Uzasadnienie
Wnioskiem z 25 stycznia 2012 r. K. C., dalej "skarżący" wniósł o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ponieważ wniosek taki osoba fizyczna powinna złożyć na urzędowym formularzu PPF, Sąd wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 stycznia 2012 r., pismem z 31 stycznia 2012 r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Do wezwania załączono formularz PPF.
W dniu 5 marca 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy, na urzędowym formularzu PPF, w którym skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości 560 złotych. Oświadczył, iż jest współwłaścicielem wraz z córką domu o powierzchni [...] m2, właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha i Z. M. "N.", który nie przynosi dochodu. Wskazał także, że nie posiada żadnych kosztowności, obligacji, udziałów, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Ponieważ uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy o urzędowy formularz PPF skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, na podstawie zarządzenia z dnia 29 marca 2012 r. został wezwany do wyjaśnienia, czy wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata – co wskazał we wniosku z [...] stycznia 2012 r., czy o zwolnienie od kosztów sądowych – co wynika z wniosku uzupełnionego o formularz PPF w dniu 28 lutego 2012 r. – w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że zakres wniosku skarżący określił na urzędowym formularzu PPF, a tym samym wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych.
Ponadto, w związku z tym, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, skarżącego wezwano do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem ujemnych skutków prawnych (art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Powyższe wezwanie skarżący odebrał w dniu 24 kwietnia 2012 r. i do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie nadesłał do Sądu żądanych dokumentów i nie udzielił odpowiedzi na postawione w wezwaniu pytania.
Postanowieniem z 15 czerwca 2012 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu wskazał, że powodem nieprzedstawienia dodatkowych dokumentów wskazanych w wezwaniu Sądu były choroby – skarżącego i jego żony. W jego ocenie, w postanowieniu z 15 czerwca 2012 r. nie wzięto pod uwagę i ocenę wszystkich okoliczności, w tym sytuacji majątkowej, zdrowotnej, finansowej skarżącego. Skarżący dodał, że okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy, może wykazać środkami dowodowymi wskazanymi przez Sąd, a jeśli jest to możliwe to wniósł do Sądu aby ten wystąpił do właściwych instytucji o udzielenie informacji, co do sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "p.p.s.a". – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a. Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W niniejszej sprawie skarżący wniósł na urzędowym formularzu (PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa.
Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.
W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Mając jednak na uwadze, iż wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane w zakreślonym terminie, uznać należy, iż skarżący nie wykazał, że ustawowa przesłanka przyznania tego prawa w odniesieniu do jego osoby wystąpiła.
W tym stanie rzeczy nastąpił brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W konsekwencji, brak ten wykluczył dokonanie oceny, czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazał, że powodem nieprzedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów był stan zdrowia skarżącego oraz jego żony. Zauważyć jednak należy, że również w złożonym sprzeciwie skarżący nie udzielił żadnych informacji pozwalających na ocenę jego sytuacji materialnej i nie załączył do sprzeciwu żadnych informacji, pomimo że, już w uzasadnieniu postanowienia wydanego w dniu 15 czerwca 2012 r. skarżącemu wskazano, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, a zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione.
Podkreślić należy, że do obowiązków Sądu nie należy występowanie do instytucji i organów w celu uzyskania informacji i dokumentów niezbędnych do ustalenia, czy przyznanie prawa pomocy w konkretnej sprawie jest uzasadnione.
Niezależnie od niewykonania wezwania do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz informacji zauważyć należy, że skarżący nie jest pozbawiony majątku, posiada bowiem nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha i wskazał, że uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym nie można stwierdzić, że skarżący nie posiada źródła utrzymania i nie dysponuje żadnymi środkami na poniesienie kosztów sądowych. A mając na uwadze, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie i nie przedstawił dodatkowych dokumentów (np. wyciągów bankowych), nie było możliwe podjęcie innego rozstrzygnięcia, ponieważ brak dodatkowych informacji uniemożliwił porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi wnioskodawca powinien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Wobec niewywiązania się z obowiązku przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że przyznanie prawo pomocy jest uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.