Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 17 maja 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 112/12

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi wniesionej przez T. R. jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2011r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2011r. orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się.

Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

W dniu [...].05.2007r. T. R. zawarła związek małżeński z obywatelem polskim D. R. Decyzją z [...].10.2007r. Wojewoda [...] orzekł o udzieleniu cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 53 ust. 1 pkt 6 ustawy o cudzoziemcach, z terminem ważności do dnia [...].10.2008r.

Następnie decyzją z [...].10.2008r. Wojewoda [...] ponownie udzielił T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 53 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy, z terminem ważności do dnia [...].10.2010r. W dniu [...].05.2009r. Wojewoda [...] został poinformowany przez [...] Oddział Straży Granicznej, iż związek małżeński cudzoziemki z D. R. został zawarty w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach. W związku z powyższym, w dniu [...].06.2009r. Wojewoda [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Cudzoziemka odebrała zawiadomienie o powyższym fakcie w dniu [...].06.2009r. Po wszczęciu postępowania o cofnięcie T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony Wojewoda [...] wystąpił do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w deklarowanym miejscu zamieszkania cudzoziemki i Jej męża.

Ponadto przesłuchano w charakterze świadków matkę męża R. R. i Jego siostrę - B. R. Decyzją z [...].01.2010r. Wojewoda [...] orzekł o cofnięciu T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 58 ust. 1 pkt 2 w związku art. 57 ust. 1 pkt 4 i 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach. Organ I instancji stwierdził, że w sprawie zaszły okoliczności wymienione w art. 57 ust. 1 pkt 4 i 6 lit. b ustawy o cudzoziemcach, tj. w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony T. R. zeznała nieprawdę co do zawarcia małżeństwa między nią a D. R. Po rozpatrzeniu odwołania, powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...].03.2010r. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zachodzi okoliczność z art. 58 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach.

Następnie wyrokiem z 26.10.2010r. (sygn. akt V SA/Wa 1357/10) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi na decyzję organu II instancji uchylił w/w decyzję z uwagi na niedopełnienie w toku postępowania odwoławczego obowiązku uwzględnienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej O., który przystąpił do sprawy na prawach strony.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, z uwagi na upływ terminu ważności udzielonego Stronie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...].03.2011r. uchylił decyzję Wojewody [...] z [...].01.2010r. orzekającą o cofnięciu Stronie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony i umorzył postępowanie I instancji.

W dniu [...].09.2010r. T. R. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się motywując go pozostawaniem w związku małżeńskim z obywatelem polskim, zamiarem podjęcia studiów w szkole wyższej, wykonywaniem pracy oraz zamiarem posiadania i wychowywania dzieci.

Decyzją z [...].12.2010r. organ I instancji odmówił udzielenia Zainteresowanej wnioskowanego zezwolenia stwierdzając, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach. Wojewoda [...] wydając w/w decyzję oparł się na rozstrzygnięciach, jakie zapadły w I i II instancji w sprawie cofnięcia T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi, na stwierdzenie, iż wskazany wyżej związek małżeński jest fikcyjny.

Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] marca 2011r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców orzekał o uchyleniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

W dniu [...] czerwca 2011r. Wojewoda [...] - stosownie do treści art. 66 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 oraz art. 71b ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. nr 234, poz. 1694 ze zm.) - wydał decyzję ponownie orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemce zezwolenia na osiedlenie się. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia stwierdził, że związek małżeński został zawarty dla pozoru, w celu obejścia przepisów ustawy o cudzoziemcach i zalegalizowania pobytu cudzoziemki w naszym kraju. Wskazano tu m. in. na wypowiedzi oraz zeznania matki i siostry oraz sąsiadki D. R. Organ I instancji podniósł przy tym, że małżonkowie nie zamieszkują wspólnie i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego.

Po rozpoznaniu odwołania, Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] października 2011r. utrzymał w mocy zaskarżoną przez wnioskodawczynię decyzję organu I instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia wskazano treść art. 66 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 64 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o cudzoziemcach w związku z art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.

Organ odwoławczy wskazał, że związek małżeński cudzoziemki z D. R. jest fikcją wykorzystywaną przez nią do uzyskania przedmiotowego zezwolenia. Wskazują na to zdaniem organu II instancji m. in. informacje oraz wypowiedzi siostry i matki, a także innych świadków powołanych w sprawie. Z dokonanych ustaleń, jak podkreślił Szef Urzędu wynika, że T. R. nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w M. wraz z mężem.

Organ odwoławczy nadmienił także, że deklarowany we wniosku zamiar podjęcia przez cudzoziemkę w Polsce pracy i studiów oraz zamiar posiadania dzieci nie stanowi samoistnej przesłanki do udzielenia skarżącej wnioskowanego zezwolenia.

Na powyższą decyzję wnioskodawczyni reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie spornej decyzji. Zarzucając przy tym:

1. - naruszenie przepisów prawa materialnego określonych treścią art. 58 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 57 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy z 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach, poprzez nieuzasadnione zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie, że skarżąca zawarła związek małżeński z obywatelem Polski dla pozoru,
2. - art. 10 i 75 Kpa poprzez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nieprzesłuchanie wszystkich istotnych dla sprawy świadków, niezawiadomienie strony o zamiarze zakończenia postępowania dowodowego oraz nie zamieszczenie w aktach sprawy adnotacji o powodach odstąpienia od tego obowiązku,
3. - art. 7, 8, 9. Kpa poprzez zaniechanie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oparcie rozstrzygnięcia na zeznaniach świadka anonimowego, który nigdy nie został przesłuchany w obecności strony postępowania, oparcie ustaleń faktycznych o zeznania "wymuszone" na stronie i jej małżonku wskutek niezgodnego z prawem straszenia ich konsekwencjami prawnymi oraz o zeznania osób, które odmówiły składania zeznań w sprawie.

Pełnomocnik skarżącej wskazał, że skutkiem ww. naruszeń całe postępowanie dowodowe uznać należy za prowadzone w sposób stronniczy, nierzetelny i z pogwałceniem elementarnych praw strony, uniemożliwiając tym samym wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i nie dając możliwości do prawnej jego oceny. Ponadto autor skargi wniósł o dopuszczenie dowodu z akt postępowania sądowego WSA w Warszawie w sprawie o sygn. akt: V SA/Wa 1357/10 na okoliczność zaleceń, jakie Sąd ten wydał organowi prowadzącemu postępowanie w zakresie postępowania dowodowego.

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania administracyjnego była odmowa udzielenia zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.

Zgodnie z art. 64 ust 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006r. nr 234 poz. 1694 ze zm.) zezwolenia na osiedlenie się udziela się cudzoziemcowi który pozostaje w związku małżeńskim zawartym z obywatelem polskim co najmniej 3 lata przed złożeniem wniosku i bezpośrednio przed złożeniem wniosku przebywał nieprzerwanie na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej co najmniej dwa lata na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, jeżeli podstawą ubiegania się o zezwolenie jest zawarcie związku małżeńskiego z obywatelem polskim, a związek małżeński został zawarty wyłącznie w celu obejścia przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony lub zezwolenia na osiedlenie się.

W zakresie oceny charakteru zawartego związku małżeńskiego przepisy dotyczące udzielania zezwolenia na osiedlenie się odwołują się do przepisów dotyczących zezwolenia na zamieszkanie (art. 64 ust 3 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie natomiast z jej art. 55 organ prowadzący postępowanie o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony ustala czy związek małżeński nie został zawarty w celu obejścia przez cudzoziemca przepisów o udzielaniu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Ma to miejsce wówczas, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że:

1. 1) jedno z małżonków przyjęło korzyść majątkową w zamian za wyrażenie zgody na zawarcie małżeństwa, o ile nie wynika to ze zwyczaju ugruntowanego w danym państwie lub grupie społecznej,
2. 2) małżonkowie nie wypełniają prawnych obowiązków wynikających z zawarcia małżeństwa,
3. 3) małżonkowie nie zamieszkują wspólnie,
4. 4) małżonkowie nie spotkali się nigdy przed zawarciem małżeństwa,
5. 5) małżonkowie nie mówią językiem zrozumiałym dla obojga,
6. 6) małżonkowie nie są zgodni co do dotyczących ich danych osobowych i pewnych stałych okoliczności które ich dotyczą,
7. 7) jedno z małżonków lub oboje małżonkowie w przeszłości zawierali już małżeństwo dla pozoru.

W tym miejscu należy podkreślić, że przytoczone wyżej przepisy nakazują badanie (w postępowaniu w przedmiocie zezwolenia na osiedlenie) okoliczności dotyczących tego czy związek małżeński cudzoziemki z obywatelem polskim nie został zawarty w celu obejścia prawa tym bardziej, że wniosek cudzoziemki na osiedlenie się opierał się właśnie na fakcie zawarcia związku małżeńskiego z Polakiem, chęci podjęcia pracy, nauki oraz w przyszłości posiadania dzieci.

Podkreślić należy, że dokonując ustalenia co do wspólnego zamieszkania i charakteru związku małżeńskiego cudzoziemki organy oparły się przede wszystkim na zeznaniach siostry oraz matki męża, a nadto na dowodach w postaci zeznań świadków (m.in. sąsiadki mieszkania wskazanego przez wnioskodawczynię jako wspólnie zajmowanego z mężem i jego matką). Oprócz tego wykorzystane zostały dowody z dokumentów w postaci wywiadu środowiskowego.

Analiza wszystkich w/w dowodów dokonana przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie budzi wątpliwości. Oparta jest bowiem na zasadach wywodzących się z logiki i doświadczenia życiowego.

Nie budzą zastrzeżeń także wnioski wysnute w oparciu o dokonane ustalenia. Zdaniem Sądu organy obu instancji miały uzasadnione podstawy aby uznać, że małżeństwo skarżącej z obywatelem polskim zostało zawarte w celu obejścia prawa, albowiem:

1. 1. Zeznania małżonków były rozbieżne co do spraw dotyczących życia codziennego, wzajemnych danych osobowych m.in. nieznajomość daty urodzenia małżonki, rozbieżności dotyczące przyjęcia weselnego.
2. 2. Informacje oraz wypowiedzi siostry i matki D. R. i jego sąsiadki - A. M., że skarżąca nie zamieszkuje pod adresem ul. [...] w M. wraz z mężem i jego matką.
3. 3. Matka męża stwierdziła, że syn nigdy nie zamieszkiwał z cudzoziemką w innym miejscu.
4. 4. Skarżąca miała nakłaniać R. R. (matkę męża) do zaświadczenia, że razem z mężem mieszkają u niej. Matka męża stwierdziła również, że małżeństwo syna z T. R. zostało zawarte tylko "na papierze".
5. 5. Matka męża wskazała ponadto, że cudzoziemka pracowała w klubie nocnym, który uważany jest za agencję towarzyską, a małżeństwo to miała zaaranżować właścicielka klubu.
6. 6. Siostra męża (B. R.) zeznała, że cudzoziemka jest dla niej osobą obcą, z którą nie utrzymuje żadnych kontaktów dodała, że brat zapewniał ją o fikcyjności małżeństwa ze skarżącą.
7. 7. Jeden ze świadków - A. M. stwierdziła, że skarżąca informowała ją o braku pożycia małżeńskiego z D. R., który jest odmiennej orientacji seksualnej.
8. 8. Sąsiadka męża skarżącej wskazała także, że relacje między małżonkami R. są bardzo złe, mąż skarżącej awanturował się, wyrzucał żonę z domu, a podczas pobytu skarżącej na B. wymienił zamki w drzwiach, żeby uniemożliwić żonie dostanie się do mieszkania.

Z powyższych względów zarzuty skargi dotyczące stronniczego i nierzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego uznać należy za bezzasadne, zaś twierdzenia zawarte w uzasadnieniu skargi, wskazujące na chęć przebywania skarżącej w tym samym mieszkaniu co małżonek, fakt jej zameldowania pod wskazanym wyżej adresem oraz - jak ujął to pełnomocnik w treści skargi "wnioskodawczyni zachowuje się jak żona p. R." to argumenty gołosłowne i przytoczone wyłącznie na użytek skargi.

Zdaniem Sądu ustalenia organów są jednoznaczne i znajdują oparcie w zgromadzonych dowodach. Podkreślenia wymaga również to, że zasada uwzględnienia słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa) nie może powodować naruszenia prawa materialnego w sprawach, w których ustawodawca wprowadził instytucję decyzji związanej. Do tego rodzaju spraw, w których przepisy prawa materialnego determinują treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej należy kontrolowana decyzja. Wynikająca z art. 7 kpa zasada, iż sprawę należy załatwić zgodnie z wnioskiem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny uwzględniając słuszny interes strony – doznaje tu zatem istotnego ograniczenia. Zastosowanie w/w zasady nie może bowiem prowadzić do naruszenia przepisów prawa materialnego. Zasada powyższa ma zastosowanie tylko w odniesieniu do decyzji opartych na zasadzie uznania administracyjnego podczas gdy w niniejszym postępowaniu o treści rozstrzygnięcia wprost rozstrzyga przepis prawa materialnego.

Sąd nie widzi także podstaw do uznania aby w toku przeprowadzonych czynności przez organy administracji doszło do naruszenia zasad określonych w art. 8 lub 9 k.p.a. Zatem prawidłowo organy przeprowadziły dowody w sprawie i dokonały merytorycznej oceny treści złożonych zeznań. Ocena tych zeznań dokonana jest też w kontekście innych dowodów.

Powyższe fakty układają się w jedną całości i świadczą o tym, że małżeństwo cudzoziemki z obywatelem Polski zostało zawarte w celu uzyskania zezwolenia na osiedlenie się. Ustalenia organu są prawidłowe, a wnioski z nich wyciągnięte logiczne i zasadne.

Mając powyższe na uwadze, bezzasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 75 kpa poprzez zaniechanie przesłuchania przez organ istotnych dla sprawy świadków. Analiza akt nie wykazuje tego typu dowolności, zainteresowani: T. R. oraz D. R. w dniu [...] listopada 2009r. odmówili składania zeznań (wcześniej pełnomocnik trzy razy żądał przełożenia przesłuchania na inny termin). Organ przesłuchał świadków, w tym osoby, które znają małżonków na tyle długo, by dostarczyć niezbędnych w tym postępowaniu informacji (m.in. matkę oraz siostrę męża, sąsiadów) co pomogło organowi prowadzącemu postępowanie w ustaleniach faktycznych i pozwoliło na zgromadzanie niezbędnego materiału dowodowego. Zarzut pełnomocnika dotyczący włączenia do materiału dowodowego akt sprawy z wcześniejszych postępowań administracyjnych w sprawach o udzielenie i cofnięcie T. R. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, uznać należy za przejaw dbałości organu by prowadząc przedmiotowe postępowanie w sposób wyczerpujący zebrać wszystkie dostępne materiały dotyczące sytuacji wnioskodawczyni.

Również Sąd nie może zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 kpa). Pełnomocnik skarżącej w toku postępowania miał zapewniony udział w każdym jego stadium, możliwość wypowiadania się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, z czego jednak nie skorzystał (k. 15 akt adm. - pismo organu z dnia 6 czerwca 2011r.)

Odnośnie złożonego w treści skargi wniosku dowodowego o dopuszczenie jako dowód - materiałów z innego postępowania sądowego w sprawie V SA/Wa 1357/10 nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Fakt, iż we wskazanym postępowaniu, organ został zobowiązany do przeprowadzenia szerszego postępowanie dowodowego nie ma wpływu na prawidłowość niniejszego postępowania, które zdaniem Sądu było przeprowadzone w sposób wszechstronny i kompletny, a wyciągnięte wnioski znajdują w pełni potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.

Sąd nie odniósł się do podniesionego przez pełnomocnika w treści skargi zarzutu naruszenia art. 58 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 57 ust. 1 pkt 4 i 6 ustawy o cudzoziemcach, gdyż nie miały one zastosowania w przedmiotowej sprawie.

Tym samym, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydając przedmiotową decyzję działał na podstawie przepisów prawa materialnego, jak i procesowego.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.