzji z dnia [...] marca 2008 r. Nr [...] oraz jednocześnie uchylając ją. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślił, iż decyzją wydaną w I instancji rozstrzygnięto w istocie dwie sprawy, a mianowicie sprawę dotyczącą zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 Kpa oraz sprawę dotyczącą uchylenia tej decyzji na podstawie art. 162 § 2 Kpa.
Pomijając fakt, iż oba ww. tryby mają charakter odrębny, zauważyć należy, iż oba organy nie omówiły przesłanek, które legły u podstaw braku możliwości zastosowania art. 155 Kpa. Mało tego, nie wskazano nawet, na jakiej podstawie postępowanie w oparciu o ww. przepis było prowadzone, a nawet czy było wszczęte. Nie wiadomo bowiem, czy było ono zainicjowane pismem skarżącego złożonym w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 162 § 2 Kpa, czy też pismem odrębnym. W uzasadnieniu decyzji organu I instancji jest wprawdzie mowa o piśmie z dnia 24 marca 2008 r., jednakże nie wiadomo, w jaki sposób pismo to zostało potraktowane, a zwłaszcza, czy spowodowało ono wszczęcie jakiegokolwiek postępowania.
Powyższe ma istotne znaczenie ze względu na treść art. 61 § 1, 3 i 4 oraz art. 62 Kpa. Pierwszy z nich stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu.
W przypadku wszczęcia postępowania na żądanie strony datą tegoż wszczęcia jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Poza tym o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron organ ma obowiązek zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie.
Drugi z kolei stanowi, że w sprawach, w których prawa i obowiązki stron wynikają z tego samego stanu faktycznego oraz z tej samej podstawy prawnej i w których właściwy jest ten sam organ administracji publicznej, można wszcząć i prowadzić jedno postępowanie dotyczące więcej niż jednej strony.
Rozpoznając sprawę ponownie organy wezmą pod uwagę powyższe uwarunkowania.
Niezależnie od tego, o czym była mowa powyżej, trzeba również pamiętać, że decyzja wydana na podstawie art. 155 Kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, a nie kwestii nowych.
Postępowanie prowadzone w oparciu o ww. przepis nie może bowiem zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem.
Poza tym podkreślenia wymaga również i to, że konstrukcja omawianego przepisu oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym (decyzja... może być... uchylona lub zmieniona). Owo uznanie oznacza pewną swobodę w podejmowaniu decyzji w określonym przedmiocie.. Negatywna ocena takiej decyzji musiałaby wiązać się z brakiem jej uzasadnienia (co miało miejsce w sprawie niniejszej) bądź też z uzasadnieniem, które w żaden sposób nie przystawałoby do realiów konkretnej sprawy.
Drugi z przywoływanych przez organ I instancji przepisów, a mianowicie art. 162 § 2 Kpa stanowi, że organ administracji publicznej uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie.
W piśmiennictwie podkreśla się, że przyjętą w ww. przepisie konstrukcję prawną określa się jako rodzaj zlecenia zamieszczonego w treści samej decyzji, przy czym omawiany przepis uzależnia możliwość uchylenia decyzji od niewykonania tegoż zlecenia (por. np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/01 209/09). Judykatura podkreśla jednocześnie, że gdy określone obowiązki wynikają z mocy samego prawa, to nie mają charakteru zlecenia, a ich niewykonanie nie może stanowić podstawy uchylenia decyzji na podstawie art. 162 § 2 Kpa (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II GSK 747/08).
Poza tym jeżeli przepis szczególny określa skutki niedopełnienia przez stronę czynności, które powinna była wykonać w określonym terminie, wówczas przepis art. 162 § 2 Kpa nie może mieć zastosowania.
W sprawie niniejszej obowiązki nałożone na skarżącego wynikały z decyzji z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], nie zaś z mocy prawa. To właśnie tą decyzją określono terminy płatności oraz wysokość rat, jakie skarżący winien uiścić na rzecz wierzyciela. Zatem w sytuacji, kiedy nie wywiązał się on z ciążących na nim obowiązków (wynikających z ww. decyzji) organ miał uzasadnioną podstawę faktyczną, aby zastosować ww. przepis.
Podstawą wyroku jest art. 145 § 1 pkt 1 lit e ppsa.