Uzasadnienie
K. P.-F. wystąpiła ze skargą z 9 marca 2015 r. na decyzję Ministra Finansów z [...] lutego 2015 r., mocą której organ odmówił stronie umorzenia części należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym.
Wyrokiem z dnia 16 października 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 1627/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu od powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. (sygn. akt II GSK 285/16) uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Dodatkowo, w związku ze zwrotem korespondencji kierowanej do strony z adnotacją "Adresatka nie żyje", zwrócono się do właściwego urzędu stanu cywilnego o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu skarżącej.
Urząd Stanu Cywilnego w L. wystawił odpis skrócony aktu zgonu, w którym potwierdzono zgon skarżącej w dniu 27 listopada 2015 r. (k. 141 akt sądowych).
Akta sprawy wraz z odpisem orzeczenia NSA z 22 marca 2018 r. zostały następnie przekazane do WSA w Warszawie, zaś sprawa została wpisana pod nową sygnaturę akt V SA/Wa 1124/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania.
Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja o odmowie umorzenia stronie części należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym. W ocenie Sądu, przedmiot ten odnosi się do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego i nie przechodzi na jego następców prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 sierpnia 2015 r. o sygn. akt II GSK 1438/14 wskazał, że w myśl art. 922 § 1 k.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
Na tle powyższej regulacji w doktrynie prawa cywilnego wskazuje się, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych. Nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych, nawet jeżeli pewien przepis, wskazując krąg osób, na które przechodzą prawa i obowiązki, odwołuje się do określenia "spadkobiercy" (jak np. art. 97 i n. Ordynacji podatkowej).
Do spadku nie należą więc prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (zob. E. Skowrońska – Bocian. Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki", W-wa 2005, str. 10, podobnie J. S. Piątkowski, H. Witczak, A. Kawałko [w]: System Prawa Prywatnego, Tom 10; Prawo spadkowe, pod. red. B. Kordasiewicza, W-wa 2009, str. 50-51). Podobne stanowisko wyrażone było w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r. o sygn. IV CK 215/03, LEX nr 152889; wyrok SN z dnia 26 marca 2002 r. o sygn. III CZP 14/02, opubl. OSNC 2002/12/148).
Wobec powyższego należy przyjąć, że sprawa dotycząca rozpatrzenia wniosku strony o umorzenie części należności z tytułu grzywny nałożonej mandatem karnym jest ściśle związana z osobą zmarłego, a ponadto dotyczy należności, która nie wchodzi do spadku, ponieważ nie posiada charakteru należności cywilnoprawnej.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.