Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych.
W dniu 28 czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia. Pełnomocnik Skarżącego w uzasadnieniu podniósł, iż w sprawie został błędnie ustalony stan faktyczny, gdyż Skarżący wykazał, przedstawiając stosowne dowody, iż jego dochody nie pozwalają na ponoszenie nawet kosztów wpisu od skargi. W dniu 15 czerwca 2012r. Skarżący złożył już szóstą skargę w toku kolejnego postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego. Ponadto Skarżący złożył dwie skargi kasacyjne w sprawach zakończonych orzeczeniami tutejszego Sądu. Każde kolejne postępowanie wiąże się z kosztami sądowymi i zajmowaniem uposażenia na poczet egzekucji, co uniemożliwia akumulacje środków na przyszłość. Okoliczności te nie zostały należycie rozważone, a referendarz oparł się wyłącznie na suchej informacji o wysokości zarobków skarżącego i jego małżonki, pomijając pozostałe istotne dla sprawy aspekty. Fakt, iż aktualnie wynagrodzenie skarżącego nie jest zajęte, nie powoduje, iż wniosek jest bezzasadny.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
W związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z dnia 20 kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz.270) dalej ustawy: p.p.s.a., traci moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu.
Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i zostaje przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).
Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w ponoszeniu kosztów sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.
Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.
W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby.
Sąd ustalił, iż Skarżący zainicjował w tutejszym Sądzie 5 postępowań i na obecnym etapie byłby zobowiązany do opłacenia wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (100 zł) oraz w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 850/12 (100 zł.). Skarżący złożył w tej sprawie również wniosek o przyznania prawa pomocy, który został rozpoznany odmownie i aktualnie Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na postanowienie wydane w tej sprawie).
Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku, gdyż skarżący nie wykazał iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zauważyć należy, iż skarżący oraz jego małżonka posiadają stabilne źródło dochodów, uzyskując regularnie dochody z pracy w łącznej wysokości netto 3549,38 zł i nie mają nikogo na utrzymaniu. Taka wysokość dochodu dla dwuosobowej rodziny z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania mieszkania nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Nie można bowiem uznać, iż wnioskujący i jego rodzina należą do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy.
Ponadto złożone przez Skarżącego zaświadczenie o uposażeniu nie wskazuje wysokości zajęcia na rzecz WAM. Przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać natomiast obawa Skarżącego, co do kolejnych zajęć na poczet egzekucji administracyjnej.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, iż Skarżący posiada wystarczające środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, które nie są wysokie.
W sytuacji gdy uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Wnioskujący oraz jego rodzina nie należą do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.