Uzasadnienie
J. Z.wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, korzysta z ze służebności mieszkania w postaci jednego pokoju, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce 10 wniosku oświadczyła, że ani ona ani jej mąż nie osiągają dochodów. Skarżąca posiada 17-letni samochód osobowy.
Wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia, nadesłała pismo z dnia 10 kwietnia 2015 r., w którym wskazała, iż gospodarstwo przekazała w lipcu 2012 r., wyżywienie otrzymuje od dzieci, które również kupują jej lekarstwa. Oświadczyła także, iż ma zaległości w płaceniu rachunków za energię elektryczną, telefon. Do pisma załączyła kopię umowy darowizny z dnia 11 lipca 2012 r. w formie aktu notarialnego.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia.
Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, iż oświadczenia wnioskodawczyni – złożone na urzędowym formularzu PPF oraz w dodatkowym oświadczeniu – nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne. Przede wszystkim zauważyć należy, iż skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na pytanie o osiągane dochody, nie wskazała skąd czerpie środki finansowe na utrzymanie. Wprawdzie oświadczyła, iż korzysta ze służebności mieszkania, jak również, że otrzymuje wyżywienie od dzieci, jednakże podała jednocześnie, że ma zaległości w opłatach za energię elektryczna i telefon, co przesądza o tym, że ponosi jakieś wydatki związane z utrzymaniem.
Następnie podnieść należy, iż wnioskodawczyni nie przedstawiła miesięcznych wydatków swoich oraz osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. W piśmie sporządzonym w odpowiedzi na powyższe zarządzenie, nie wskazano żadnych wydatków niezbędnych dla utrzymania. Znajduje się w nim jedynie informacja, że wnioskodawczyni korzysta z pomocy dzieci na zakup lekarstw, a także wspomniana już wyżej informacja o zaległościach w opłatach.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.
Skoro zatem wnioskodawca nie wskazuje ani wysokości swoich dochodów ani ponoszonych wydatków, które uznać można za niezbędne dla utrzymania, to dokonanie porównania, o którym była wyżej mowa, jest niemożliwe. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż strona nie została zobowiązana do szczegółowego wyliczenia, czy udokumentowania swoich wydatków, zaś kwestia posiadania ogólnej wiedzy na ten temat wiąże się z należytą starannością w dbaniu o własne sprawy.
Wskazać w końcu należy, iż wnioskodawczyni nie wykonała także zarządzenia w zakresie udzielenia informacji czy ona sama, bądź jej mąż posiadają rachunki bankowe, lokaty, bądź środki pieniężne zgromadzone w inny sposób.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Niejako już na marginesie dodać można, iż nie bez znaczenia pozostaje wysokość ciążących na skarżącym kosztów sądowych, na które na obecnym etapie składa się wpis sądowy w wysokości 100 zł (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08).
Reasumując stwierdzić należało, iż wnioskodawczyni złożyła oświadczenia niepełne, nie przedstawiła również istotnych dla oceny wniosku dokumentów. Wobec tego, nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczym. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony.
Z wyłożonych względów, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.